د بدخشان په خاش ولسوالۍ کې سېلابونو خلکو ته درانه مالي زیانونه اړولي دي
د طالبانو تر کنټرول لاندې ملي ټلویزیون خبر ورکړی، چې د بدخشان په خاش ولسوالۍ کې شړکنده بارانونو او سېلابونو خلکو ته درانه مالي زیانونه اړولي دي.
د طالبانو تر کنټرول لاندې ملي ټلویزیون خبر ورکړی، چې د بدخشان په خاش ولسوالۍ کې شړکنده بارانونو او سېلابونو خلکو ته درانه مالي زیانونه اړولي دي.
په راپور کې راغلي، دغه سېلابونو د خاش- جرم ولسوالیو ترمنځ سړک ویجاړ کړی دی.
راپور زیاتوي، دغه سېلابونه چې تېره ورځ چهارشنبه (د غبرګولي ۲۱مه) راوتلي؛ له امله یې د استوګنې لسګونه کورونه، سلګونه جریبه کرنیزه ځمکه او بڼونه زیانمن شوي او څاروي تلف شوي دي.
له بل پلوه تېره ورځ شړکنده باران او سېلاب د بدخشان ولایت په تګاب او تیشکان ولسوالیو کې خلکو ته مالي زیانونه اړولي وو.
د طالبانو تر ادارې لاندې باختر اژانس او ملي ټلوېزیون خبر ورکړی، چې له تېرو دوو ورځو راهیسې په میدان وردګ، پنجشېر او فراه ولایتونو کې د بېلابېلو ټرافیکي پېښو له امله ۲۲ کسانو ته مرګ ژوبله اوښتې ده.
د راپورونو له مخې؛ د میدان وردګ د نرخ ولسوالۍ اړوند د کابل-کندهار پر لویه لاره د یوه موټر د چپه کېدو له امله یوه مېرمن او کوچنی زوی یې مړه شوي دي.
په دغه پېښه کې درې نور کسان ټپیان شوي، چې د درملنې لپاره یو ځایي روغتون ته وړل شوي دي.
باختر اژانس همدا راز خبر ورکړی، چې په تېرو دوو ورځو کې په پنجشېر ولایت کې ۹ ټرافیکي پېښې شوې، چې له امله یې ۱۰کسان ټپیان شوي.
په یوه بل خبر کې ملي ټلوېزیون ویلي، چې د فراه ولایت د فراه رود ولسوالۍ په چکاب سیمه کې د کندهار-هرات پر لویه لاره د یوه فېلډر او مساپر وړونکې ۴۰۴موټر ټکر کړی دی.
په دغه پېښه کې دوه تنه مړه شوي او پنځه نور ټپیان دي.
دا په داسې حال کې ده، چې د لوی اختر په ورځو کې هم په بېلابېلو ولایتونو کې د موټر چلوونکو د بې احتیاطۍ له کبله لګسونه ټرافیکي پېښې شوې دي.
د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمېشنرۍ (UNHCR) د نړۍوالو تګلارو تازه راپور له مخې؛ په نړۍ کې د تاوتریخوالي، جګړو او ځورونو له کبله د خلکو بې ځایه کېدو پېښې یوې ټکان ورکوونکې کچې ته رسېدلې دي.
د پنجشنبې په ورځ د (غبرګولي ۲۲مه) په دې تازه خپاره شوي راپور کې راغلي، د ۲۰۲۵کال د اپرېل تر پایه نږدې ۱۲۲.۱ مېلیونه انسانان اړ شوي چې خپل کورونه پرېږدي. دغه شمېر د تېر زېږدیز کال پرتله پراخ زیاتوالی ښیي.
په راپور کې راغلي، چې افغانستان له «۱۰.۳ مېلیونه کډوالو او کورنیو بې ځایه شويو کسانو» درېیم، سوریه د «۱۳.۵مېلیونه بې ځایه شویو» په لرلو سره دویم او سوډان بیا د «۱۴.۳مېلیونه کسانو» د لرلو له امله د نوملړ په سر کې دی.
دا په داسې حال کې ده، چې د طالبانو د واکمنۍ راهیسې له هېواد څخه د طالبانو د ګواښونو، بې روزګارۍ او اقتصادي ستونزو له کبله د خلکو کډوالي او تګ په بې سارې توګه ډېر شوی دی.
همدا راز په ۲۰۲۴کال کې د پاکستان او ایران له لوري بیا سلګونه زره افغان کډوال په جبري توګه بېرته خپل هېواد ته اېستل شوي دي.
د یونسیار عالي کمېشنر فیلیپو ګرانډي د دغه راپور د پایلو په اړه ویلي:« موږ دا مهال په نړۍوالو اړیکو کې د سختې بېثباتۍ دورې تجربه کوو. عصري جګړې د انسانانو د رنځ لامل شوې دي. د سولې د موندلو او د بې ځایه شویو وګړو لپاره د تلپاتې حل لپاره باید خپلې هڅې دوه برابره کړو».
راپور زیاتوي، چې له له یاد شمېر کسانو څخه شاوخوا ۷۳.۵ مېلیونه کسان دننه په خپلو هېوادونو کې بې ځایه شوي او نږدې ۴۲.۷ مېلیونه نور بیا د خپلو هېوادونو پرېښودو ته اړ شوي او د کډوالو په توګه ژوند کوي.
په راپور کې یوه بله مهمه خبره دا ده چې، د بډایه هېوادونو له عامو انګېرنو سره برعکس ۶۷ سلنه کډوال خپلو ګاونډیو هېوادونو کې پاتې کېږي او ۷۳سلنه هغو هېوادونو کې مېشت دي، چې یا کم عاید یا منځني اقتصادي وضعیت لري.
سره له دې چې د کډوالو شمېر په بې سارې توګه زیات شوی؛ خو د UNHCR لپاره مالي مرسته لا هم د ۲۰۱۵ کال په کچه پاتې ده.
دا په داسې حال کې ده، چې پر کوربه هېوادونو فشار زیات شوی او پناهغوښتونکي نور هم زیانمن شوي دي.
فیلیپو ګراندي همداراز د ځینو کډوالو د بېرته ستنېدو یادونه کړې. هغه وايي: «د تېرو شپږو میاشتو په ترڅ کې د ټولو خنډونو سره، سره نږدې دوه مېلیونه سوریايي وګړي بېرته خپل هېواد ته ستانه شوي دي. که څه هم سوریه لا تر اوسه یو زیانمن هېواد دی؛ خو دغه ستنېدنه د هیلو نښه ده».
په ټوله کې په ۲۰۲۴ کال کې نږدې ۹.۸ مېلیونه بې ځایه شوي کسان بېرته خپلو مېنو ته ستانه شوي، چې په کې ۱.۶ مېلیونه کډوال او ۸.۲ مېلیونه داخلي بې ځایه شوي کسان شامل دي.
د یاد راپور په پای کې ټینګار شوی، چې یونسیار د کډوالو، بې ځایه شویو کسانو او کوربه ټولنو لپاره دوامداره مالي ملاتړ ته اړتیا لري.
د طالبانو تر واک لاندې ملي ټلوېزیون خبر ورکړی، چې د لوی اختر په ورځو کې د پکتیا ولایت اړوند د ځاځي اریوب تفریحي پارک ته ۴۰۰زره سېلانیان ورغلي وو. سېلانیانو غوښتنه کړې، چې دغه سیمې او پارک ته ورغلې لاره باید په اساسي توګه ورغول شي.
د امرالله مېړني په نوم یو ورغلي سېلاني ویلي، هغه ډول چې په یاده سیمه کې د خدمتونو یادونه کېږي نشته.
نوموړي زیاته کړې: «سړک باندې باید کار وشي، د موترو د نظم لپاره باید د ټرافیکو یو بندوبست وشي».
د شفیق بهیر په نوم یوه بل سېلاني هم نیوکه کړې ده، چې په دغه پارک کې په کافي توګه برېښنا نشته او له امله یې سېلانیان له ستونزو سره مخ دي.
د هغه په خبره: «ډېری سېلانیان په لاره کې له ستونزو سره مخ کېږي او باید جوړه شي».
همدا راز د ځاځي اریوب په تفریحي پارک کې د لوړو بیو څخه شکایتونه شوي دي.
د افغانستان انټرنشنل پښتو موندنو ښوولې وه، چې د دغه پارک قراردادي په بېلابېلو برخو کې سېلانیانو ته نرخونه لوړ کړي وو.
په پکتیا ولایت کې د طالبانو د والي له لوري د نرخونو د کنټرول لپاره ټاکل شوي پلاوي منلې، چې په یاد تفریحي پارک کې د نرخونو په برخه کې سرغړونې شوې وې.
د نعمت الله همراز په نوم د همدې پلاوي یوه غړي په وینا، له یو شمېر هټۍوالو څخه یې څارنه کړې او څرګنده شوې چې بیې یې لوړې کړې وې.
هممهاله د نورستان، کونړ، ننګرهار، هرات او پنجشېر په ګډون په بېلابېلو ولایتونو کې د سېلانیانو د ناسم چلند په تړاو هم اندېښنې شریکې شوې دي.
ویل کېږي طالبانو په نورستان کې یو شمېر سېلانیان په دې تور نیولي چې ګوندې د عامه نظم خرابېدو لامل شوي دي.
سره له دې چې د امریکا د ولسمشر لهخوا د "ځواک" کارونې ګواښ شوی؛ خو د چهارشنبې په ورځ د ډونالډ ټرمپ د کډوالۍ سیاستونو پر ضد اعتراضونه د امریکا نورو ښارونو ته هم وغځېدل.
په لاس انجلس کې د تېرې جمعې ورځې ناکراریو راهیسې د دغه ښار په مرکز کې د شپې لهخوا ګرځبندیز اعلان شو او په درنو وسلو سمبال امنیتي ځواکونو دولتي ودانیو ته څېرمه ګزمې کولې.
د لاس انجلس کاونټي ولسوالۍ څارنوال وايي، اټکلونه ښیي چې تر ۴۰۰ پورې لاریونوال په فزیکي شخړو، ویجاړۍ یا نورو ناقانونه کړنو کې ښکېل وو.
هغه ټینګار وکړ، چې د سرغړونکو د پېژندلو او محاکمه کولو لپاره څېړنې روانې دي.
د افغانستان د مخکیني جمهوري نظام مرستیال ولسمشر امرالله صالح ویلي، چې ناروې هېواد د ۲۰۱۵ زېږدیز کال راهیسې د طالبانو د سپین ښودلو لپاره ځینې هڅې او تېروتنې کړې دي.
هغه د طالبانو په تړاو د یاد هېواد دغه چاره نه اصلاح کېدونکې او نه هېرېدونکې تېروتنې بللې دي.
نوموړي د پنجشنبې په ورځ د (غبرګولي ۱۲مه) پر اېکس پاڼه د ناروې هېواد له لوري د «اوسلو فورم» په ناسته کې طالبانو ته د نه ګډون بلنه ستایلې او دا یې د دغه هېواد د تېرو تېروتنو د جبران لپاره یوه کوچنۍ هڅه بللې ده.
صالح همدا راز له ناروې څخه غوښتي، چې د افغانستان پېچلي ناورین لپاره هوښیار او ځیرک ډېپلوماټان په دندو وګوماري.
صالح دغه هېواد ته خبرداری ورکړی، چې د طالبانو په ملاتړ دې خپل غوره شهرت په خطر کې نه اچوي او باید له دغه ډلې څخه واټن واخلي.
د هغه څرګندونې داسې مهال دي، چې په اوسلو کې د افغانستان سفارت هم طالب استازي ته سپارل شوی دی.
د ۲۰۲۲ کال (د جنورۍ په ۲۲مه) د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر امیرخان متقي په مشرۍ یو ۱۵ کسیز پلاوی ناروې ته د اوسلو ناستې کې ګډون لپاره تللی و.
په یاده ناسته کې د افغانستان د بشري فعالانو په ګډون یو شمېر رسنیزو څېرو هم برخه اخیستې وه.
طالبانو په خپل دغه لومړني سفر کې د ناروې هېواد د چارواکو په ګډون له یو شمېر اروپايي چارواکو او ځايي افغانانو سره هم کتلي وو.
د یادې ډلې د دغه پلاوي سفر د افغان سیاستوالو، ښځینه او د بشري حقونو فعالانو د سختو نیوکو سره هم مخ شوی و.
پر ناروې تورونه لګول شوي وو، چې د طالبانو سختدریځي بندیزونه او جنګي جنایتونه یې له پامه غورځولي او دغه ډلې سره یې تعامل ته لاره هواره کړې ده.