اسټرالیا مېشتي افغان ځوان لمر کټوازي د بارسلونا اکاډمۍ پام ځان ته اړولی

د طالبانو د رېل‌پټلۍ ادارې ستر سلاکار میرویس غفوري له ټایمز اف سنټرل اېشیا سره په مرکه کې ویلي، چې دا لا ډېره زر ده چې ووایي څوک به د تورغونډۍ، هرات، کندهار او سپین بولدک رېل پټلۍ جوړه کړي، خو اعتراف کوي، چې « افغان شرکتونه دا کار نشي کولی.»

قزاقستان پلان لري چې په ۱۱۵ کیلومتره اوږدوالي د تورغونډۍ–هرات د اورګاډي پټلۍ په جوړولو کې ۵۰۰ میلیون ډالر پانګونه وکړي. دا پروژه، چې له تورغونډي څخه تر سپین بولدک پورې غځېږي، منځنۍ اسیا د جنوبي اسیا له بازارونو سره نښلوي.

د غفوري په وینا، د افغانستان غرنۍ جغرافیې له امله، دا پروژه لږ تر لږه دوه تر درې میلیارد ډالره لګښت غواړي.هغه زیاتوي، « ستونزه داده چې کابل، د بندیزونو او د طالبانو د حکومت د ناپېژندل کېدو له امله، نشي کولای له نړیوالو مالي ادارو لکه نړیوال بانک یا د اسیا پراختیایي بانک څخه مالي ملاتړ ترلاسه کړي».

هغه زیاته کړې: «خو موږ تمه لرو چې قزاقستان به نه یوازې دا پروژه، بلکې د افغانستان اقتصاد کې هم پانګونه وکړي. د منځنۍ اسیا او سویلي اسیا تر منځ تر ټولو لنډه لاره له افغانستان څخه تېریږي. که دا رېل‌پټلۍ جوړه شي، قزاقستان او نور هېوادونه به وکولای شي خپل کرنیز محصولات هند، پاکستان او بنګله‌دېش ته صادر کړي.»

د غفوري په وینا،کابل او استانه دا مهال د دې پروژې د امکان‌سنجونې پر مطالعاتو بوخت دي.

د ټایمز اف سنټرل اېشیا په وینا، طالبان هڅه کوي ټولې هغه پخوانۍ منطقوي او بین‌المنطقوي پروژې بیا راژوندۍ کړي چې مخکې اعلان شوې وې، څو له همدې لارې بهرنۍ پانګونه جلب کړي.

د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ وزیر نورالدین عزیزي د استانه نړیوال فورم په څنډه کې ویلي و: «موږ پلان لرو چې تر ۲۰۳۰ کاله پورې پراخې د انرژۍ او زیربناوو پروژې پرمخ یوسو.»

هغه ټینګار کړی و چې افغانستان یوازې هغه وخت وده کولی شي چې اقتصادي مرسته ورسره وشي.

نوموړي په تازه مرکه کې ویلي، «موږ له نړیوالې ټولنې غواړو چې د افغانستان وضعیت زموږ له لیدلوري وګوري، نه د لویدیځ له پروپاګند څخه. موږ ۱۵ میلیونه ځوانان لرو چې کار ته اړتیا لري او ډېر خلک وږي دي. د ښځو د حقونو مساله به هم هواره شي. ښځې هم کولای شي د اقتصادي ودې مهمه برخه وي.»

په همدې حال کې، کابل ښايي خپلې اړیکې له هغو هېوادونو سره پراخې کړي چې د بشري حقونو پر مسالو ټینګار نه کوي او پر ځای یې له افغانستان سره عملي چلند غوره کړی. قزاقستان بې‌شکه له دې هېوادونو څخه یو دی.

د طالبانو له خوا قزاقستان ته نومول شوی سرپرست استازی محمد رحمان رحماني له دې رسنۍ سره په مرکه کې وايي: «په تېرو څو کلونو کې موږ له قزاقستان سره ښې اړیکې جوړې کړې دي، چې د سیمې تر ټولو لوی اقتصاد لري. اوس تمه لرو چې اقتصادي اړیکې لا پیاوړې کړو.»

همداراز، عزیزي قزاقستان د افغانستان لپاره "نمونه هېواد" یاد کړ او ویې ویل چې استانه د افغان خصوصي سکتور لپاره ټولې دروازې پرانیستې دي.

د طالبانو د کورنیو چارو وزارت د سرحدی پولیسو ویاند عابدالله فاروقي ويلي، چې له پاکستاني لوري سره تر خبرو وروسته د اختر په رخصتیو کې د پلي تګ راتګ لپاره د سپین بولدک ـ چمن دروازې خلاصیدو هوکړه شوې ده.

نوموړي د پنجشنبې په ورځ «د غبرګولي ۱۵مه» پر خپله اېکسپاڼه لیکلي:« د بولدک د ځمکنۍ سرحدي دروازې د پرانیستلو په اړه داسې پریکړه وشوه، چې د لوی اختر له لومړۍ ورځې څخه تر څلورمې ورځې پورې به دا دروازه د غرمې له ۱۲ بجو څخه تر ۴ بجو پورې د پیاده تګ راتګ لپاره خلاصه وي.»

د طالبانو د کورنیو چارو وزارت د سرحدي پولیسو ویاند ویلي، چې یاده لار به د څلورو ورځو لپاره له پاکستاني لوري څخه د ټرانزیت پر مخ تړلې وي.

ځايي سرچینې وايي، چې د طالبانو او پاکستاني لوري ترمنځ د سپین بولدک ـ چمن د عمومي دروازې د خلاصېدو نه، بلکي د «مازل ګلۍ» په نوم عمومي دروازې څخه په یو کیلومترۍ کې د فرعي لارې د خلاصېدو هوکړه شوې ده.

سرچینو ویلي، چې پر دې لاره وړاندې د انساني قاچاقبرانو له خوا مسافر دواړو غاړو ته انتقالیدل.

د یاد وزارت ویاند عنایت الله الکوزي د پنجشنبې په ورځ وویل، چې د مخابراتو او معلوماتي ټکنالوجۍ وزیر نجیب الله حیات حقاني د خپل وروستي سفر پر مهال، چې د سویل ختیزو ولایتونو د مخابراتي وضعیت د ارزونې او د لرې پرتو سیمو لپاره د خدماتو د پراخولو په موخه ترسره شوی و، د پکتیکا ولایت لپاره ۴۴ نوي مخابراتي انټنونه منظور کړل.

الکوزی زیاتوي، د دغو انټنونو له ډلې، تر وړممۍ وروسته اوس د تروې ولسوالۍ مخابراتي سایټ هم ګټې اخیستنې ته سپارل شوی.

د دې سایټ په فعالېدو سره، د تروې ولسوالۍ ګڼې برخې به د تلیفوني تماس او انټرنېټي خدمتونو تر پوښښ لاندې راشي.

د یاد وزارت د ویاند په وینا، په ټوله کې د پکتیکا ولایت په محرومو او لرې پرتو سیمو کې ۷۳ مخابراتي انټنونه جوړېږي. له دې ډلې ۴۴ انټنونه د مخابراتو وزارت منظور کړي او پاتې ۲۹ انټنونه د ټي ډي ایف پروژې له لارې پلي کېږي.

ټرمپ د یوه نوي اجرایي فرمان له لارې د افغانستان په ګډون د ۱۲ هېوادونو د وګړو پر وړاندې سفري بندیزونه وضع کړي دي.

امرالله صالح د ټرمپ د دغه فرمان په غبرګون کې د پنجشنبې په ورځ د «غبرګولي ۱۵مه، پر خپل اېکس ولیکل، چې« یوازینۍ پرېکړه چې په حقیقت کې به طالبانو ته مستقیم زیان ورسوي او د افغان ولس لپاره به په څرګند ډول ګټه ولري، دا ده چې هغه ۴۰ تر ۶۰ مېلیونه ډالرو نغدي مرسته بنده کړئ، چې ستاسې اداره یې هره اونۍ په پټه طالبانو ته لیږي.»

نوموړي ویلي، چې له طالبانو سره د ټرمپ ادارې اونیزې نغدي مرستې د امریکا له شعارونو سره په ټکر کې دي.

صالح ویلي، چې پر سفر د بندیز پریکړه له افغانستان سره هېڅ تړاو نه لري، ځکه د کابل او نیویارک ترمنځ هېڅکله مستقیمې الوتنې نه وې.

امرالله صالح زیاتوي، چې د سفري بندیز پرېکړه یوازې د سرلیکونو لپاره مناسبه ده، خو د افغانستان لپاره ارزښت نه لري.

په مرستو کې اوړه، وریژې، بوره، ماکاروني، د پخلي غوړي، ژر پخیدونکي خواړه، لوبیا او مئ شامل دي.

دواړو هېوادونو تر دې وړاندې هم د اقتصادي او بشري همکاریو اړیکې درلودې.

څه موده وړاندې طالبانو ازبکستان ته ۱۶ موټره سپین مرمر واستول، چې سمرقند ښار کې د امام بخاري د کمپلکس د جوړولو لپاره به ترې کار اخیستل کېږي.

پر دې مرسته د ازبکستان د ولسمشر ځانګړي استازي عصمت‌الله ارګاشف، د سورخندریا والي اولګبیک قاسیموف، د طالبانو چارواکي ملا عبدالواسع او د بلخ والي محمد یوسف وفا تر منځ د ترمذ ښار په یوه ناسته کې هوکړه شوې وه.

ازبکستان وایي چې دغه ډول مرستې به د افغانانو د ملاتړ لپاره دوام ومومي او غواړي له افغانستان سره د ښه ګاونډیتوب اړیکو پراختیا ته دوام ورکړي.