امرالله صالح: د ناروې هېواد له لوري د طالبانو سپین ښودل، یوه لویه تېروتنه ده

دغه جایزه هغو زده‌کوونکو ته ورکول کېږي، چې له ځانه یې وړتیاوې ښودلې وي او د شخصي ځانګړتیاوو له امله د غوره چلند بېلګې ولري.

اوس‌مهال دغه جایزه د ډونالډ ټرمپ د هغه د ښوونې او روزنې وزیر په لاسلیک ورکول کېږي. محمد خطیبي د دغې جایزې ترلاسه کولو په تړاو ویلي: «ډېر منندوی یم او خوشاله یم، چې دغه ویاړ مې ترلاسه کړ؛ خو هغه تکړه او خواریکښ افغان زده‌کوونکي مې هم په ذهن کې دي، چې ورته فرصتونه نه لری. هیله لرم، چې یوه ورځ ټول زده‌کوونکي په یو امن او ملاتړي چاپېریال کې زده‌کړې وکړي».

د دې جایزې له‌خوا ورلېږل شوي پېغام کې ټرمپ دغه افغان زده‌کوونکی د «راتلونکو رهبرانو» به توګه یاد کړی او لیکلي یې دي: «زموږ ملت به راتلونکي کې ستاسې پر مشرتابه حساب کوي. موږ کولای شو یو ځای د هېواد د تاریخ تر ټولو بریالۍ او ښکلې دوره پیل کړو».

محمد خطیبي د ۲۰۲۱ زېږدیز کال په اګسټ‌ میاشت کې وروسته له هغې امریکا ته کډوال شو، چې طالبانو مخکینی جمهوري نظام ړنګ کړ او پر هېواد یې واکمني پیل کړه.

نوموړي وکولای شول په لنډ وخت کې د سختو خواریو، نظم او ځانګړو هڅو له لارې ځان د ښوونځي د غوره زده‌‌کوونکي په توګه وځلوي.

د مرسر ښوونځي په یوه خبرپاڼه کې نوموړی د نورو زده‌کوونکو لپاره یو «الهام بښوونکی» مثال یاد کړی او د هغه وړتیا یې د کډوالو ځوانانو د پټ استعداد نښه ګڼلې ده.

راپور کاږي، چې په تېرو دوو لسیزو کې د طالبانو د ځانمرګو بریدونو په ګډون د بېلابېل ډوله بریدونو څخه افغانان په سخته وېره کې وو او زرګونه بې ګناه ملکي وګړي په کې وژل شوي دي؛ خو د طالبانو د خاطراتو په کتابونو کې بیا د دغو ملکي وګړو وژل کېدو ته هېڅ ډول اشارې نه دي شوې.

په راپور کې د حقاني شبکې د یوه غړي او د طالبانو د کابل امنیې قوماندانۍ د ویاند خالد ځدراڼ یادونه هم شوې، چې په دې وروستیو کې یې د «پنځلس دقیقې» په نوم د خپلو خاطرو کتاب چاپ کړی.

هغه په دې کتاب کې له بهرنیو ځواکونو او مخکیني جمهوري نظام سره د خپلو جګړو خاطرې لیکلې دي.

ټربېون ورځپانې لیکلي، طالبانو ځکه دغه ډول کتابونو لیکلو ته مخه کړې چې د دغه ډلې په باور د تېرو شلو کلونو په ترڅ کې لوېدیځو لیکوالانو د جګړې «اصلي حقیقت» خلکو ته برعکس وړاندې کړی دی.

په تېرو دوو لسیز کې د افغانستان د جګړې په تړاو د لوېدیځو لیکوالانو له لوري بېلابېل کتابونه لیکل شوي دي.

همدا راز د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور وزارت یوه مرستیال مهاجر فراهي هم د خپلې ډلې د تېرو جګړو اړوند د خاطرو یو کتاب لیکلی دی.

هغه فرانس پرېس اژانس ته ویلي، چې د کتاب لیکلو موخه یې د «حقیقت څرګندول» دي.

دا‌ په داسې حال کې ده، چې په خواله رسنیو کې د طالبانو تازه لیکل شویو کتابونو ته ډول، ډول غبرګونونه څرګند شوي.

ځینو لیکلي، چې طالبانو په دغو کتابونو کې پر خپلو «جنایتونو ښکاره اعترافونه» هم کړي او دا د راتلونکې لپاره ښه تاریخي سندونه کېدای شي.

ځینو نورو بیا اندېښنې څرګندې کړې، چې په افغانستان کې د دغه ډول کتابونو دودېدل ښايي د سختدریځۍ د ډېرېدو لپاره لا نورې لارې پرانېزي؛ ځکه دغه ډلې د روښان فکرانو پر کتابونو سخت بندیزونه هم لګولي دي.

د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور وزارت په بېلابېلو وختونو کې پر زرګونه کتابونو چې د دغه ډلې ضد لیکل په کې شوي او یا هم د دوی په وینا د «اسلامي اصولو» سره په ټکر کې دي، پرې بندیزونه لګولي دي.

پر کتابونو د طالبانو بندیزونو د لیکوالانو سخت غبرګونونه راپارولي او نیوکې یې کړې دي، چې طالبان غواړي یوازې د خپلې سختدریځي مفکورې د عامېدو لپاره د خپلو افکارو اړوند کتابونه په خلکو‌ په جبري توګه ولولي؛ څو دغه ډله د خپلې واکمنۍ د بقا لپاره لاره پرانېزي.

هغه وایي:« د اختر په مناسبت د مېلو او تفریح پر مهال، یو شمېر ولایتونو کې هغه کسان نیول شوي، چې د میلې په نوم یې د اسلامي ارزښتونو خلاف کړنې او منکرات ترسره کړي وو.»

هغه له خلکو غوښتي، چې مېله او تفریح دې د «شرعي اصولو» سره سم وکړي.

نوموړي د دغه ولایتونو او د نیول شویو کسانو د شمزر په اړه څه نه دي ویلي.

له بل پلوه له کندهاره سرچینو افغانستان انټرنشنل پښتو ته ویلي و، چې د دغه ډلې امربالمعروف محتسبانو د اختر په څلورو ورځو کې تر ۵۰ زيات کسان د «هګیو جنګولو او نورو تفریحي لوبو» په تور نیولي او بندیان کړي یې دي. طالبان د هګيو جنګول «قمار» ګڼي.

له کندهار څخه سرچینو افغانستان انټرنشنل پښتو ته د سې شنبه په ورځ (د غبرګولي ۲۰ مه) ویلي، چې د اختر له پیل راهیسې د تفریح او خوشحالیو دودیزې مېلې له سختو محدودیتونو سره مخ شوې دي، چې پر مهال یې د امربالمعروف محتسبانو تر ۵۰ زيات کسان نیولي او ګڼ تفریحي فعالیتونه یې بند کړي دي.

پاکستاني رسنيو د چهارشنبې په ورځ (د غبرګولي ۲۱مه) په یوه راپور کې ویلي، چې د پاکستان او افغانستان ترمنځ کلنۍ سوداګري له ۲.۵ میلیار ډالرو څخه ۱ میلیارد ډالرو ته را ټيټه شوې ده.

د پاکستان او افغانستان د سوداګرۍ د ګډې خونې مرستیال ضیاءالحق سرحدي د دوه اړخیزې سوداګرۍ کمښت د اندېښنې وړ ګڼلی دی.

نوموړي ټينګار کړی، چې د سوداګرۍ د ودې لپاره پاکستان باید د منځنۍ اسیا هېوادونو ته لاسرسی ومومي او له افغانستان سره خپلې سوداګريزې اړيکې پياوړې کړي.

په تېرو کلونو کې پاکستان افغانستان ته سمنټ، د اوسپنې سیخونه، درمل، سبزیجات، اوړه او بوره صادر کړي او په بدل کې يې میوې او سبزیجات وارد کړي دي.

دا په داسې حال کې ده، چې د فبرورۍ په میاشت کې د پاکستان او افغانستان ترمنځ د تاوتريخوالي له امله د تورخم دروازه وتړل شوه، چې د دواړو خواو سوداګرو ته یې میلیونونه روپۍ زيان واړوه او سوداګري يې ګډوډه کړه.

دغه لار نږدې یوه میاشت بنده وه او په هغه وخت کې چارواکو ویلي و، چې د تورخم دروازې له لارې هره ورځ افغانستان نه د ۱،۶ میلیون ډالرو په ارزښت واردات او د ۱،۴ میلیون ډالرو په ارزښت صادارت کېږي.

د راپورونو له مخې، د تورخم دروازې په تړل کېدو سره د دواړو هېوادونو ترمنځ د ۶۶ میلیون ډالرو په ارزښت سوداګري و نه شوه.

رسنۍ وايي، چې د کوهستان کالونۍ سیمې یوې اوسیدونکې ښځې د روانې میاشتې د جون په پنځمه د بالاکوټ پولیسو حوزې ته مراجعه کړې او د خپل کوچني زوی او ورېندارې د نادرکۍ راپور یې ورکړی دی.

هغې پولیسو ته ویلي، چې ورېندار یې ماشوم د رواني درملنې لپاره له ځان سره وړی و او هېڅکله بېرته کور ته نه‌ده تللې.

د راپورونو له مخې، د ماشوم پلار چې په دوبۍ کې ژوند کوي، د ناڅرګندو کسانو له‌خوا ګواښونکې ټلیفوني اړیکه ترلاسه کوي او د ۳۰ میلیون پاکستانیو روپیو د تاوان غوښتنه ترې کېږي.

د ټلفوني اړیکو په دوام، پولیسو د بالاکوټ ولسوالۍ په «ډومګلا» سیمه کې د شکمنو کسانو استوګن‌ځای پیدا کړی دی. د عملیاتو په بهیر کې انسان‌تښتوونکو پر پولیسو ډزې کړي، چې هغوی په ځوابي ډزو کې وژل شوي دي.

پولیسو ادعا کړې ده، چې وژل شوي کسان افغانان وو او د دې پیښې په اړه نورې پلټنې روانې دي.