ټرمپ د نتنیاهو د محاکمې د لغوه کولو غوښتنه کړې ده

د پاکستان د پوځ د عامه اړیکو څانګې «ای اېس پي ار» په یوې خپره کړې اعلامیه کې دا منلې، چې میجر سېد معیظ عباس شاه د عملیاتو پر مهال له یو بل پوځي افسر جبران الله سره یو ځای هغه مهال ووژل شو، کله چې پوځ د پاکستاني طالبانو پر ضد پوځي عملیات ترسره کول.

د پوځ د عامه اړیکو څانګې زیاته کړې، چې په همدې عملیاتو کې پاکستاني ځواکونو ۱۱ وسله‌وال طالبان وژلي او ۷ نور یې ټپیان کړي دي.

ټایمز اف انډیا وایي، چې د میجر معیظ جنازه د راولپنډۍ په چکلاله ګارېسن سیمه کې ترسره شوه، چې د پاکستان د پوځ مشر جنرال عاصم منیر هم پکې ګډون کړی و.

میجر معیظ عباس شاه په ۲۰۱۹ کال کې هغه مهال د نړۍوال پام ځانته راواړاوه، کله یې چې ادعا وکړه، چې د هند د هوایي ځواک پيلوټ ابینندن ورتهمان یې نیولی دی.

دا پېښه داسې مهال رامنځته شوه، چې د هند او پاکستان ترمنځ سیاسي او امنیتي وضعیت له ترینګلتیا وروسته یوه هندي جنګي جېټ الوتکې د پاکستان هوایي حریم ته له داخلېدو وروسته سقوط وکړ.
دا وروستۍ پېښه یو ځل بیا په قبایلي سیمو کې د« ټي ټي پي » د بیا فعالیت د نښو د څرګندېدو په توګه ګڼل کېږي.

پاکستاني پوځ په تېرو کلونو کې ګڼ شمېر استخباراتي عملیات د ډیورنډ کرښې ته ورڅېرمه قبایلي سیمو کې ترسره کړي، چې موخه یې د «ټي ټي پي» وسله والو د وژلو او پاتې شونو کشف و.

د یادونې وړ ده، چې د پاکستان د ترهګرۍ ضد ادارې د ۲۰۲۴ کال د راپور له مخې، په پاکستان کې د یوه کال په موده کې شاوخوا ۹۲۵ وسله وال طالبان وژل شوي او تر ۳۸۳ ډېر امنیتي ځواکونه وژل شوي .

د امریکا د استازو جرګې د دوشنبې په ورځ د «امریکایی مالیه ورکوونکو پیسو ته د ترهګرو د لاسرسي مخنیوي» په نوم یو قانون تصویب کړ.

دا قانون اوس د وروستي تصویب لپاره سنا ته لېږل شوی دی.

د دې قانون ملاتړي په دې باور دي، چې طالبان افغانستان ته د امریکا د بشري مرستو څخه ناوړه ګټه پورته کوي.

د دې قانون د مسودې جوړونکی ټیم برچټ ادعا وکړه، چې امریکا هره اوونۍ طالبانو ته ۴۰ میلیون ډالره لېږي.

د بایډن ادارې د بهرنیو چارو وزارت دا تور رد کړی و؛ خو د ټرمپ ادارې د بهرنیو چارو وزارت اعلان وکړ، چې د دې وېرې له کبله چې طالبان ممکن دې مرستو ته لاسرسی ومومي په افغانستان کې د مرستندویه ادارو لپاره د پيسو لېږد یې درولی دی.

د طالبانو مخالف سیاسي شخصیت محمد محقق د چهارشنبې په ورځ له افغانستان انټرنشنل سره په یوې مرکه کې ټینګار وکړ، چې طالبانو د امریکا د مالي مرستو څخه د ناوړه ګټې اخیستنې له لارې پر افغانانو ظلم کړی او د دې مرستو بندول یو ارزښتناک ګام دی.

هغه زیاته کړه، چې د دې ملاتړ بندول به طالبان کمزوري کړي او په افغانستان کې به مثبت پرمختګونو ته لاره هواره شي.

د امریکا د دې پرېکړې منتقدین له اړمنو خلکو سره د مرستو د کمولو د پایلو په اړه اندېښمن دي.

د افغانستان د کورنیو چارو پخواني وزیر محمد عمر داودزي د افغانستان انټرنشنل سره په یوې مرکه کې خبرداری ورکړ، چې د امریکا د استازو جرګې له خوا افغانستان ته د امریکا د مرستو د بندولو د قانون تصویب کولی شي، افغانستان د بشري ناورین لوري ته بوځي.‎

په ورته وخت کې هغه دا هم وايي، چې طالبانو په مختلفو لارو افغانستان ته د امریکا له مرستو څخه ګټه پورته کړې ده.

نوموړي ادعا وکړه، چې امریکا له داعش سره په مبارزه کې له طالبانو سره مرسته کړې ده.

د بایډن د حکومت د بهرنیو چارو وزارت ویلي و، چې د طالبانو له خوا د افغانستان لپاره د مرستندویه مرستو د ناوړه استفادې د مخنیوي لپاره یې ګامونه اخیستي دي.

په همدې حال کې د امریکا د بهرنیو چارو پخواني وزير انتوني بلېنکن د امریکا د مرستو د څار د دفتر (سیګار) هغه راپور ومانه، چې طالبان لږ تر لږه ۱۰ میلیونه ډالر له هغه ۳ میلیارده ډالرو بشري مرستو څخه چې امریکا افغانستان ته ورکړې ګټه اخیستې ده.

محقق زیاته کړې، چې د طالبانو رژيم د امریکا په مرستو پورې تړلی و.

په ورته وخت کې نوموړي له امریکا او نړۍوالې ټولنې وغوښتل، چې د افغانستان د زیانمنو او اړمنو برخو د ملاتړ لپاره داسې لارې چارې ومومي، ترڅو دا مرستې د طالبانو د ځواکمنولو لامل نشي.

د اسلامي وحدت ګوند مشر ډاډ څرګند کړ، چې که امریکا په رښتيا سره غواړي په افغانستان کې د ترهګرۍ ملاتړ بند کړي، نو دا لایحه به په سنا کې هم تصویب شي.

مخکې له دې د ملي مقاومت جبهې او د افغانستان د نجات لپاره د مقاومت شورا هم د امریکا د استازو جرګې له خوا له طالبانو سره د مرستو د بندولو د اقدام هرکلی کړی و.

د ترکیې ولسمشر رجب طیب اردوغان په دې خبرې کنفرانس کې زياته کړه، چې ټول باید په منځني ختیځ کې د سولې د ټینګښت لپاره خپل مسوولیت ترسره کړي.

هغه د ناټو عمومي منشي مارک روټ ته د ناټو د سرمشریزې د بریالي مدیریت د ترسره کولو مبارکي وویله.

نوموړي د اسراییل او ایران ترمنځ د شخړې په اړه وویل: «د پوځي تاوتریخوالي وروستي زیاتوالي زموږ سیمه له جدي خطرونو سره مخ کړې ده. موږ د بحران له پیل راهیسې په ژورو ډیپلوماتیکو اړیکو کې یو.»

اردوغان زياته کړه: «د ایران سره د ستونزو دایمي حل د ډیپلوماسۍ او خبرو له لارې ممکن دی. زموږ سیمه له هغو مثالونو ډکه ده چې جګړه او ویجاړتیا هېڅ هم نشي ترلاسه کولی.»

اردوغان وویل: «موږ د امریکا د ولسمشر د هڅو له کبله د اسراییل او ایران ترمنځ د رامنځته شوي اوربند ته هرکلی کوو او تمه ده دواړه لوري زما د ملګري ټرمپ د غوښتنې پرته له کوم شرط څخه پیروي وکړي.»

د هغه په خبره، نږدې ټولي مهمې پېښې د ترکیې په ګاونډ کې تر سره کېږي او هڅه کوو، چې خپل هېواد له ټولو بحرانونو لرې وساتو.

نوموړي د ناټو د غونډې په اړه وویل: «موږ په شورا کې پرېکړه وکړه چې د دفاع بودیجه مو په راتلونکو ۱۰ کلونو کې د خپل ناخالص داخلي تولید پنځه سلنې ته ورسوو».

نوموړي د اوکراین په جګړه او د هغې د سیمه‌ییزو او نړۍوالو اغېزو ته په اشارې وویل، چې هڅه کوي دغه جګړه د یوې عادلانه سولې په مټ پای ته روسوي.

هغه زياته کړې: «زه باور لرم چې اوس د روسیې او اوکراین تر منځ د اوربند او دایمي سولې لپاره یو فرصت برابر شوی.»

د ترکیې ولسمشر زياته کړه، چې د اسراییل د بریدونو له کبله په غزه کې انساني ناورين زيات شوی.

اردوغان ټینګار وکړ: «د اسراییل امنیت، لکه د سیمې د ټولو نورو هېوادونو، د خپلو ګاونډیانو د ثبات، سولې او سوکالۍ پورې تړلی دی.»

هغه څرګنده کړه: «موږ اسراییل ته بلنه ورکوو چې د غزې په اړه له هغه دریځ څخه چې تر اوسه یې نیولی دی، لاس واخلي.»

نور په خپله لیکنه کې ویلي، چې د اسراییل پر وړاندې د ایران درېدل د دغه هېواد د حاکمیت د شجاعت او تدبیر نتیجه ده، چې په ۱۲ ورځنۍ جګړه کې ترلاسه شوې ده.

نوموړی دا څرګندونې په داسې حال کې کوي، چې طالبانو یوازې په ۱۱ ورځو کې افغانستان ونیوه؛ هغه هېواد چې عطامحمد نور پکې یو له مهمو کسانو ګڼل کېده او وسله به یې پر اوږه ګرځوله.

نوموړي په هغه وخت کې ویلي و، «ترڅو چې یوه مرمۍ راسره وي، جګړه به کوم» خو لا د مرمیو له خلاصېدو مخکې ازبکستان ته وتښتېد.
نور وايي: «۱۳ ورځې مخکې کله چې صهیونیستي متجاوز او ماشوم وژونکي رژیم پر تهران برید وکړ نو سخت غمجن شوم.»

خو د دغه پیغام د کمنټونو په برخه کې یوه کس بیا ورته لیکلي: «ایران څه کوې، نن په مسکو کې یو افغان ماشوم د یوه بهرني له خوا پر ځمکه ویشتل شوی، د هغه په اړه یو څه ووایه.»
عطامحمد نور په دې پیغام کې ویلي، اسراییل فکره کاوه چې که د ایران د نظامیانو لوړپوړي چارواکي ووژني نو مدیریتي تشه او ورسره به په کور دننه ګډوډي رامنځته شي.
د دغه پیغام د تبصرې په برخه کې یوه کس د پوښتنې په بڼه لیکلي: «ایرانیانو چې هر څه وکړل د خپل هېواد لپاره یې وکړل؛ خو تاسو له تېښتې پرته څه کار کړنه لری؟»
نوموړي په دې پیغام کې زیاته کړې، چې ایران په دې جګړه کې خپل اقتدار او ملت یې هم خپل یووالی وښود، په اسلامي نړۍ کې یې خپل محبوبیت ډېر کړ، اسراییل ته یې د جاسوسۍ شبکې لمنځه یوړې، د اسراییل تل ابیب او حیفا ښارونه یې له خاورو سره خاورې کړل او په پایله کې سره له دې چې جګړه د اسراییل له لوري پیل شوه؛ خو ګټونکی ایران وو.
د دغه پیغام په کمنټونو کې بیا یو شمېر کسانو عطا محمد نور ته په خطاب کې لیکلي: «هغه څه دې چې په دې لیکنه کې ویلي، د ایران لومړی درجه چارواکي هم پرې باور نه لري او همداراز تبصره کوونکو ویلي، چې یاده جګړه په یوه خاص هدف سره پیل شوه چې د ایران د لوړ پوړو چاراکو وژنه او ورسره اټومي تاسیساتو ته زیان رسول وو او همداسې پرته له دې چې یو امریکایی پکې ووژل شي پای ته ورسېده.»
نور دغه څرګندونې په داسې حال کې کړي، چې د یکشنبې په ورځ د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د ایران او اسراییل ترمنځ د دولس ورځنۍ جګړې په درشل کې اعلان وکړ، چې د اسراییل او ایران تر منځ بشپړه او وروستۍ هوکړه شوې او هر اړخیز اوربند به ټینګېږي.

یاده دې وي، چې په دې جګړه کې امریکا، اسراییل او ایران هر یو ځان بریالی بولي.

د برېتانیا لومړي وزیر کې‌یر سټارمر اعلان کړی، چې هېواد به یې ۱۲ داسې «F-35» جنګي الوتکې وپېري، چې د اټومي بمونو د لېږد وړتیا لري او کولی شي د هوایي دفاع له سیسټمونو ځان وژغوري.

د دې تر څنګ د کاناډا لومړي وزیر هم ویلي، چې د دې جنګي جېټ الوتکو د پېرلو پرېکړه له سره ارزوي.

همداراز، د سویس حکومت اعلان وکړ چې د «F-35» جنګي الوتکو د پېرلو په موخه به له امریکا سره خبرې وکړي.

که څه هم له یادو هېوادونو څخه هېڅ یو د دغو پرمختللو امریکایي جنګي الوتکو د پېرلو او د اسراییل له لوري په ایران کې د پوځي عملیاتو د دې الوتکو د احتمالي رول په اړه څه نه دي ویلي، خو دا امکان شته چې د ایران د هوايي دفاع له سیسټم څخه د تېښتې او ټاکل شویو هدفونو په دقیق بمبارۍ کې د دغو الوتکو بریالیتوب، د دوی په دې پرېکړه کې اغېزمن رول لوبولی وي.

کاناډا د ټرمپ د ادارې پر مهال له واشنګټن سره د سیاسي کړکېچ له امله د ۳۳ میلیارده کاناډایي ډالرو په ارزښت د ۸۸ «اېف–۳۵» جنګي الوتکو پېرل ځنډولي وو، خو د دغه هېواد د لومړي وزیر له نوي اعلان سره داسې ښکاري، چې اوټاوا د دې معاملې په نهایی کولو سره له واشنګټن سره خپلې اړیکې بېرته ښه کوي.

بلخوا کې‌ير سټارمر د چهارشنبې په ورځ وویل: «برېتانیا به د ۱۲ (اېف-۳۵) جنګي جېټ الوتکو په اخیستلو سره د ناټو د ګډ هوايي اټومي ماموریت سره یوځای شي.»

د برېتانیا حکومت دا اقدام د برېتانیا د اټومي دریځ د پیاوړتیا لپاره تر ټولو لوی اقدام بللی دی.

سټارمر دا اعلان په هالنډ کې د ناټو په سرمشریزه کې د ګډون پر مهال کړی دی.

په همدې حال کې، د کاناډا لومړي وزیر د چهارشنبې په ورځ وویل، چې د «لاک‌هیډ مارټین» له شرکت څخه د امریکایي F-35 جنګي جېټ الوتکو د پېرلو امر لپاره د هېواد د پلان بیاکتنه به د دوبي تر پایه بشپړه شي.

د روان کال په مارچ میاشت کې کارني د ۸۸ « F-35 » جنګي جېټ الوتکو د پېرلو قرارداد د بیاکتنې امر وکړ.

د برېتانیا او کاناډا د اعلان سره سم سویس هم وویل، چې د F-35 جنګي الوتکو د پېرلو لپاره له متحده ایالاتو سره په خبرو اترو بوخت دي.

سویس پرېکړه کړې، چې په راتلونکي کې به د ۷،۴ میلیارد ډالرو په ارزښت ۳۶ « اېف – ۳۵ » الوتکې وپېري خو دا پرېکړه په دې بې طرفه هېواد کې په یوه جنجالي بحث بدله شوې ده.

د دغه پرېکړې مخالفینو د هېواد د زړو « F-18 » جېټ الوتکو د « F-35 » سره د ځای پر ځای کولو سره مخالفت ښودلی او ویلي یې دي، چې سویس د خپلې خاورې د دفاع لپاره پرمختللو جنګي جېټ الوتکو ته اړتیا نه لري.

خو د سویس د دفاع وزیر مارټین فایسټر بیا وايي، چې هېواد یې نور د F-18 جنګي الوتکو سره خپل هوايي حریم او نفوس نشي ساتلی.

د ناټو غړو هېوادونو د چهارشنبې په ورځ هوکړه وکړه، چې د امریکا د متحده ایالاتو په غوښتنه، تر ۲۰۳۵ کال پورې خپل پوځي لګښتونه د ناخالص کورني تولید له ۲سلنې څخه ۵ سلنې ته لوړ کړي.

د ناټو غړو هېوادونو په یوه ګډه اعلامیه کې ویلي، چې دوی د ژورو امنیتي ګواښونو او ننګونو پر وړاندې یو موټی دي، په ځانګړې توګه د روسیې له‌خوا اروپا-اتلانټیک امنیت ته اوږدمهاله ګواښ او د ترهګرۍ دوامداره ګواښ ته په پام سره.