د افغانستان د ازادو سیالیو لوبغاړي احمدولي هوتک خپل روسي سیال ته ماتې ورکړه

سرچینو افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته ویلي، چې د هلمند په مارجه ولسوالۍ کې یو پلار خپله ۷ کلنه لور د پيسو په بدل کې ۴۵ کلن سړي ته په نکاح کړې وه.

د سرچینو په خبره، چې د نجلۍ پلار د غربت له کبله دا کار کړی.

د هلمند څخه سرچينې زياتوي: « د ۷ کلنې ماشومې او ۴۵ کلن سړي نکاح شوې وه او نن يې د پښه خلاص د دود له مخي له هغې سره يو ځای کېده، چې طالبان خبر شوي او مخنیوی يې کړی.»

دغه کس دوې نوري ښځي هم درلودې.

د طالبانو د امربالمعروف وزارت د جمعه په ورځ (د چنګاښ ۶مه) په یوه خبرپاڼه کې ویلي، چې د معلوماتو د ترلاسه کولو او څېړونو وروسته یې د ۷ کلنې ماشومې پلار او ۴۵ کلن سړی نیولی او دا مهال یې د «شرعي پرېکړې لپاره محکمې ته سپارلي.»

سرچینه دا هم وايي، چې طالبانو له یاد کس څخه ضمانت اخیستی ترڅو نجلۍ ۱۵ کلنۍ ته د رسېدو مخکې به هغې ته نه ورځي.

طالبانو تېر کال د جبري نکاح مخنيوی خپله لاسته راوړنه یاده کړې وه. خو ددغه ډلې واک ته له رسېدو سره د دویم او دریم واده دود یو ځل بیا عام شوی، په تېره د طالبانو په لیکو کې اکثره چارواکي پدې تورن دي چې د پیسو په زور دوه او درې ودونه کوي.

واک ته د طالبانو له رسېدو را وروسته دغه ډلې د ښځو او نجونو په وړاندې پراخ او سخت بندیزونه ولګول.

له شپږم ټولګي پورته د نجونو په زده کړو بندیز لګېدلی، ښځې په سیاسي مشارکت کې ګډون نشي کولی، تفریحي ځایونو او سفر بغیر له محرمه نشي کولی ترڅنګ یې د بیان په ازادۍ سخت بندیزونه وضعه کړي.

بلال کریمي دغه غونډه چې د سیمې د اقتصادي، اقلیمي، انرژۍ او پانګونې پر موضوعاتو متمرکزه وه، یوه ارزښتمنه سیمه‌ییزه غونډه وبلله او هیله یې وښوده چې دا ډول ناستې باید یوازې تشې غونډې نه‌ وي، بلکې عملي پایلې هم ولري.

نوموړي زیاته کړه: « افغانستان اوس د پراخو پانګونو لپاره پرانیستی هېواد دی، موږ بهرني پانګوال هڅوو چې دلته راشي، وضعیت له نږدې وڅېړي او له شته فرصتونو ګټه واخلي.»

طالب سفیر په خپله وینا کې ډاډ ورکړ چې د طالبان د بهرنیو پانګوالو د امنیت خوندیتوب ته ژمن دی.

هغه وویل: «موږ هڅه کوو چې یوه باوري فضا رامنځته کړو تر څو نړیوال پانګوال دلته په ارامه پانګونه وکړي.»

په افغانستان کې د طالبانو واک ته رسېدو وروسته، چین د هغو څو هېوادونو له ډلې دی چې له افغانستان سره‌یې خپل تماسونه جاري ساتلي دي. چین د افغانستان جیوپولیټیک موقعیت، معدني سرچینو او د سیمې اتصال ته ځانګړې پاملرنه لري.

بیجینګ له طالبانو سره اقتصادي اړیکو ته لېوالتیا ښودلې او تر دې دمه یې له یو شمېر طالب چارواکو سره د پانګونې، انرژۍ، ترانسپورټ او کانونو په برخه کې خبرې کړې دي. چین همداراز هڅه کوي چې افغانستان د «یو کمربند یوه لار» پروژې سره ونښلوي.

د یادولو وړ ده، که څه هم چین لا تر اوسه د طالبانو حکومت په رسمیت ندی پېژندلی، خو د دواړو خواوو ترمنځ سیاسي، اقتصادي او امنیتي تماسونه دوام لري. دا اړیکې د چین لپاره یوه مهمه سیمه‌ییزه محاسبه ده، څو خپل اقتصادي، سیاسي او امنیتي ګټو ته وده ورکړي.

د ملګرو ملتونو د سرمنشي ویاند سټيفن دوجاریک د جمعه په ورځ رسنيو ته ویلي: «زموږ همکارانو د کډوالو په اړه یو راپور خپور کړی، چې یونیسیار اټکل کړی، چې په ۲۰۲۶ کال کې به په ټوله نړۍ کې ۲.۵ میلیونه کډوال بیا مېشتېدو ته اړتيا ولري.»

نوموړي ویلي، که څه هم دا شمېره لوړه ده؛ خو د ۲۰۲۵ کال له ۲.۹ میلیونه کډوالو څخه کمه ده.

هغه په راتلونکي کال کې د کډوالو د بیا مېشتېدو د کمښت لاملونه په سوريه کې د وضعت ښه کېدل یاد کړه، چې ډېری خلک بیرته خپلو مېنو ته ستانه شوي دي.

په راپور کې راغلي، چې د ۲۰۲۶ کال لپاره د بیا مېشتېدو تر ټولو زيات اړمن کډوال افغانان، ورپسې سوريایان، د جنوبي سوډان اوسېدونکي، د روهینګیا مسلمانان او کانګولیان هم په کې شامل دي.

د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمېشنرۍ د افغانستان دفتر ویلي، چې د ۲۰۲۵ کال د لومړيو پنځو میاشتو په ترڅ کې له ایران او پاکستان څخه تر ۳۹۳ زره زیات افغان کډوال ایستل شوي او افغانستان ته ستانه شوي دي.

د راپور د معلوماتو له مخي، چې له تاجکستان څخه هم د ۲۶۴ د کډوالو د ایستلو قضيې ثبت شوي دي.

په دې وروستیو کې د افغانستان ګاونډیو هېوادنو د افغان کډولو جبري ویستلو ته مخه کړې او لسګونه افغانان یې له خپلو هېوادونو جبري افغانستان ته ستانه کړي دي، ایران او پاکستان هغه هېوادونه چې تر ټولو ډېر افغان کډاول پکې مېشت دي او زیات شمېر کې کډوال یې جبري له خپلو هېوادونو ویستي دي.

جنرال منیر په خپل خبرو کې د سیمې پر امنیتي ګواښونو ټینګار وکړ او ویې ویل، دغه ډلو د سیمې ثبات او امنیت له جدي ګواښ سره مخ کړی دی.

هغه د پاکستان د ملکي خدمتونو په اکاډمۍ کې د ۵۲م ګډ روزنیز پروګرام په مراسمو کې ټینګار وکړ چې پاکستان «د یو ورور اسلامي هیواد په توګه له افغانستان سره سوله ییزې اړیکې غواړي»، خو تمه لري چې کابل به د دې نیابتي شبکو د فعالیتونو مخه ونیسي.

د پاکستان د پوځ مشر له هندوستان سره وروستیو ترینګلتیاو ته په اشارې سره وویل: «هند په سیمه کې د دولتي ترهګرۍ ترټولو لوی ملاتړی دی، موږ هیڅکله د دې هیواد تسلط ته سر نه دی ټیټ کړی او هیڅکله به یې ټیټ نه کړو.»

هغه د هند حکومت د لږکیو، په ځانګړې توګه د مسلمانانو سره «تبعیضي چلند» په هند کې د افراطیت د خپریدو اصلي لامل وګاڼه، او ویې ویل، چې «په دې هیواد کې ترهګري کورنۍ ریښې لري».

جنرال منیر ادعا وکړه، چې د پاکستان هغه پوځي عملیات، چې « معرکه الحق » نومېدل، د هند د وروستیو بریدونو په وړاندې یو پرېکنده ځواب و.

د هغه په ​​وینا، دا عملیات د کشمیر د سرحدي کرښې څخه د پاکستان تر ساحل پورې غځیدلي وو او دا یې وښودله چې د پاکستان وسله وال ځواکونه د عصري ګواښونو پر وړاندې د مبارزې لپاره بشپړ چمتوالی لري.

هغه زیاته کړه: «په دې مبارزه کې، د خدای ملاتړ زموږ سره و، ځکه چې موږ د حق په خوا کې ولاړ وو.»

د یادولو وړ ده، چې طالبانو لا تراوسه د پاکستان د پوځ د مشر جنرال عاصم منیر د دې څرګندونو په تړاو کوم رسمي غبرګون نه دی ښکاره کړې، خو له دې وړاندې طالب ډلې تل د پاکستاني چارواکو د دا ډول ادعاوو په اړه ویلي دوی اجازه نه ورکوي چې د افغانستان خاوره د ګاونډیو پر وړاندې د ترهګریزو چارو لپاره وکارول شي.

محمد صادق د پنجشنبې په ورځ پر اېکس پاڼه لیکلي، چې په اسلام کې د طالبانو له سفیر سردار احمد شکیب او په کراچۍ کې د طالبانو د قونسل عبدالجباري تخاري سره یې د ګډې لیدنې پرمهال د دواړو هېوادونو ترمنځ د ډېپلوماټیکو اړیکو د لا پیاوړتیا په اړه خبرې کړې دي.

نوموړي ویلي، په دغه لېدنه کې یې د سوداګرۍ د اسانتیا، په پاکستان کې د افغان سوداګرو ملاتړ او د افغان زده کوونکو د زده کړو په تړاو پر مهمو مضوعاتو غږیدلي دي.

صادق خان ویلي، چې د لېدنې پرمهال دواړو لوریو ژمنه وکړه، چې په ګډه به د دوه اړخیزو همکاریو د پراختیا لپاره کار وکړي.