د اړیکو د ښه‌والي سربېره، لا هم د افغانستان او پاکستان ترمنځ لویې ستونزې نه دي حل شوي

د طالبانو تر واک لاندې ملي راډيو ټلویزیون د چهارشنبې په ورځ (د غبرګولي ۲۱مه) راپور ورکړی، چې د طالبانو د سوداګرۍ وزیر نورالدین عزیزي د تاشکند د اقتصاد او پانګونې فورم په څنډه کې د ازبکستان له ولسمشر شوکت میرضيایف سره کتلي دي.

په راپور کې زیاته شوې، چې دواړو خواوو د سواګرۍ، اقتصاد، ټرانسپورټ، انرژۍ، کرنې او د کانونو د استخراج په برخو کې د همکاريو پر پراختیا خبرې کړي دي.

په خبر کې ویل شوي، چې عزيزي د افغانستان په اړه د ازبکستان د ولسمشر دريځ ستایلی دی.

د راپور له مخې: «د صنعت او سوداګرۍ وزیر د تاشکند پانګونې نړۍوال څلورم فورم کې د افغانستان په تړاو د اوزبکستان د ولسمشر له دریځه مننه او قدرداني کړې.»

د ازبکستان ولسمشر شوکت میرضیایف د تاشکند د اقتصاد او پانګونې فورم په پرانېستونکې وینا کې د افغانستان پر اقتصاد او دوامداره پرمختګ ټینګار کړی او ویلي یې دي، چې د طالبانو له حکومت سره باید نړۍوالې همکارۍ ته دوام ورکړل شي او د افغانستان د انزوا مخه ونیول شي.

ازبکستان له طالبانو سره د اقتصادي او سوداګريزو اړیکو د پراختیا په هڅه کې دی؛ خو د نورو هېوادونو په څېر دغه هېواد لا هم طالبان په رسمیت نه دي پېژندلي.

د روسیې د والدای کلب د پروګرام مشر ټیموفي بورداچوف په خپل تحلیل کې وايي، چې د افغانستان اوسنی وضعیت نسبي ثبات ښيي، خو د ازبکستان او د منځنۍ اسیا نورو هېوادونو، په ځانګړي ډول روسیې لپاره دا مساله خورا مهمه ده چې افغانستان بیا هېڅکله د هغو دښمنو او توندلارو ځواکونو د اډې په توګه ونه کارول شي چې د اوراسیا امنیت یوازې د روسیې او چین پر ضد د تقابل یوه وسیله بولي.

نوموړی وايي، چې روسیه او ازبکستان د ستونزې د حل لپاره پر یو ډول لید متفق دي او هغه دادی، د افغانستان راتلونکی باید د پرانیستي تعامل پر لور لاړ شي، ځکه د دغه هېواد انزوا نه یوازې چې هېڅ ګټه نه لري، بلکې د سیمې لپاره زیانونه هم درلودای شي.

ټیموفي بورداچوف زیاتوي، « پر دې سربېره، لوېدیز هېوادونه، چې له افغانستان سره غیر رسمي اړیکې لري، هڅه کوي دغه هېواد له نړیوال ډیالوګ څخه لرې وساتي. دغه هېوادونه تمه لري چې په راتلونکې کې د خپل نفوذ له لارې یا خو مرکزي اسیا بې ثباته کړي، یا لږ تر لږه د افغانستان له خاورې د سیمې پر چارو د نفوذ فرصتونه برابر کړي».

نوموړی وايي، چې د روسیې او ازبکستان ترمنځ تعامل، له هغه وخته چې ازبکستان پر اصلاحاتو او اقتصادي پرانیستتیا تمرکز کړی، بې‌ساری وده کړې اودغو اړیکو اوس د یوه ژور ستراتیژیک شراکت بڼه غوره کړې.

د کونسلګرۍ مسوولانو افغانستان انټرنشنل ته وویل، «د دوو کسانو تر منځ رامنځته شوې لانجه شخصي وه، کونسلګرۍ پکې ښکېله نه وه. فساد په کلکه ردوو، که څوک شکایت او سند لري موږ چمتو یو چې تر هرځایه یې تعقیب کړو».

د کونسلګرۍ چارواکو دا هم تایید کړه چې پولیس د شخړې له امله د مراجعینو په غوښتنه خبر شوي وو. «مراجعینو خپله پولیسو ته زنګ وهلی و. کېدای شي رپوټ یې سبا پولیس راولیږي او موږ یې شریک کړو».

د کونسلګرۍ د معلوماتو له مخې، دوی دا مهال ۲۲ ډوله خدمات وړاندې کوي، چې حقوقي مشورې، اسناد، پاسپورټ، هویت‌پاڼې او نور اداري کارونه پکې شامل دي. د کونسلګرۍ چارواکو زیاته کړه، چې پاسپورټونه دلته تمدیدېږي، خو تذکرې یوازې په افغانستان کې صادریږي.

کونسلګرۍ پر دې هم ټینګار وکړ، چې دوی په شخړه کې لاس نه لري او خدمات یې شفاف دي.

د کونسلګرۍ مسوولانو افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې د جرمني له ټولو ایالتونو افغانان دې کونسلګرۍ ته ورځي او ګڼه ګوڼه یې خورا زیاته وي، خو دوی د مراجعینو لپاره د نوبت سیستم فعال کړی، چې ستونزې یې کمې شي.

ددوی په وینا، د اسنادو لپاره ځینې اداري شرایط دي، چې هغه باید ټول مراجعین پوره کړي، خو دوی په دې برخه کې ستونزې لري او غواړي چارې یې زر اوارې شي، مګر د کونسلګرۍ ظرفیت ددوو ایالتونو لپاره دی او مراجعان ډېر دي.

د کونسلګرۍ یو تن مسوول وویل، « د خلکو توقعات ډېر دي او له شرایطو پرته اسناد غواړي، خو دا ممکنه نه ده، چې د شرایطو له تکمیل پرته اسناد ورکړل شي».

له دې وړاندې یوشمېر افغان مراجعینو له افغانستان انټرنشنل سره په شریکو کړو ویډیوګانو او پیغامونو کې د جرمني په مونشن ښار کې د افغان کونسلګرۍ له "بی‌نظمۍ او فساد" شکایت کړی و. هغوی ویلي و چې، د دې کونسلګرۍ مسوولین، چې له طالبانو سره تعامل لري، د کونسلي خدماتو له وړاندې کولو ځان غړوي.

په یوه ویډیو کې چې د رسمي ساعتونو پر مهال اخیستل شوې او افغانستان انټرنشنل ته رسېدلې، د دوو کسانو ترمنځ لفظي شخړه ښکاري.

د مونشن افغان کونسلګري په جرمني کې د طالبانو له لوري د باور وړ سیاسي نمایندګي ګڼل کېږي.

طالبان د دې کونسلګرۍ له لوري صادر شوي اسناد معتبر بولي. رپوټونه ښيي چې تازه ډېری افغانان د جرمني له نورو ښارونو هم دې کونسلګرۍ ته ورځي، څو خپلې اداري چارې پر مخ یوسي.

په یوه ویډیو کې چې د رسمي ساعتونو پر مهال اخیستل شوې او افغانستان انټرنشنل ته رسېدلې، د دوو کسانو ترمنځ لفظي شخړه ښکاري، چې د مسوولینو د خدماتو ځنډېدو له امله رامنځته شوې ده.

مراجعین وایي چې د دې کونسلګرۍ کارکوونکي د خپلو دندو پر ځای، خلک ځوروي او چارې ځنډوي.

یوه سرچینه له مونشن نه وایي، د "فساد او رشوت اخیستو" له امله د نوبت اصول نه مراعتېږي او دا موضوع اکثره د مراجعینو ترمنځ د شخړو او فزیکي جنجالونو سبب کېږي.

هغه زیاته کړه، چې نن چهارشنبه، د غبرګولي۲۱مه، د یو مراجعه کوونکي له ټپي کېدو وروسته، د جرمني ځایي پولیس کونسلګرۍ ته داخل شول او پلټنې یې پیل کړې.

سرچینې وایي، د مونشن افغان کونسلګرۍ مسوولین د مراجعینو ستونزو ته پام نه کوي، چې دا چاره د بې‌نظمۍ، ګډوډۍ او شوروغوغا سبب شوې ده.

د مونشن افغان کونسلګري په جرمني کې د طالبانو له لوري د باور وړ سیاسي نمایندګي ګڼل کېږي.

طالبان د دې کونسلګرۍ له لوري صادر شوي اسناد معتبر بولي.

راپورونه ښيي چې تازه ډېری افغانان د جرمني له نورو ښارونو هم دې کونسلګرۍ ته ورځي، څو خپلې اداري چارې پر مخ یوسي.

د جرمني د ویلټ د رپوټ له مخې، یو کال دغه څېړنې ځنډول شوې وې، خو اوس د رحیم پیرزاده په قضیه کې حرکت راغلی دی.

د هسپانیا د پولیسو یوې ځانګړې څانګې (UFAM) چې د ښځو پر وړاندې په تاوتریخوالي کې تخصص لري، دغه قضیه بیا پیل کړې او د خپلو څېړنو پایلې یې د مادرید محکمې ته وړاندې کړې او د نیولو نړیوال امر یې غوښتی دی.

دا له هغه ایمېل څخه څرګندیږي چې د پېښې یوې احتمالي قربانۍ ترلاسه کړی او د ویلټ ورځپاڼې لاس ته هم ورغلی. په یاد لیک کې ویل شوي: « موږ ټول معلومات محکمې ته سپارلي دي.»

دا معلومات د قربانۍ د څرګندونو او «د نورو ممکنه قربانیانو» اړوند دي چې نه یې غوښتل اعتراف وکړي. په لیک کې زیات شوي: « اوس د قاضي پریکړې ته انتظار کوو چې له هغه سره به څه کیږي ، ایا هغه به وسپارل شي که نه». پخوانی افغان سفیر دا مهال په امریکا کې توقیف دی.

یاد ایمېل یوې۳۷ کلنې افغانې مېرمنې ته استول شوی، چې نږدې یو کال وړاندې یې پر رحیم پیرزاده د جنسي تېري تورونه لګولي وو. دا مېرمن دا مهال د جرمني کولن ښار ته نږدې ژوند کوي او له احتیاطه ډکه هیله څرګندوي.

هغې ویلټ ورځپاڼې ته د ټیلفون له لارې ویلي: «هیله لرم چې محکمه ژر اقدام وکړي».

په دې قضیه کې، یاده مېرمن د دې رسنۍ په لومړنیو پلټنو کې د «انیس» په نوم یاده شوې او لا هم غواړي خپل نوم پټ وساتي. هغې پیرزاده تورن کړی چې په ۲۰۲۲ کال کې یې په مادرید کې هغه د بې‌هوښه کوونکو درملو په وسیله بې‌سده کړې او وروسته یې جنسي تېری پرې کړی.

هغې زیاته کړې: « زما ژوند به هېڅکله پخوانی نه شي ، خو لږ تر لږه د عدالت ترلاسه کولو چانس مې تر لاسه کړی».

د قضيې له جریان سره اشنا یوې سرچینې ویلټ ته ویلي، چې د قضیې اوږدیدل او د اسنادو د لیږلو غیر معمولي لاره د نړیوالو حقوقي مرستو په ورته قضیو کې بې‌سارې ګڼل کېږي.

د جرمني د لیمبورګ څارنوالۍ ویلټته ویلي، چې دوی دا دوسیه څېړلې، خو د ځنډ او یا د اسنادو د لېږلو د لارې په اړه یې نور جزئیات نه دي وړاندې کړي او ټینګار یې کړی چې دا موضوع اوس د هسپانیایي چارواکو د صلاحیت برخه ده.

د مارچ میاشتې په پای کې پیرزاده د واشنګټن په ډالاس نړیوال هوایي ډګر کې د محمد رحیم وحیدي په نوم د داخلېدو پر مهال ونیول شو. د ویلټ د پلټنو له مخې، نوموړی هلته دایف بي ای د افسرانو له لوري د جنسي ناوړه چلند د تورونو په تړاو وپوښتل شو. پیرزاده ویلي یې دي چې دا ادعاوې بې‌اساسه دي.