رویټرز: ښايي د غزې لپاره د امریکا بودیجه د نړۍوالې پراختیا ادارې له‌خوا تامین شي

د افغانستان د پخواني جمهوري حکومت لومړي مرستیال امرالله صالح د جمعه په ورځ (د غبرګولي ۱۶مه) پر اېکس پاڼه د کنایې په ډول د ویوک راماسوامي یادونه کړې او ويلي يې دي: «ویوک راماسوامي هوښیار و، چې ځان يې د ژورې لوبې څخه مخکي وژغوره.»

امرالله صالح لیکلي: «د ټرمپ له ادارې څخه د ایلن ماسک وتل موږ ته یواځي یوه پښېماني ده.»

نوموړي ویلي، چې دا زموږ لپاره یو افسوس دی.

د امریکا د ولسمشر ډونالډ ټرمپ او ایلان ماسک تر منځ لفظي شخړه د رسنيو سرټکي جوړ شوي.

ټرمپ د اې‌بي‌سي نیوز له خبریال سره په یوه ټیلیفوني مرکه کې له ایلن ماسک سره خپله وروستۍ لفظي شخړه بې‌اهمیته وبلله.

ډرامونډ چې د یاد ایالت مشرۍ ته نوماند دی، ویلي چې د مالیه‌ورکوونکو د پیسو کارول د دې کډوالو مېشتېدو لپاره ناسم کار و. هغه همداراز، د افغانانو د مېشتېدو لپاره د د دغه ایالت د مخکېني مشر کوېن سټیټ پر پرېکړې نیوکه کړې ده.

ورته مهال،کوېن سټیټ بیا د ډرامونډ په ځواب کې کې زیاته کړې، هغه افغانان چې اوکلاهوما ته راغلي، په ډېر سختو شرایطو کې یې له امریکايي ځواکونو سره همکاري کړې او اوس د ملاتړ مستحق دي، نه دا چې و ایستل شي.د ده په وینا، څوک چې د سياسي موخو لپاره داسې څرګندونې کوي، په حقيقت کې له ناسمو احساساتو او وېرې نه ګټه پورته کوي.

دې سره جوخت هغه بنسټونو چې د افغان کډوالو په مېشتېدو کې یې مرسته کړې، د امریکا د اوکلاهوما ایالت لوی څارنوال جېنټنر ډرامونډ دا څرګندونې غندلي او د اندېښنې وړ یې بللي دي.

د دې ترڅنګ د اوکلاهوما د کاتولیکانو خیریه بنسټ مشر د پاټریک راګلو وايي چې دا افغانان د تاوتریخوالي نه امریکا ته راغلي، نه دا چې دلته تاوتریخوالی راوړي. د هغه په وینا، د ډرامونډ خبرې غېرواقعي دي او یوازې د کرکې د رامنځته کېدو لامل ګرځي.

د «کیر اوکلاهوما» یوه بنسټ ویرونیکا لیزور چې د مسلمانانو د حقونو لپاره مبارزه کوي، ویلي چې افغان کډوال له سختو امنیتي ارزونو نه تېر شوي دي. هغه زیاته کړې چې د څو کسانو د کړنو له امله باید د ټول قوم یا ټولنې په اړه قضاوت ونه شي.

هغه همداراز ټینګار کړی، ډېری هغه افغانان چې امریکا ته راغلي، له امریکايي ځواکونو سره د همکارۍ له امله له جدي ګواښونو سره مخ وو او اوس په متحده‌ایالاتو کې د یوه خوندي ژوند په لټه کې دي.

دا څرګندونې داسې مهال کېږي چې وړمه ورځ د د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د یوه اجراییوي فرمان ‌په لاسلیکولو سره د افغانانو په ګډون د ۱۲ هېوادونو پر وګړو دغه هېواد ته د سفر بندیز ولګاوه. په دغه بندیز کې ایران، چاډ، د کانګو جمهوریت، استوايي ګینه، اریتریا، هایټي، میانمار، لېبیا، سومالیا، سوډان او یمن هېوادونه شامل دي.

چارواکي، چې د نوم نه‌ښودو په شرط یې خبرې کړي، وايي چې اوسني حکومت د دې موضوع ارزښت راکم کړی او پر دوه اړخیزو سوداګریزو، ټکنالوژیکي او اقتصادي مسایلو تمرکز کوي.

دا بدلون د امریکا او د هغې دجي ۷ شریکانو له پخواني دریځه انحراف دی؛ هغه دریځ چې چین یې د روسیې د جګړې اساسي ملاتړ کوونکی باله.

د مارچ په میاشت کې، د G7 بهرنیو چارو وزیرانو د بیجینګ له خوا مسکو سره د ملاتړ غندنه وکړه او غوښتنه یې وکړه چې چین دې پر پوتین خپل نفوذ وکاروي، خو ټرمپ ویلي، چې له چیني ولسمشر شي جین‌پینګ سره په تازه تلیفوني خبرو کې د روسیې او اوکراین موضوع بحث نه‌شوه.

د ټرمپ دا دریځ داسې ښکاري چې د پخواني ولسمشر جو بایډن له بهرنۍ تګلارې سره څرګند توپیر لري. بایډن د روسیې د یرغل له زاویې له نورو هېوادونو سره اړیکې ارزولې، خو ټرمپ د تعرفو، ټکنالوژۍ بندیزونو، او نایابه طبیعي موادو ته لومړیتوب ورکوي.

له بلې خوا، د ټرمپ نږدې ملاتړی، سناتور لینډسي ګراهام، د روسیې پر ضد د نویو بندیزونو هڅه کوي، چې پکې د چین او هند له‌خوا د ارزان بیې روسي تېلو پر اخیستلو هم محدودیتونه شامل دي. د هغه طرحه د سنا له ۸۰ زیاتو غړو ملاتړ ترلاسه کړی، چې دواړو ګوندونو ته پکې غړي شامل دي.

امریکايي چارواکي همداراز د اروپايي هېوادونو له دې دریځ ناخوښ دي، چې له یوې خوا یې پر چین انتقادونه کړي، خو له بلې خوا یې لا هم د روسیې له انرژۍ ګټه اخیستې.

که څه هم ټرمپ تر دې دمه پر چین کوم نوي بندیزونه نه‌دي لګولي، اروپايي ټولنه بیا د ډېپلوماتیکو او علني فشارونو له لارې پر چین نیوکه کړې. د اروپايي ټولنې د بهرنۍ پالیسۍ مشره کایا کالاس وايي، بیجینګ د دوګوني استفادې توکي او پوځي تکنالوژي روسیې ته صادره کړې، چې دا کار د جګړې دوام ته زمینه برابروي.

دې سازمان ویلي، خلکو ته په کار ده چې د قربانۍ څاروي باید په خلاص، پاک او د کورنۍ له غړو لیرې ځایونو کې حلال کړي، څو د دې وژونکې ناروغۍ د خپرېدو مخه ونیول شي. د روغتیا نړیوال سازمان سپارښتنه کړې، چې د څارویو له وینې او نورو مایعاتو سره د د تماس مخنیوي لپاره باید خلک له ماسک، دستکشو او د بدن د پټولو لپاره له اړونده چپن ډوله توکو څخه کار واخلي.

دغه سازمان زیاته کړې، د قربانۍ پر مهال باید روغتیایي تدابیر ونیول شي، ځکه دا تبه د څارویو د ناروغیو له لارې انسان ته انتقالېږي او ډېر ژر خپرېږي. د روغتیا نړیوال سازمان په خپل پېغام کې چې د شنبې په ورځ د (غبرګولي ۱۷مه) د لوی اختر سره هم مهاله خپور شوی، ټینګار کړی چې د څارویو د حلالېدو او غوښې د پرې کولو ځایونه باید پاک وساتل شي.

طالبانو د نړۍ د ډېرو اسلامي هېوادونو خلاف لوی اختر د شنبې په ورځ د (غبرګولي ۱۷مه) ونمانځه. دا اختر په سعودي عرب، ترکیه، سوریه او نورو هېوادونو کې د جمعې په ورځ د (غبرګولي ۱۶مه) پیل شوی دی.

د روغتیا نړیوال سازمان همدا راز، له افغانانو غوښتي چې کړې د قربانۍ څارویو پاتې شوني فاضله مواد باید په بندو کڅوړو او ځانګړو ځایونو کې واچوي، څو خپل چاپېریال پاک او خوندي وساتي.

ایرول ماسک دا څرګندونې د هند په ډیلي هوايي ډګر کې له العربیه انګلیش سره په ځانګړې مرکه کې وکړې، او ویې ویل چې دا لانجه «یو څه بې‌ځایه» ده او ښايي د فشار او ستړیا پایله وي. "کله چې خلک له سخت فشاره تېر شي… بالاخره داسې حالت ته رسېږي چې احساساتي غبرګون ښيي. حتی د واک په لوړو سطحو کې هم، ګډ نظر پیدا کول اسانه نه وي."

د ایرول ماسک په وینا، زوی یې د دې له امله اندېښمن دی چې دیموکراتان د مالي هڅونو له لارې غواړي خپلې قانوني اجنډاوې مخ ته یوسي، او دا مسله د دواړو ترمنځ د انلاین لفظي جګړې سبب شوې.

سره له دې، ایرول ماسک باور لري چې د ایلن او ټرمپ ترمنځ شخړه به لنډمهاله وي. "هو، بېشکه. ما ورته پیغام هم لېږلی و… ورته مې وویل، دا موضوع ختمه کړه."

کله چې له ایرول ماسک څخه وپوښتل شول چې زوی یې ولې د جېفري اپسټین دوسیه د ټرمپ پر ضد راواخیسته، ویې ویل: "هیڅ تصور نه لرم چې څه یې په ذهن کې وو… فکر کوم دا یوازې یو احمقانه تېروتنه وه، ښايي د فشار له امله نه د کوم پلان له مخې."

نوموړي همداراز وویل، هېڅ څوک مطلق بې‌ګناه نه‌دي، او د انجیل له یوې مشهوره کرښې یې یادونه وکړه: "چې څوک بې‌ګناه وي، هماغه دې لومړی ډبره وغورځوي."

هغه دا ټکر د «فیلانو د جنګ» شخړه وبلله.

ایرول ماسک چې تازه له درې اوونیز سفر وروسته له امریکا راستون شوی، ادعا وکړه چې د خلکو پراخ ملاتړ له ټرمپ سره دی. "زه به ووایم ۸۰ سلنه، خو رښتیا دا ده چې ۱۰۰ سلنه خلک د ټرمپ ملاتړي دي."