عاصم منیر: طالبان دې د هند له ملاتړه برخمنو وسله والو ډلو ته د فعالیت اجازه نه ورکوي

د بلوچستان ایالت د پنجګور سیمي اوسیدونکي برکت مري د افغانستان انټرنشنل ـ پښتو خبریال جواد شینواري سره په مرکه کې ویلي، چې د ایران او اسراییل ترمنځ اوربند وروسته لا هم د پاکستان ـ ایران پر پوله وضعیت کې بدلون نه دی راغلی.

نوموړي ویلي، چې په ډېر کم شمېر کې د ټرازیټي موټرو پرته پر پله پلي تګ راتګ ته اجازه نه ورکول کیږي.

برکت مري وايي: «که څه هم چارواکو ولسوالۍ د موټرو د تګ راتګ لپاره پرانستې ده، خو لا هم ډېر لږ موټر تګ راتګ کوي. په پنچګور او تربت کې د خوراکي توکو بیې لوړې شوې دي.»

د پنجګور سیمي اوسیدونکي وايي، چې د ایران او اسراییل د جګړې سره سم د سیمي اوسیدونکي د سون توکو له کمښت سره مخ شوي دي.

پاکستان له ایران سره ۹۰۹ کیلومتره اوږده پوله لري او د ایران او اسراییل ترمنځ د جګړې له امله د پاکستان لوري ته د مېشتو کسانو پر اقتصاد خورا منفي اغېز اچولې.

د ایران پولې ته څېرمه د پاکستان لورې ته د مېشتو کسانو ورځنۍ کاروبار د پولې دواړو غاړو د تېلو او نورو توکو انتقال و، خو پر ایران د اسراییل له برېد وروسته پاکستان خپله پوله له ایران سره وتړله.

د بلوچستان د ګوادر اوسېدونکی صداقت بلوڅ وايي چې لا هم پر ګوادر بندر د پلي کسانو تګ راتګ بند دی، چې له امله یې خلک له سختو ستونزو سره مخ دي، اړین توکي په اسانۍ نه موندل کېږي او د خوراکي موادو بیې خورا لوړې شوې دي.

صداقت بلوڅ له افغانستان انټرنشنل ـ پشتو سره خبرو کې وویل:« سره له دې چې په پوله تګ راتګ بند دی خو په ګوادر کې وضعيت نسبتا ښه دی او ضروري توکي شته، خو نرخونه یې لوړ دي. په تفتان کې کاروباري چارې لا هم بندې دي، ځکه چې د سون توکي نشته.»

د پاکستان لوري ته د ایران پولې ته څېرمه مېشت پاکستانیان وايي، چې پر پوله د ټرانزیټ موټرو اوږده قطارونه د ایران لورې ته د تلو په تمه ولاړ دي او په دغه سوداګریزه پوله باندې لا هم وضعیت نه دی عادي شوی.

د بلوچستان اوسیدونکي دا څرګندونې په داسې حال کې کړې، چې د ایران او اسراییل ترمنځ دولس ورځنۍ جګړه څو ورځې وړاندې د دواړو هېوادونو ترمنځ په اوربند کولو سره پای ته ورسېده.

محمد صادق د پنجشنبې په ورځ پر اېکس پاڼه لیکلي، چې په اسلام کې د طالبانو له سفیر سردار احمد شکیب او په کراچۍ کې د طالبانو د قونسل عبدالجباري تخاري سره یې د ګډې لیدنې پرمهال د دواړو هېوادونو ترمنځ د ډېپلوماټیکو اړیکو د لا پیاوړتیا په اړه خبرې کړې دي.

نوموړي ویلي، په دغه لېدنه کې یې د سوداګرۍ د اسانتیا، په پاکستان کې د افغان سوداګرو ملاتړ او د افغان زده کوونکو د زده کړو په تړاو پر مهمو مضوعاتو غږیدلي دي.

صادق خان ویلي، چې د لېدنې پرمهال دواړو لوریو ژمنه وکړه، چې په ګډه به د دوه اړخیزو همکاریو د پراختیا لپاره کار وکړي.

فیصل کریم کنډي د پنجشنبې په ورځ پر اېکسپاڼه لیکلي، چې د سوات غمیزه د پښتونخوا ولایتي حکومت د بیغورۍ پایله ده.

نوموړي ویلي:« د سوات سیند د مینګورې بای پاس سیمي په پېښه کې ۱۸ کسانو خپل ژوند له لاسه ورکړی او ګڼو نورو تر ډېر وخت پورې د مرستې په تمه وو، خو هېڅ بیړنۍ مرسته ورته ونه رسیده.»

نوموړي ویلي، چې د تحریک انصاف ګوند د تېرو ۱۱ کلونو راهیسې پر پښتونخوا حاکم دی، خو د خلکو د ژغورنې لپاره یې هېڅ چمتوالی نه دی نیولي.

فیصل ګنډي ویلي:« حکومت خلکو ته شا کړې او دا غمیزه د هماغه چوپتیا او بې غورۍ بیه ده. دا یوازې بې کفایتي نه، بلکي یوه شرمناکه ناکامي ده.»

دا په داسې حال کې ده، چې د پښتونخوا د بېړنیو پېښو پر وړاندې د چمتوالي ادارۍ ویلي، چې په سوات کې له تېرې ورځې راهیسې د پرلپسې اورښتونو له کبله سېلابونه راوتي او ژغورونکې ډلې هم لاس په کار شوې دي.

تردې مهاله په یادو سېلابونو کې د نږدې شل کسانو د ډوبېدو خبر ورکول شوی دی.

ویل شوي، د پولیسو مامورین د امنیتي اندېښنو له امله او د اسراییل سره د احتمالي اړیکو په شک، د افغان کډوالو موبایلونه تلاشي کوي او ضبطوي.

په هغې ۱۲ ورځنۍ جګړه کې چې د ایران او اسراییل ترمنځ وشوه، د ایران امنیتي ځواکونو شاوخوا ۷۰۰ ایراني وګړي د «جاسوسۍ» او «اسراییل سره د همکارۍ» په تور نیولي دي. راپورونه ښيي چې لږ تر لږه پنځه افغانان هم د ورته تورونو له امله نیول شوي دي.

د ایران دولتي رسنیو د نیول شویو یو شمېر افغانانو ویډیوګانې خپرې کړې دي، چې پکې هغوی له اسراییل سره د همکارۍ اعتراف کوي. خو دا لا معلومه نه ده چې دا ویډیوګانې تر کومو شرایطو لاندې ثبت شوې دي.

د ایران مهر خبري اژانس د راپور له مخې، د دغه هېواد د پولیسو عمومي قوماندانۍ ته د ناقانونه افغان کډوالو د اېستلو امر شوی دی.

د فراجا د سرحدي ځواکونو قوماندان احمد علي ګودرزي ویلي، د ناقانونه افغان کډوالو شړل د ایرانیانو جدي غوښتنه ده.

همدارنګه نوموړي په ټینګار سره ویلي، چې د افغانانو اېستل یوازې حکومتي نه بلکي یوه ملي غوښتنه ده.

احمد علي ګودرزي ویلي:« د نوې پرېکړې له مخي، هر هغه کور یا ملکیت چې افغان وګړو ته په کرایه ورکړل شوی، د کرايي قانوني سند یې نور باطل دی.»

پر همدغه مهال په هرات کې د طالبانو د اطلاعات او کلتور رییس احمدالله متقي ویلي، چې په تېرو دوو ورځو کې له ایران څخه له ۶۰ زرو ډېر افغان کډوال بېرته راستانه کړل شوي دي.

په هرات کې سیمه‌ييز طالب مسولینو ویلي، چې له ایران نه د رستنېدونکو افغان کډوالو لپاره د سرپناه او خواړو لپاره یې چمتوالی نیولي دی.

دا په داسې حال کې ده، چې د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر امیرخان متقي په کابل کې د ایران له سفیر علي رضا بیکدلي سره د لېدنې پرمهال په ډیله‌ییز او جبري ډول د افغانانو د بېرته ستنولو په اړه اندېښه ښودلې او له ایران څخه یې غوښتنه کړې، چې د ښه ګاونډیتوب اصول په پام کې ونیسي.