د خېبر پښتونخوا سر وزیر علي امین ګنډاپور د پاکستان د جمعیت علمای اسلام ګوند مشر مولانا فضل الرحمن ننګولی او وایي، چې که فضل الرحمن یې د ورور پر وړاندې ټاکنې ونه ګټي، نو له سیاست څخه دې لاس واخلي.
علي امین ګنډاپور په داسې حال کې مولانا فضل الرحمان ننګولی، چې نوموړي څو ورځې وړاندې د خېبر پښتونخوا پر حکومت نیوکه کړې وه او ویلي و، چې په پښتونخوا کې باید بدلون راشي.
ګڼداپور ویلي، چې فضل الرحمان دې تحریک انصاف ګوند ته د مشورې پرځای خپل ځان کې بدلون راولي.
پر همدغه مهال د ګنډاپور څرکندونو ته د جمعیت علمای پاکستان ګوند غبرګون ښودلی او وايي، د ګنډاپورچلند ناسم او ژبه یې نامناسبه ده.
د پنجاب وزیر اعلی مریم نواز شریف د لومړي ځل لپاره د پاکستان د بلواګرو د مدیریت لپاره د پولیسو ځانګړی ځواک جوړ کړ. مریم نواز ویلي، چې دا نوی ځواک به د پنجاب پولیسو په چوکاټ کې د خلکو د ژوند، ملکیت او خوندیتوب او د دولتي تاسیساتو د ساتنې مسولیت ولري.
د پنجاب وزیر اعلی مریم نواز د شنبه په ورځ (د چنګاښ ۲۱مه) اعلان وکړ، چې د دغه هېواد د پولیسو په چوکاټ کې يې د بلواګرو د کنټرول لپاره د پولیسو ځانګړی ځواک جوړ کړ.
هغې ویلي، چې د ولسي خلکو او تاسیساتو ساتنه یې مسولیت دی.
د معلوماتو له مخي، چې د کابينې په غونډه کې هم د بلواګرو د مدیریت لپاره د پولیسو د جوړولو پلان منظور شوی دی.
مریم نواز د دې ځواک د جوړېدو په اړه ویلي: «دا نوی ځواک د پنجاب پولیسو په چوکاټ کې د خلکو د ژوند، ملکیت او خوندیتوب او همدارنګه د دولتي زیربناوو د ساتنې لپاره رامنځته شوی دی.»
د دې پولیسو لومړۍ ۳ زره کسیزه قطعه نن تر زده کړو وروسته فارغ شول.
ویل کيږي، چې دغه ۳ زره ځانګړي پولیس به په سیمه ییزو مرکزي دفترونو کې ځای پر ځای شي.
د پښتون ژغورنې غورځنګ مشر منظور احمد پښتين وايي، چې د خیبرپښتونخوا پولیسو د پېښور اسلامیه کالج محصل فضل امین افریدی «د ظلم په وړاندي د حق، منطق او دلایلو» ویلو له کبله تښتولی او بیا یې بندي کړی دی.
نوموړي ویلي، چې د خیبر پښتونخوا اداره د ظلم په وړاندې د غږونو د خاموشه کولو هڅې کوي.
د پښتون ژغورنې غورځنګ مشر منظور احمد پښتين د شنبه په ورځ (د چنګاښ ۲۱مه) پر خپله فېسبوک پاڼه لیکلي: «فضل امین افریدي تل د ریاست د جعلي بیانو پر ضد مناسب، منطقي او پر ځای دلایل ویل او اوس پولیسو هغه ته د درغو او سپکو الفاظو د کولو دسیسه جوړه کړې او بندي کړی یې دی.»
پښتین زياته کړې، چې د خیبرپښتونخوا د پولیسو چلند د سیاسي او ټولنیزو فعالانو په وړاندي سخت حالت ته رسېدلی.
هغه زياته کړې: « د خیبرپښتونخوا ادراه ټولنیز او سیاسي فعالان ګواښي، نيسي يې، زنداني کوي يې او ان وژنې يې، دوی پښتانه مشران تر نیولو وروسته پنجاب یا سند ته سپاري دا د بې شرمۍ ورستی حد دی.»
د نوموړي په خبره، چې پښتونخوا له یوې خوا د ظلم ښکار او له بلې خوا يې د حق غوښتلو غږ هم خاموشه کيږي.
منظور پښتین پر ولایتي حکومت غږ کړی، چې له دې پېښو ځان خبر کړي او د ظلمونو مخه ونيسي.
هغه د بندي شوي محصل له انځور سره لیکلي: «موږ له ټولو غواړو چې د محصل فضل امین لپاره غږ پورته کړي.»
د خیبر پښتونخوا وزیراعلی علي امین ګنډاپور له افغان سفیر سره په یوه مهمه لیدنه کې د افغانستان لپاره د سرطان ناروغانو ته د ځانګړي روغتون د جوړېدو ملاتړ اعلان کړ او همدا ډول یې ژمنه وکړه چې د کرنې په برخه کې به هم هر اړخیزه مرسته کوي.
د پاکستان ټوډی ورځپاڼې په راپور کې راغلي، ګنډاپور له افغان سفیر سره ژمنه وکړه چې د افغانستان لپاره د سرطان د ناروغۍ روغتون په جوړولو کې به ملاتړ کوي، او همداراز یې د کرنې په برخه کې د بشپړ ملاتړ ډاډ هم ورکړی. هغه وویل چې د خیبر پښتونخوا حکومت د افغان ولس د هوساینې لپاره هر ممکن رول ادا کولو ته چمتو دی.
دواړو لوریو د دې خبرې پر اهمیت ټینګار وکړ چې پاکستان او افغانستان د ډېورنډ اوږده کرښه، ګډه ژبه، قومي، قبایلي او مذهبي اړیکې لري، چې باید د سولې، ورورولۍ او متقابل درناوي پر بنسټ نورې هم پیاوړې شي.
دواړو لوریو ټینګار وکړ چې دواړه هېوادونه باید د بهرنيو قوتونو د شومو اهدافو پر وړاندې په ګډه کار وکړي، څو د راتلونکو نسلونو لپاره یو امن، باثباته او روښانه راتلونکی تضمین شي.
افغان سفیر سردار احمد شکیب د افغان کډوالو د ځانګړي پالنې له امله د خیبر پښتونخوا له حکومته مننه وکړه، او ژمنه یې وکړه چې د دواړو هېوادونو ترمنځ به اړیکې لا پراخوي.
په دې مناسبت وزیراعلی ګنډاپور اعلان وکړ چې غواړي افغانستان ته یو ځانګړی پلاوی واستوي، څو د دواړو ولسونو ترمنځ د باور او همغږۍ د پیاوړتیا لپاره د یو پل رول ولوبوي.
په دې ناسته کې د وزیراعلي د اطلاعاتو سلاکار محمد علي سیف هم ګډون درلود. د خیبر پښتونخوا حکومت هغه ته دا دنده سپارلې چې له افغان چارواکو سره همغږي رامنځته کړي او د دواړو هېوادونو ترمنځ عملي اړیکې لا اغېزمنې او پیاوړې کړي.
په افغانستان کې د سرطان ناروغي ورځ تر بلې مخ په زیاتېدو ده، خو د تشخیص، درملنې او تخصصي روغتیايي مرکزونو کمښت له دې ناروغۍ مړینه زیاته کړې. د طالبانو عامې روغتیا وزارت د اټکل له مخې، هر کال زرګونه افغانان د سرطان له بېلابېلو بڼو سره مخ کېږي، خو یوازې محدود شمېر یې په داخل هېواد کې درملنه مومي. د امکاناتو، تجهیزاتو، متخصصو ډاکترانو او درملو نشتوالی خلک اړ باسي چې بهرنیو هېوادونو ته مراجعه وکړي، چې دا کار له اقتصادي او ټولنیز پلوه ډېرو کورنیو ته ستونزمن تمامېږي.
د پاکستان انساني قاچاق ضد څانګې په تورخم کې د دقیقو معلوماتو له مخې هغه څلور پاکستانیان نیولي، چې د افغانستان له لارې يې اروپا ته د غیري قانوني تګ هڅه کوله. نیول شوي کسان د پېښور، باجوړ او مردان اوسېدونکي دي.
سرچینو د افغانستان انټرنشنل ـ پښتو خبریال جواد شينواري ته د شنبه په ورځ (د چنګاښ ۲۱مه) ویلي، چې نیول شویو ۴ کسانو پر دوو پاسپورټونو د تاجکستان وېزې قصدا پاکې کړي؛ څو د امېګرېشن چارواکي تېروتنه وکړي او د افغانستان له لارې غيرې قانوني اروپا ته ولاړ شي.
سرچینو زياته کړې، چې د نیول شویو کسانو څخه تر پلټنو وروسته د انساني قاچاق هغه دوه رهبري کوونکي هم نیول شوي، چې له دې کسانو يې پيسې اخیستې وې.
د معلوماتو له مخي، چې د انساني قاچاق د دوو رهبري کوونکو کسانو سره ۱ لک ۵۴ زره کالدارۍ، په ټلیفون کې پيغامونه او د غير قانوني امېګرېشن د هڅو اسناد هم نیول شوي دي.
د پاکستان انساني قاچاق ضد ادارې ویلي، چې د نیول شویو کسانو د سفر مخه یې نیولې او اړوندو ادارو ته یې سپارلي دي.
دغه ادارې ډاډ وړاندې کړی، چې د دې کسانو د اصلي شبکې د پيدا کېدو هڅې يې شروع کړي.
ډېری کسان وايي، چې د افغانستان د جمهوریت تر سقوط وروسته ډېرو پاکستانیانو د افغانانو په نوم اروپا او نورو هېوادونو ته تللي او یا یې د تګ هڅې کړي.
د افغانستان د صنعت او سوداګرۍ وزارت د معلوماتو له مخې، د ۲۰۲۵ کال په لومړیو شپږو میاشتو کې د افغانستان او پاکستان ترمنځ د سوداګرۍ کچه نږدې یو میلیارد ډالرو ته رسېدلې.
راپور ښيي چې په دې موده کې د دواړو هېوادونو ترمنځ دوهاړخیزه سوداګري ۹۸۹ میلیونه ډالرو ته رسېدلې، چې له دې څخه ۲۷۷ میلیونه ډالر د افغانستان صادارات او ۷۱۲ میلیونه ډالرو په ارزښت له پاکستانه واردات شوي.
افغانستان له پاکستانه سیله وریجې، درمل، بوره، د پنځو صنعتونو لپاره خام مواد او د پنبې ټوکران وارد کړي؛ خو پاکستان ته یې پنبې، د ډبرو سکاره، پیاز، رومیان، ممیز او ماش صادرې کړي دي.
د صنعت او سوداګرۍ وزارت ویاند عبدالسلام جواد د دواړو هېوادونو ترمنځ د سوداګرۍ ترکیب مهم وباله او ویې ویل چې دا تبادلې د دواړو هېوادونو د اقتصاد لپاره ارزښتناکه ده.
د افغانستان د سوداګرۍ او پانګونې خونه وایي چې دا مهال سوداګري د چمن، سپین بولدک، تورخم او ډنډپټان له لارې ترسره کېږي. د دې خونې غړي خان جان الکوزي ویلي، که څه هم د غلام خان لار لا هم تړلې ده، خو د تېر کال په پرتله روان سوداګریز وضعیت ښه شوی دی.
همداراز، د کرنې او مالدارۍ خونې لومړي مرستیال میرویس حاجي زاده له افغان حکومت څخه وغوښتل چې له پاکستان سره اقتصادي اړیکې لا پراخې کړي. هغه وویل: "پاکستان د افغانستان لپاره مهم بازار دی، او ډېر هغه کرنیز توکي چې افغانستان ته اړتیا ده، په دغه هېواد کې پیدا کېږي. د سوداګریزو اړیکو د پیاوړتیا لپاره رغنده تعامل اړین دی."
افغانستان او پاکستان له اوږدې مودې راهیسې نږدې اقتصادي او سوداګریزې اړیکې لري، چې د جغرافیایي نږدېوالي، ګډو کلتوري ارزښتونو او د ترانزیتي لارو له امله پیاوړې شوې دي. که څه هم سیاسي کړکېچونه او ډيورنډ کرښې ته نږدې ستونزې وخت ناوخت پر دې اړیکو منفي اغېز کړی، بیا هم دواړو هېوادونو هڅه کړې چې دوهاړخیزه سوداګریز تعاملات وساتي.