د ایران او ناروې د بهرنیو چارو وزیران د افغانستان د تحولاتو په اړه وغږېدل

د امریکا د بهرنیو چارو وزارت د محرم سند له مخې چې هېوادونو ته لېږل شوی، امریکا دغو هېوادونو ته خبرداری ورکړی، چې د اسراییل او فلسطین د شخړې په اړه د ملګرو ملتونو په غونډه کې ګډون ونه کړي.

واشنګټن په دې یادښت کې ویلي، چې دوی د فلسطین د دولت د پېژندلو لپاره د هر ډول یو اړخیز اقدام مخالفت کوي او ویلي یې دي، چې دا ډول اقدامات د اسراییل امنیت زیانمنوي او د امریکا د بهرني سیاست ګټو سره په ټکر کې دي.

د امریکا د بهرنیو چارو وزارت خبرداری ورکړی، هغه هېوادونه چې د اسراییل پر ضد ګام پورته کړي، ښایي د واشنګټن له لوري له دیپلوماتیکو عواقبو سره مخ شي.

د رویټرز د راپور له مخې، د امریکا له لورې په استول شوي پيغام کې لیکل شوي: ««موږ له حکومتونو غواړو، چې په دې په دې کنفرانس کې برخه وانخلي ځکه چې موږ دا په غزه کې د جګړې پای ته رسولو او د یرغمل شویو کسانو د خوشې کولو لپاره د حیاتي او روانو هڅو په وړاندې یو خنډ ګڼو.»

ټاکل شوې ده، چې د «دوو دولتونو حل لارې» کنفرانس د جون له ۱۷څخه تر ۲۰ پورې په نیویارک کې د ملګرو ملتونو په مرکزي دفتر کې د فرانسې او سعودي عربستان په کوربه توب ترسره شي.

د غونډې موخه د فلسطین دولت د جوړولو لپاره د چوکاټ طرح کول او له بلې خوا د اسراییل امنیت ته تضمین ورکول دي.

د فرانسې ولسمشر امانویل مکرون د وري میاشتې په ۲۵مه هیله څرګنده کړه، چې د فلسطین د دولت د رسمیت پېژندلو لپاره د خپل هېواد پرېکړه به نور هېوادونه هم ورته اقدام ته وهڅوي.

مکرون مخکې اعلان کړی و، چې ښايي فرانسه د ملګرو ملتونو د یادې غونډې په ترڅ کې د فلسطین دولت په رسمیت وپېژني.

مکرون د فلسطین د خپلواکې ادارې د مشر محمود عباس څخه غوښتي، چې حماس ګوښه کړي او په خپل حکومت کې اصلاحات پیل کړي.

خو اسراییل د دې کنفرانس له امله سخت اعتراض کړی او ویلي یې دي، چې دا غونډه د حماس لپاره یو ډول انعام ورکول دي او له فرانسې یې غوښتي، چې فلسطین دې په رسمیت نه پېژني.

نوموړي د چهارشنبې په ورځ مشرانو جرګې ته د افغان جګړې په اړه د خپلې وینا په یوې برخه کې زیاته کړې، چې په افغانستان کې د ناټو ځینو غړو هېوادونو یوازې په نوم حضور درلود، خو په عمل کې یې ډېر ځواک او جنګي وړتیا نه‌لرله.

د برېتانیا ایندپېنډنټ د راپور پر بنسټ، د متحده‌ایالتونو د دفاع وزیر ټینګار وکړ: «یو واقعي اېتلاف هغه وخت معنا لري کله چې واقعي دفاعي ظرفیت موجود وي.»

د هغه دې څرګندونو د امریکا د ډیموکراټ ګوند سناتور کریس کونز غبرګون را پاراولی او په وینا یې، د واشنګټن متحدینو هم لویې قربانۍ ورکړي او ځینې هېوادونه، لکه ډنمارک ته د خپل لږ نفوس پرتله ډېر تلفات واوښتل. کونز زیاته کړه: «دا باید روښانه شي چې زموږ متحدینو په افغانستان کې هم خدمت کړی او هم یې قرباني ورکړې ده.»

هېګسټ وايي، چې دی د افغانستان په جګړه کې د بهرنیو ځواکونو قربانۍ له پامه نه‌غورځوي، خو ټینګار یې کړی، چې د جګړې ډېر مسوولیت او لګښت د متحده‌ایالاتو پر غاړه و.

د یادونې ده، چې د افغانستان په ۲۰ کلنه جګړه کې د ناټو ۳۲غړو هېوادونو او نورو متحدینو له امریکا سره ملتیا کوله. په دې موده کې ۲ زره او ۴۶۱ امریکایي او ۴۵۷ هم برېتانوي سرتېري وژل شوي دي. د افغانستان په جګړه کې برېتانیا تر امریکا وروسته دویم هېواد دی چې د سرتېرو ډېر تلفات لري.

دا په داسې حال کې ده، چې د ۲۰۲۱ کال د اګست په ۱۵مه پر افغانستان د طالبانو تر واکمنېدو وروسته د امریکا په مشرۍ ناټو هېوادونه له افغانستان ووتل او هلته یې خپل ماموریت پای ته ورساوه.

د ایران انصاف خبري اژانس د چهار شنبې په ورځ (د غبرګولي ۲۱مه) راپور ورکړی، چې په قضيه کې ښکېل ۳۲ کلن «ع.خ» په نوم ایراني کس په پاکدشت ولسوالۍ کې د کور د وسایلو په یوه فابریکه کې د امنیتي ساتونکي په توګه کار کاوه.

په خبر کې ویل شوي، چې دغه سړي واده هم درلود.

د انصاف نیوز د خبر له مخې، تورن کس د لومړنیو څېړنو په جریان کې تورونه رد کړي و؛ خو د پولیسو له خوا د شواهدو له وړاندې کولو وروسته یې د قتل اعتراف کړی دی.

د راپور له مخې، دغه تورن کس واده لري او له هغه وروسته چې د یادې انجلۍ له کوژدن څخه خبر شوی «ډېر عصبي شوی او جرم یې ترسره کړی دی.»

په راپور کې راغلي، چې پر ایراني سړي په لګول شویو تورونو کې «له مخکې پلان شوې وژنه، د بدن ټوټه ټوټه کول او د تېزاب کارولو» د جرم شواهد هڅه شامل دي.

د کبرا ورکېدل

انصاف نیوز د خپلو سرچینو له قوله لکیلي، چې کبرا رضايي شاوخوا ۵۰ ورځې وړاندې ورکه شوې وه.

هغه چې د شقایق رضايي په نوم هم پېژندل کېده، کورنۍ یې پولیسو ته د زنګونو له ځواب نه ورکولو وروسته، د هغې له برخلیک څخه بې خبره شوه او پولیسو وروسته دا موضوع راپور کړ.

د راپور له مخې، څو اونۍ وروسته د پاکدشت سیمې ته نږدې د یوه ټوټې شوي جسد ځینې برخې وموندل شوې، چې نه پېژندل کېده.

راپور زیاتوي، چې پولیسو د افغان کډوالې نجلۍ له کورنۍ سره د هغې د هویت د تایید لپاره اړیکه ونیوله.

سرچینو انصاف نیوز ته ويلي، چې په لومړيو کې د کبرا رضايي کورنۍ فکر نه کاوه چې د بدن دا برخې د دوی د لور وي، مګر د ډي اېن اې ازمويني لپاره یې عدلي طب ته ولېږلې.

مخکې د کبرا رضايي د «ټوټه شوي جسد» یوه بله برخه د تهران په «پیشوا» ولسوالۍ کې په کثافاتو کې وموندل شوه او د هغې هویت د ډي اېن اې ازموينې له لارې تایید شو.

د دې افغانې کډوالې نجلۍ کورنۍ د هغې په یوه همکار شک وکړ.

د کبرا رضايي خپلوانو ویلي، چې دا سړی مخکې د کبرا سره د اړیکو د جوړېدو هڅه کړې وه.

د راپور له مخې، پولیس له قضايي امر سره د شکمن کور ته تللي او هغه څه چې دوی هلته وموندل هغه حیرانونکي وو: « د کوبرا ټوټې ټوټې پاتې شونې، ظاهرا له تېزاب سره یې د له منځه تلو هڅه شوې وه.»

د کبرا پر کورنۍ فشار

انصاف نیوز په راپور کې زیاتوي، چې د کبرا جنازه د دوشنبې په ورځ په داسې فضا کې ترسره شوه، چې «تر کلکې څارنې لاندې» و.

په مراسمو کې یو شمېر حاضرینو انصاف نیوز ته وویل، چې دوی ته د عکس اخیستلو یا خبرو کولو اجازه نه وه ورکړل شوې.

د جنازې په مراسمو کې یوه ګډونوال انصاف نیوز ته وویل، چې د کبرا کورنۍ له رسنیو سره د خبرو کولو څخه بخښنه غواړي.

د کبرا رضايي د وژنې په اړه د رسنیو پوښښ چې انصاف نیوز د «وحشیانه قتل» په نوم خپور کړی، په داسې وخت کې راځي چې ایران د پراخو تبلیغاتو له لارې د افغان کډوالو اېستل ګړندي کړي دي.

د ایران اېراف خبري اژانس د چهارشنبې په ورځ (د غبرګولي ۲۱مه) د موسوي له قوله لیکلي، چې د دې ماشومانو څلورمه برخه نجونې دي.

نوموړي زياته کړې: «تېر کال له هر کارګر ماشوم څخه لږ تر لږه درېیو تنو یې له خیره سازمان څخه خدمتونه تر لاسه کړي. زموږ یوه اندېښنه دا ده، چې د دې ماشومانو څلورمه برخه نجونې دي؛ ځکه دوی ډېر زيان منونکي دي.»

د موسوي په خبره، ۷۸ سلنه کارګر ماشومان زده کړې کوي او ۲۲ سلنه له زده کړو پاتې دي.

نوموړي ویلي، چې په دې ماشومانو کې ۷۳ سلنه د مور او پلار سره، ۲۱ سلنه له مور او ۲ سلنه یوازې له پلار سره ژوند کوي.

د ایران خیریه سازمان مرستيال د ملاتړو اقداماتو په اړه وویل: «تېر کال ۳۶۲۸ کاریګر ماشومان په ښوونځيو کې شامل شوي او ۲۵۲۸ نورو ته د زده کړو لګښت ورکړل شوی. همداراز د خوار ځواکۍ ستونزو ته په پام سره ۱۹ زره ګرم خواړه هم دې ماشومانو ته ورکړل شوي دي.»

نوموړي دا هم وویل، چې په تېرو کلونو کې له ۶۰ سلنې څخه ډېر کارګر ماشومان د دې سازمان په مرکزونو کې ساتل شوي او له سړکونو څخه راګرځېدلې دي.

دا په داسې حال کې ده، چې په تېرو وختونو کې د تهران د سترې محکمې مشر علي القاصي ویلي و، چې په دغه ولایت کې د اغېزمن شویو ماشومانو ۸۲سلنه ماشومان د افغانستان دي.

علي القاصي دغه راز ویلي و، چې په تهران کې نږدې ۳۷۰۰ اغېزمن شوي ماشومان هم پېژندل شوي دي چې ۸۲سلنه یې بهرنيان دي.

ایراني چارواکو بیا په ځلونو له زده‌کړو څخه محرومیت او مالي ستونزې د کارګرانو ماشومانو د زیاتېدو لامل ګڼي.

نوموړې د کابینې د غونډې په څنډه کې زیاته کړې، چې د هلمند اوبه یوه پخوانۍ مسئله ده او د ایران حکومت غواړي چې د خبرواترو او ډېپلوماسۍ له لارې یې حل کړي.

هغې وویل: «له نېکه مرغه، اوسمهال یوه برخه اوبه ایران ته بهېږي او د دغه وضعیت د دوام لپاره خبرې‌اترې روانې دي.»

مېرمن مهاجراني د دې مسئلې د چاپېریال اغېزو ته په اشارې هیله‌مندي ښودلې، چې له نورو همکاریو سره به دا ستونزې ډېر ژر حل شي.

ایران او افغانستان په ۱۳۵۰ هجري لمریز کال کې د هلمند سیند د اوبو د وېش په تړاو یو تړون لاسلیک کړی، خو ایراني چارواکي ادعا کوي چې پر افغانستان د طالبانو تر واکمنېدو وروسته دا تړون په سمه توګه نه دی پلي شوی.

د یادونې ده، چې وړمه ورځ د ایران د اوبو د صنعت ویاند عیسی بزرګ‌زاده ویلي و چې له افغانستان سره د هلمند د اوبو په تړاو روانې خبرې تر اوسه د پام وړ پایله نه لري او له افغانستانه ایران ته د اوبو بهیر له ټاکل شوې کچې ښکته پاتې شوی دی.