هند د وزیرستان د برید په اړه د پاکستان تورونه رد کړل

د اوکراین د بېړنیو حالاتو دولتي ادارې وویل، برید د ودانۍ په اووم، اتم او نهمو پوړونو کې اور بل کړ، چې له امله یې ګڼ اوسېدونکي په خپلو اپارتمانونو کې بند پاتې شول.

ژغورونکو پنځه تنه چې یو کوچنی ماشوم هم پکې و، وژغورل.

د اوډیسا د والي اولېه کیپر په وینا، وژل شوي کسان واده شوي جوړه وه چې جسدونه یې د ویجاړې شوې ودانۍ له دننه را واېستل شول.

د راپورونو له مخې، په دې پېښه لږ تر لږه ۱۴ ملکي وګړي ټپیان شوي چې درې ماشومان هم پکې شامل دي. ټپیان دا مهال روغتونونو کې تر درملنې لاندې دي.

د بېړنیو حالاتو ادارې زیاته کړې، چې د شپې د هوايي بریدونو خبرداریو د ژغورنې چارې له ستونزو سره مخ کړې.

اوډیسا چې د تور سمندر پر غاړه پروت بندري ښار دی او شاوخوا یو میلیون نفوس لري، له پراخ یرغل راهیسې د روسیې د پرله پسې بریدونو هدف ګرځېدلی.

د جون پر ۲۰مه هم په یوه لویه ډرون برید کې یو ملکي وګړی وژل شوی او ۱۴ تنه نور چې درې ژغورونکي هم پکې وو، ټپیان شوي وو.

روسیه په وروستیو میاشتو په ځانګړي ډول د مې او جون په اوږدو کې پر اوکرایني ښارونو خپل د توغندیو او بې‌پیلوټه الوتکو بریدونه زیات کړي دي.

ایران او پاکستان په ۲۰۲۳ کال کې د بې اسنادو افغان کډوالو د اېستلو پروسه پیل کړه.

د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمیشنرۍ وايي، چې د ۱.۲ میلیونه اېستل شويو افغانانو له ډلې څخه له نیمایي ډېر یې د ایران له خوا د مارچ د ۲۰ نېټې د ټاکل شوي ضرب الاجل وروسته افغانستان ته ستانه شوي دي.

د دغه سازمان په خبره، ایران سږکال له ۳۶۶ زره څخه ډېر افغانان اېستلي دي، چې کډوال او هغه خلک هم پکې شامل دي چې د کډوالۍ ورته شرایطو کې دي.

د ستانه شويو افغانانو تر ټولو لوړه شمېره د جون په ۲۶مه ثبت شوې ده، کله چې په یوه ورځ کې له ۳۶ زرو ډېر افغانان له پولې واوښتل.

په کابل کې د ملګرو ملتونو د کډوالو ادارې استازي عرفات جمال وویل: «افغان کورنۍ یو ځل بیا له خپلو کورونو بې‌ځایه کېږي. دوی له ډېر لږ شتمنیو سره ستړي، وږې او د نامعلوم راتلونکي له وېرې سره داسې هېواد ته داخلېږي چې ډېرو یې هېڅکله ژوند پکې نه‌دی کړی.»

هغه زیاته کړه، چې ښځې او نجونې په ځانګړې توګه د سفر د ازادۍ، زده‌کړې او کار په څېر د بنسټیزو حقونو د محدودیتونو له امله اندېښمنې دي.

دا مهال له نیمايي زیات افغانان د بشري مرستو پر مټ ژوند کوي؛ خو د طالبانو د پالیسۍ پر وړاندې نړۍوال مخالفتونه او د مرستو د بودیجې شدید کمښت حالت لا خراب کړی دی.

د ایران لوی څارنوال محمد موحدي ازاد د شنبې په ورځ وویل، چې ناقانونه بهرني وګړي باید ژر تر ژره له هېواده ووځي، که نه نو له قانوني تعقیب سره به مخ شي.

ایراني چارواکي وايي، چې شاوخوا ۶ میلیونه افغانان په ایران کې اوسېږي، چې له دې ډلې شاوخوا ۲.۵ میلیونه یې قانوني اسناد نه لري.

د طالبانو د بخښنې او مرستې ژمنه

په دې وروستيو کې د طالبانو ریيس الوزرا ويلي، ټول هغه افغانان چې د تېر حکومت تر ړنګېدو وروسته له هېواده وتلي، کولای شي ازادانه بېرته راستانه شي او دوی به خوندي وي.

خو له دې سره چې طالبانو عمومي بښنه اعلان کړې، ملګري ملتونه تاييدوي چې طالبانو يو شمېر د پخواني حکومت سرتېري او کارکوونکي نيولي، شکنجه کړي او ان په ځينو مواردو کې یې وژلي دي.

يو شمېر کډوال په ځانګړې توګه پخواني امنيتي مامورين له دې وېرې چې طالبان به ترې غچ واخلي، هېواد ته د بېرته ستنېدو څخه سخت اندېښمن دي.

د مېرمن اډمز په خبره، په افغانستان کې په دغو ډلو کې د تحریک طالبان پاکستان مشر نور ولي محسود هم شامل دی.

هغې زياته کړې: «هغه په ارامۍ په کابل کې ژوند کوي او د حقاني شبکې په یوه مېلمستون کې مېشت دی.»

سارا اډمز ادعا کوي، چې د امریکا د ادعاوو برعکس د اسامه بن لادن زوی سعد بن لادن لا هم ژوندی دی او په افغانستان کې دی.

هغې وويل: «هغه اوس اوږده ږيره لري، نږدې د خپلې مېرمنې د ورور سراج‌الدین حقاني په څېر توره ږېره لري.»

د هغې په وینا، د مرکزي اسیا لپاره د داعش د عملیاتو مشر ګل مراد خلیم اف اوس په تخار کې پټ دی او د القاعدې د ملکي کمېسیون غړی امین الحق چې تېر کال د پاکستان له زندانه خوشې شو دا مهال د تورې بورې په غرونو کې ژوند کوي.

د سارا اډمز په خبره، د القاعده شبکې یو لوړپوړی غړی عبدالعزیز المصري په پکتیا کې دی چې د دې شبکې د کيمياوي، بیولوژيکي، راديولوژيکي او اټومي وسلو د جوړولو پلانونه اداره کوي او سلیمان الزواي د خپل ورور سره یو ځای په افغانستان کې د القاعدې او داعش لپاره د استخدام او روزنې چارې مخ ته وړي.

د سي ای اې پخوانۍ مامورې زياته کړه، چې د القاعدې لوړپوړي غړي عادل رادي، مصطفی عادل، ابو الاخلاص المصري، اسلم کشمیري، عبدالرحمان المغربي او یزید صفات په دغه هېواد کې ژوند کوي.

هغې دا ادعا هم وکړه، چې د جماعت انصارالله تاجکستان ډلې قوماندان مهدي ارسلان اوس مهال په بدخشان ولایت کې فعالیت کوي.

سارا اډمز ویلي، حمزه الدرنوي چې د ۲۰۱۲ کال د بنغازي (لیبیا) د برید عامل و، اوس په کندهار کې دی او د کندهار د طالبانو د والي ملا شیرین تر ساتنې لاندې دی.

د هغې په خبره، د داعش یو لوړپوړی غړی اکرام افريدي په ننګرهار کې فعاليت لري او د دې ډلې پخوانی مشر اسلم فاروقي لا هم ژوندی دی، چې د افغانستان او پاکستان تر قبايلي سيمو تګ راتګ کوي.

له دې وړاندې د روسيې امنيتي چارواکو هم په افغانستان کې د شاوخوا ۲۰ ترهګرو ډلو د شتون خبر ورکړی و او اندېښنه یې څرګنده کړې وه.

د روسيې د دفاع وزير اندري بلوسوفمخکې د ګډ امنيت تړون سازمان د دفاع وزيرانو په ناسته کې خبرداری ورکړی و، چې د ګاونډيو هېوادونو او سيمو ته د سخت دريځو ډلو د ننوتلو احتمال شته.

د هغه په ​​وینا، له ۲۰څخه ډېرې سخت دریځې ډلې چې له ۱۵ زره څخه ډېر جنګيالي لري په افغانستان کې موجود دي.

په ورته وخت کې د روسیې د امنیت شورا مرستیال سکرتر یوري کوکوف په دې وروستیو کې خبرداری ورکړ، چې په افغانستان کې د داعش «مخ په زیاتیدونکي» نفوذ د منځنۍ اسیا او حتی د روسیې خاورې ثبات ته جدي ګواښ دی.

طالبانو بیا په وار-وار ټینګار کړی، چې ترهګرې ډلې په ځانګړې توګه داعش په افغانستان کې ځپل شوي او د هیواد خاوره به د نورو هېوادونو پر ضد ونه کارول شي.

د ترکیې د بهرنیو چارو وزیر هاکان فیدان تېره شپه له هابر ټلوېزیون سره په ژوندۍ مرکه کې په سیمه کې د تاوتریخوالي د زیاتوالي په اړه وویل: «لکه څنګه چې تاسو پوهېږئ، موږ د سيمې ټول بدلونونه په دقت تعقیبوو او ډېر وخت د منځګړي رول لوبوو. ځکه زموږ او زموږ د سیمې په ګټه ده چې نوې جګړې پیل نه شي او روانې جګړې ختمې شي.»

د ترکیې اناډولو واژانس په یوه خبر کې ویلي، چې فیدان د تهران او واشنګټن ترمنځ یوې هوکړې ته د رسېدو پر اهمیت ټینګار وکړ او ویې ویل: «اوسمهال یو خاموش وضعت روان دی، مګر د دې وضعیت د ټينګښت لپاره باید د ایران او امریکا ترمنځ یوه موافقه وشي. دواړه خواوې خبرو ته لېواله دي او اروپایان هم د ایرانیانو سره د خبرو پروسې ته دوام ورکولو کې لېوالتیا لري.»

نوموړي د ایران او اسراییل لنډمهاله اوربند ته په اشارې ته وویل، چې د نوي شخړې احتمال شته او د دغه جګړې پايلې به د دواړو هېوادونو ترڅنګ پر سیمه هم اغېزې وکړي.

د نوموړي په خبره، د ایران اټومي پروګرام د اختلافاتو یو اړخ او نور عناصر هم په دې شخړه کې رول لوبوي.

د امریکا د وروستیو بریدونو سره په ایران کې د اټومي تاسیساتو کمزوري کېدل جدي زیانونه اړولي او د دوی د کارونې وړتیا روښانه ده.

فیدان وایي: «اوس موږ کولای شو ووایو چې د ایران اټومي پروګرام ته یو ستر ګوزار ورکړل شوی دی.»

نوموړي په ټینګار سره د اندېښنې په توګه ویلي، چې که امریکا د تهران سره د اټومي پروګرام تر څنګ نور موضوعات مطرح کوي، نو ښایي ایران خبرو ته چمتو نه شي.

د ترکیې د بهرنیو چارو وزیر زياته کړې: «د اسراییل برید ایران ته د مشروع دفاع موقف ورکړ او دا يې وښوده چې اسراییل دومره ځواک نه لري چې د ایران اټومي وړتیاوې له منځه یوسي، بلکې یوازې يې دا وښوده چې غواړي له ایران سره مقابله وکړي.»

ځايي سرچینو وویل چې ټپیان د میرانشا روغتون ته لېږدول شوي دي.

د رارسېدلو معلوماتو له مخې، ځانمرګی بریدګر پر موټر سپور و او د پاکستاني پوځیانو د موټرو پر کاروان یې برید کړی دی.

دوی همدراز زیاتوي په ټپي شویو کې د درېیو کسانو حالت نازک ښودل شوی.

سیمه د پاکستاني پوځیانو له لوري محاصره شوې او چاڼیز عملیات روان دي.

تروسه ددې برید په تړاو پاکستاني چارواکو په رسمي ډول څه نه دي ویلي او نه تر دې دمه کومې وسلوالې ډلې ددې برید پړه پر غاړه اخیستې ده.

دا په داسې حال ده چې نن د شمالي وزیرستان په میرعلي سیمه کې په لومړي ځانمرګي برید کې ۱۳ پاکستاني پوځیان وژل شوي او ۱۰ نور ټپیان دي.

تحریک طالبان پاکستان یا ټي‌ټي‌پي اړوند حافظ ګل بهادر ډلې په یوه خبرپاڼه کې د پاکستاني پوځیانو د موټرو پر کاروان د دغه ځان‌مرګي برید مسوولیت منلی دی.

یادې ډلې ادعا وکړه، چې د لسګونه پاکستاني پوځيانو د وژنې سربېره د یوه زغروال ټانګ او نورو پوځي تجهیزاتو د له‌منځه تلو ادعا کړې ده.

په بیان کې ویل شوي چې دا برید یې د شمالي وزیرستان په هرمز سیمه کې پاکستاني پوځ له‌خوا د ماشومانو د وژل کېدو پېښې په غبرګون کې د غچ‌اخیستنې په موخه کړی دی.

د‌پاکستان حکومت او پوځ لا تر اوسه په دې تړاو څه نه دي ویلي.