شپږیزه کرېکټ لیګ سیالۍ نن په کابل کې پیل شوې

نوموړی وايي، پېښه د موټرچلوونکو د بې‌احتیاطۍ له امله رامنځته شوې او قربانیان د شخصي موټر سپرلۍ وې چې ځای پرځای یې ساه ورکړې ده.

د غزني لپاره د طالبانو امنیتي چارواکي وايي، په پېښه کې نور کسان نه دي ټپیان شوي او د پېښې په تړاو پلټنې روانې دي.

کابل–کندهار لویه لاره، چې د هېواد له مهمو ترانزيټي او مسافر وړونکو لارو شمېرل کېږي، وخت ناوخت په‌کې د ترافيکي اصولو د نه مراعات او د موټر چلوونکو بې‌احتیاطۍ له امله مرګونې ترافیکي پېښې کېږي.

که څه هم کمېسیون د راستنېدونکو کسانو د هویت په اړه څه نه دي ویلي خو په یوه بل ټویټ کې یې ویلي چې د دوی په هڅو تازه په تېره اداره کې د ننګرهار د بټي کوټ ولسوالۍ د اربکيانو قوماندان شاه سعود هم راستون شوی دی.

که څه هم د طالبانو مشر ملا هبت‌الله د واکمنېدو په لومړیو کې د پخواني نظام ټولو مخالفانو ته د عمومي بښنې اعلان وکړ، خو له هغه را وروسته وخت ناوخت د مخکېني جمهوري نظام سرتېري، امنیتي کارکوونکي او چارواکي یا په مرموز ډول وژل شوي یا د دغې ډلې له لوري نیول شوي، شکنجه او ان وژل شوي دي.

طالبانو بیا تل دا ډول راپورونه رد کړي دي.‎

په هرات ولایت کې د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور مشر او د کډوالو ستونزو ته د رسېدنې کمېسیون غړي احمدالله متقي شنبه (چنګاښ ۲۸مه) پر خپلې اېکس‌پاڼې لیکلي چې عبدالسلام حنفي دا څرګندونې د بغلان لپاره د طالبانو له والي عبدالرحمان حقاني سره په لیدنه کې کړې دي.

دا په داسې حال کې ده چې تر دې وړاندې په افغانستان کې د ملګرو ملتونو سیاسي استازولۍ یا یوناما مشرې روزا اوتنبایوا د هرات ولایت اسلام‌کلا پولې ته د سفر پر مهال د راستنېدونکو کډوالو وضعیت د اندېښنې وړ بللی او له نړۍوالې ټولنې یې په دې برخه کې د بېړنیو مرستو غوښتنه کړې وه.

د یادونې ده چې د افغانستان ګاونډیو، په ځانګړي توګه ایران له دغه هېواد نه د افغان کډوالو د اېستلو لړۍ جټکه کړې چې د طالب چارواکو په خبره په تېرو څه باندې درېیو اوونیو کې له شپږ سوه زرو ډېر کډوال افغانستان ته ستانه شوي دي.

نوموړي د (چنګاښ ۲۷مه) له بي‌بي‌سي سره په یوې مرکه کې ویلي چې د یاډې ډلې کارکوونکي هېڅ‌کله د ښځو او نجونو له حجاب څخه د سرغړونې اړوند چاپې نه وهي او نه یې هم زنداني‌ کوي. خېبر وویل: «موږ د مدرسو د ښځینه استادانو له لوري بازارونو یا د ښځو ګڼو ګوڼو ځایونو ته ورغلې، لارښوونې او سپارښتنې یې ورته کړي».

د سیف السلام خېبر په خبره: «موږ د دعوت او تبلیغ له لارې د اسلام پېغام رسول دي. که بیا هم یوه ښځیه سرغړونه کوي، د ښځینه پولیسو په واسطخ ورته پېغام رسوو چې دا کار غلط دی. بیا یې د کورنۍ غړو ته خبر ورکوو او له هر ډول تشدد ډډه کوو».

هغه په یو وار بیا ټینګار وکړ چې ښځې یې نه دي زنداني کړي،‌ خو په ډاګه یې کړه که په راتلونکي کې د دا ډول کوم اقدام پرېکړه وشي، نو له رسنیو سره به معلومات شریک کړي.

د طالبانو دغه ویاند ادعا کوي چې تر اوسه دغې ‌ډلې د بې‌حجابۍ په تور ښځو ته هېڅ ډول سپکاوی نه دی کړی. دا په داسې حال کې ده چې دغه ډلې د خپلې دویم ځل واکمنۍ راهیسې پر مېرمنو سخت بندیزونه لګولي او ان د زده‌کړو تر څنګ یې د کار له حقونو هم محرومې کړې دي.

د نړۍ والې ټولنې په ګډون د بشري حقونو سازمان په افغانستان کې د طالبانو تر واکمنۍ لاندې د ښځو ژوند له سختو بندیزونو، محدودیتونو، ستونزو او کړاوونو ډک بللی دی. د دغې ډلې د نړۍوالې انزوا یو لامل هم د ملا هبت‌الله له‌خوا د‌ ښځو پر ضد د هغه او د ډلې یې سخت دریځ بلل شوی دی.

د افغانستان د کونړ ولایت اوسېدونکی صابر (مستعار نوم) وايي چې د نومونو تر افشا کېدو وروسته په دوامداره توګه خپل ځای بدلوي او هره شېبه د دې وېره شته چې د طالبانو له لوري ونیول شي.

نوموړي زیاته کړه: «ما پخوا د بشري حقونو او په ځانګړي توګه د بیان ازادي چې یو نړۍوال ارزښت دی د ودې او بنسټیزه کېدو په برخه کې له برېټانیوي ځواکونو سره کار کړې دی. د نومونو تر افشا کېدو وروسته مې یوه شپه په خپل کور کې نه ده کړې.» نوموړی خبرداری ورکوي چې ده او کورنۍ ته یې د هر پیښېدونکی ګواښ او زیان له کبله به نړۍوالو محکمو ته د برېټانیا له حکومت څخه شکایت وکړي.

ورته مهال، یو بل چې هغه هم نه غواړي نوم یې په راپور کې یاد شي او اوس په پاکستان کې اوسیږي وايي، وار له مخه یې خپل ناڅرګند برخلیک ته ځورېده، خو د نومونو تر افشا کېدو وروسته تر سخت ذهني فشار لاندې دی.

نوموړی وايي دا چې د پاکستان حکومت افغانانو ته دا مهال د ویزو د تمدېد لړۍ هم درولې، نو هره شېبه د دې امکان شته چې دی او کورنۍ یې له پاکستان نه و اېستل شي.

ده وویل: «له هغې راوروسته چې دا موضوع په رسنیو کې ښکته پورته کېږي، ډېر ورته اندېښمن یم کورنۍ مې هم په وېره کې ده چې څه به کېږي. یو خو یې موږ ډېره موده په تمه ساتلي یو او چارې مو ډېرې ورو مخته ځي او اوس په‌کې دا موضوع هم راغله چې له موږ یې لاره ورکه کړې ده.»

دا په داسې حال کې ده چې ډیلي ټېلګراف هم په یوه راپور کې ویلي و چې طالبان په منظمه توګه د برېټانیا پخوانیو افغان همکارانو پسې ګرځي.

د طالبانو یوه جګپوړي چارواکي نوموړې ورځپاڼې ته ویلي چې دا کسان له هېواد نه د وتلو اجازه نه‌لري او دا «جاسوسان» د طالبانو د عمومي عفوې برخه نه دي.

د ۲۰۲۲ کال په فبرورۍ کې د برېټانیا د دفاع وزارت د یوه کارکوونکي له‌خوا په ناپامۍ سره د دغه هېواد ځواکونو د افغان همکارانو معلومات چې له برېټانیا یې د پناه غوښتنه کړې وه، د یوه برېښنالیک له لارې شریک شول. دا مسله چې په دې وروستیو کې افشا شوه چې په نوملړ کې نږدې ۲۵ زره کسان شامل دي او په بېلابېلو برخو کې یې له برېټانیوي ځواکونو سره همکاري کړې ده.

که څه هم د برېتانیا د دفاع وزیر د دغه هېواد په پارلمان کې د دې تخنیکي تېروتنې له امله له هغو افغانانو بخښنه وغوښته چې شخصي معلومات یې رسنیو ته رسېدلي، خو هغوی چې نومومنه یې افشا شوي وايي، د بښنې پر ځای باید له ځنډ پرته د دوی د خوندیتوب او برېټانیا د لېږد په تړاو ګامونه پورته شي.