د مالیزیا پولیسو ۷ افغانان د جعلي ویزو په تور نیولي

د یاد وزارت ویاند عبدالقهار بلخي پر اېکس پاڼه لیکلي، چې دغو ستنېدونکو افغانانو ته دوی خپل هېواد ته د سفر اړوند اسناد چمتو کړي دي.

طالبانو د قطر دولت څخه هم مننه کړې، چې له جرمني سره یې د دغو خبرو اترو پر مهال له دغې ډلې سره همکاري کړې ده.

دا په داسې حال کې ده، چې تر دې وړاندې یو شمېر جرمني رسنیو خبر ورکړی چې هېواد یې نن ۸۱ هغه افغانان چې په جرمونو ککړ دي؛ بېرته افغانستان ته لېږي.

د بشري حقونو یو شمېر بنسټونو د جرمني دغه کار غندلی او اندېښنه یې څرګنده کړې، چې ښايي دغه ستنېدونکي کسان د طالبانو له لوري له ګواښونو سره مخ شي.

د جرمني د کورنیو چارو وزارت ویلي، چې دغه ۸۱ افغان پناه‌ غوښتونکي د جمعې په سهار د جرمني له لایپزیګ هوایي ډګر څخه کابل ته واستول شول.

دغه وزارت ویلي، لومړی به هغه بهرنیان و اېستل شي چې د جرمني امنیت ته ګواښ بلل کېږي.

تېر کال هم د اولاف شولڅ په مشرۍ د جرمني حکومت ۲۸ هغه افغان پناه‌ غوښتونکي افغانستان ته استولي وو، چې جرمي دوسیې یې لرلې.

د جرمني رسنیو راپور ورکړی، چې دغه افغانان یې په قطر اېرویز الوتکې کې کابل ته لېږدولي دي.

د فلایټ رادار ۲۴ وېب پاڼې راپور ورکړی، دغه الوتکه چې افغان کډوال یې لېږدول په ځايي وخت د سهار په ۸:۳۵ بجې د کابل په لور الوتنه وکړه.

سعیدوف د جمعې په ورځ د (چنګاښ ۲۷مه)‌ پر خپله اېکس پاڼه زیاته کړې، چې د افغانستان، ازبکستان او پاکستان ترمنځ د افغان ټرانس پروژې اړوند هوکړه‌لیک هم د همکاریو د دوام لپاره یو غوره ګام و. هغه زیاته کړې، چې هېواد یې له طالبانو سره اړیکو او همکارۍ ته ژمن دی.

نوموړي لیکلي: «ازبکستان چمتو دی له افغانستان سره په بنسټیزو پروژو، لوژستیک، انرژۍ او د زده‌کړو په برخه کې همکارۍ لا پیاوړې کړي. باور لرو، چې افغانستان د منځنۍ او سوېلي اسیا ترمنځ د پل رول لوبوي».

هغه دا څرګندونې داسې مهال کړې دي، چې د پنج‌شنبې په ورځ د (چنګاښ ۲۶مه) په کابل کې پاکستان، ازبکستان او طالبانو د افغان ټرانس پروژې د مطالعاتو سنجولو هوکړه لاسلیک کړه. د پاکستان د بهرنیو چارو وزیر هم دغه هوکړه د درې واړه هېوادونو لپاره ګټوره بللې ده.

طالبان چې له نړۍوالې انزوا سره مخ دي،‌ د اړیکو لپاره ورته یوازې د منځنۍ اسیا هېوادونه لکه چین، روسیه، پاکستان او یو شمېر نور اسلامي هېوادونه ورپاتې دي؛ خو له روسیې پرته هېڅ چا لا په رسمیت نه دي پېژندلي.

دا غوښتنه د کډوالو د ملاتړ اېتلاف یوه مدافع وکیل عمر اعجاز ګېلاني له‌خوا د پاکستان سترې محکې ته وړاندې شوې وه. ګیلاني غوښتنه کړې وه، چې تر هغې چې د دې قضیې په اړه وروستۍ پرېکړه نه وي شوې؛ د افغان کډوالو اېستل دې ودرول شي.

د اسلام‌اباد سترې محکمې قاضي انعام امین منهاس ویلي، چې محکمه د دغه هېواد د حکومت په سیاستونو کې مداخله نه‌کوي. د حکومت د سیاست له‌مخې؛ افغان کډوال باید د جولای تر ۳۰مې پورې خپل هېواد ته ستانه شي.

پاکستانۍ اېکسپرېس ټرېبیون ورځپاڼې راپور ورکړی، چې قضیه وروسته بلې نېټې ته ځنډول شوې ده.

د ۲۰۲۳ کال په سپټمبر کې د افغان کډوالو د جبري اېستلو تر پیل وروسته، د پاکستان د بشري حقونو یو شمېر فعالانو او د محسن داوړ او فرحت‌الله بابر په ګډون د دغه هېواد د پارلمان د پخوانیو غړو یوه اېتلاف په محکمه کې د افغان کډوالو د جبري اېستلو د بندېدو غوښتنه کړې وه.

دا قضیه د دغه اېتلاف د مدافع وکیل عمر اعجاز ګېلاني له‌خوا مخته وړل کېده.

دوی وايي، چې باید لږترلږه دوه میاشتې انتظار وکړي؛ په داسې حال کې چې د اېستلو یا بندي کېدو له ګواښ سره مخامخ دي.

په اسلام‌اباد کې یو افغان خبریال چې نه‌غواړي نوم‌یې څرګند شي، وایي: «پشاور مور بازار ته د کار لپاره تللی وم، پولیسو مې اسناد وکتل؛ خو پاسپورټ مې نه و، ویې نیولم تر خوشې کېدو وروسته اوس له دوو میاشتو راهیسې د نوي پاسپورټ لپاره انتظار کوم. په پاکستان کې د افغانستان له سفارت مې هیله دا ده، چې دا چاره اسانه او چټکه کړي.»

طالبانو شاوخوا دوه کاله مخکې په پاکستان افغان کډوالو ته د نوي پاسپورټ د وېش چارې پیل کړې. ورپسې په ایران او ځینو نورو هېوادونو کې هم هلته د مېشتو افغانانو ته دغه خدمتونه پیل شوي دي. په اسلام‌اباد کې یو شمېر افغان کډوال د دغه سفارت له ځینو چارو خوښ دي؛ خو د ورک شوي یا نوي پاسپورټ د ترلاسه‌کېدو په برخه کې بیا له ځنډ سر ټکوي.

ورته مهال، په اسلام‌اباد کې د طالبانو تر کنټرول لاندې د افغانستان سفارت سرچینې هم د نوي پاسپورټ ترلاسه‌کولو ځنډ مني؛ خو وايي چې تر بایمټریک وروسته د افغانانو غوښتنلیکونه کابل ته لېږي او هلته تر ارزونې او چاپ وروسته بېرته د پوسټ له لارې اسلام‌اباد ته استول کېږي. سرچینې په کابل کې د پاسپورټ چاپېدل د ځنډ ستر لامل بللی دی.

په همدې حال کې په پاکستان کې مېشت افغان کډوال بیا وايي، چې دا ځنډ دوی له خطرناکو شرایطو سره مخ کوي.

افغانان زیاتوي، هغه کسان چې د قانوني اسنادو پرته ژوند کوي؛ هر وخت د پاکستاني پولیسو د نیول کېدو، اېستلو یا بډې اخیستلو سره مخ وي.

پاکستان له تېرې څه مودې راهیسې د ناقانونه کډوالو د اېستلو بهیر چټک کړی او هره ورځ پاکستاني پولیس د دغه هېواد په بېلابېلو ښارونو کې د افغانانو پر کورونو چاپې وهي.

ډېری هغه کسان چې پاسپورټونه یې ورک شوي یا د پاسپورټ موده یې پای ته رسېدلې، د نوي اسنادو د ترلاسه کولو لپاره د سفارت دروازې ټکوي؛ خو دوی باید میاشتې میاشتې انتظار وکړي.