• العربية
  • فارسی
  • English
Brand
  • پروګرامونه
  • افغانستان
  • نړۍ
  • ښځې
  • کلتور او ټولنه
  • معلومات او ټېکنالوژي
  • سپورت
  • پروګرامونه
  • افغانستان
  • نړۍ
  • ښځې
  • کلتور او ټولنه
  • معلومات او ټېکنالوژي
  • سپورت
  • پوښ
  • ژبه
    • العربية
    • فارسی
    • English
  • پروګرامونه
  • افغانستان
  • نړۍ
  • ښځې
  • کلتور او ټولنه
  • معلومات او ټېکنالوژي
  • سپورت
د دې وېبپاڼې ټول قانوني حقونه د وولنټ میډیا دي
volant media logo

ملګري ملتونه: طالبانو راستانه شوي کډوال ګواښلي او ربړولي دي

۲ زمری ۱۴۰۴ - ۲۴ جولای ۲۰۲۵، ۱۰:۵۱ GMT+۱

ملګرو ملتونو په خپل تازه راپور کې ویلي، چې له پاکستان او ایران څخه په جبري توګه اېستل شوي کډوال، په ځانکړې توګه پخواني افغان نظامیان، ښځې، خبریالان او فعالان له جدي بشري سرغړونو سره مخ دي. په راپور کې ویل شوی، چې یاد کسان د طالبانو له خوا ربړول شوي او بې دلیله نیول شوي دي.

په افغانستان کې د ملګرو ملتونو مرستندویه ماموریت (یوناما) او د ملګرو ملتونو د بشري حقونو عالي کمېشنرۍ د پنجشنبې په ورځ، د زمري پر دویمه په یوه تازه رپوټ کې وویل، چې طالبانو له پاکستان او ایران څخه راستانه شوي کډوال شکنجه کړي او زنداني کړي دي.

په راپور کې ویل شوي، چې ښځې، نجونې، پخواني نظامیان، د رسنیو کارکوونکي او مدني فعالان د طالبانو له خوا د ځورونې تر ټولو ستر هدف ګرځېدلي دي.

دغه راپور د ۲۰۲۴ کال په اوږدو کې له ۴۹ کسانو سره د مرکو پر بنسټ چمتو شوی دی.

د دغه راپور په یو برخه کې یوه خبریاله چې له ګاونډي هېواده بېرته افغانستان ته ستنه شوې وايي، « زه په ښکاره ویلی شم چې عملا کور بند ته اړه شوې یم، نه کار شته، نه ازادي، نه د نجونو زده کړې.»

د ملګرو ملتونو د موندونو له مخې، له ایران او پاکستان څخه جبري اېستل شوي پخواني نطامیان او حکومتي چارواکي د طالبانو له خوا د انتقام له ډاره په پټه ژوند کوي.

یو پخواني دولتي کارکوونکي ویلي، چې په ۲۰۲۳ کال کې له بېرته ستنېدو وروسته دوه شپې زنداني شوی دی. دغه پخوانی دولتي کارکوونکی د طالبانو له خوا په کبیل، لرګي او نورو وسایلو وهل شوی، په اوبو کې د ساه بندولو شکنجه ورکړل شوې او د دغې شکنجې له امله د هغه یوه پښه ماته شوې ده.

د ملګرو ملتونو د بشري حقونو کمېشنر فولکر تورک ویلي:« هېڅوک باید داسې هېواد ته ونه لېږل شي، چې هلته د هویت یا شخصي تېر ژوند له امله د ځورونې له خطر سره مخ وي.»

نوموړي زیاته کړه:« په افغانستنا کې دا حالت د ښځو او نجونو لپاره په ځانګړي ډول واضح دی، ځکه یوازې د ښځینه جنس له امله له پراخو محدودیتونو سره مخ دي.»

په راپور کې ویل شوي، د هغو کسانو بېرته لېږل، چې له ځورونې، شکنجې، وحشت، غیر انساني او نورو نه جبرانېدونکو زیانونو سره مخ وي، د «جبري اخراج د نه منلو» له اصل څخه ښکاره سرغړونه ده او د نړیوالو قوانینو نقض ګڼل کېږي.

په افغانستان کې د ملګرو ملتونو د سرمنشي ځانګړې استازې روزا اوتنبایوا ویلي:« سره له دې چې چارواکو په نسبتا همغږې توګه د راستنو شویو کسانو ستونزو ته ځواب ویلی، لا هم اقداماتو ته اړتیا ده، څو دوی له ټولنې سره مدغم شي او بشري حقونه یې خوندي شي.»

همدرانګه نوموړې زیاته کړې چې په ټولنیز، سیاسي او اقتصادي ژوند کې د ټولو افغانانو پراخ ګډون، د دې ملت د پرمختګ او سوکالۍ لپاره حیاتي دی. هغه له طالبانو غوښتي، چې د خپلو نړیوالو تعهداتو او د افغانانو پر وړاندې د خپلو مسوولیتونو پر بنسټ عمل وکړي.

په دغه راپور کې له هېوادونو څخه غوښتنه شوې، چې له بېرته لېږلو مخکې د هر کس وضعیت وڅيړي او له بېرته لېږلو یې ډډه وکړي.

ترویج لرونکی

د مولانا ادرېس ترور ته د منظور پشتین غبرګون: پښتانه دې خپل امنیت پخپله وساتي
۱

د مولانا ادرېس ترور ته د منظور پشتین غبرګون: پښتانه دې خپل امنیت پخپله وساتي

۲
تازه خبر

داعش- خراسان ډلې د مولانا محمد ادریس د وژنې مسوولیت ومانه

۳

مولانا محمد ادریس څوک و؟

۴

ناپېژاندو وسله‌والو د خیبرپښتونخوا په چارسده کې مولانا محمد ادریس په ډزو وژلی دی

۵

د شیخ ادریس وژنه؛ په خیبر پښتونخوا کې مذهبي مشران ولې په نښه کېږي؟

•
•
•

نور کیسې

طالبان وايي چې په نیمروز کې د رېل پټلۍ جوړولو چارې پیل شوې

۲ زمری ۱۴۰۴ - ۲۴ جولای ۲۰۲۵، ۱۰:۴۴ GMT+۱

د طالبانو د نیمروز والي په دغه ولایت کې د رېل پټلۍ د جوړېدو په تړاو جوړو شویو مراسمو کې دغه پروژه حیاتي وبلله او ویې ویل چې د اورګاډي ټرانسپورټ تر نورو ټرانسپورټي لارو ارزانه او چټک دی، نو له همدې امله به د کندهار- هرات پټلۍ جوړېدل تجارتي لګښتونه کم کړي.

د طالبانو د نیمروز والي محمد قاسم خالد د پنجشنبې په ورځ، د زمري پر دویمه وویل، چې په دې سره به د نیمروز یو شمېر اوسېدونکو ته د کار زمینه برابره او نیمروز ولایت به یو ستراتیژیک موقعیت شي.

د نیمروز ولایتي دفتر وايي، د رېل پټلۍ له لارې له ګاونډیو هېوادونو سره د افغانستان د نښلولو په پایله کې به نړیواله سوداګري پراخه او ورسره به د افغانستان د صادراتو کچه لوړه او د وارداتو بهیر هم اسانه شي.

له دې وړاندې د طالبانو د رېل پټلۍ مسوول بخت الرحمن شرافتد چابهار بندر او د چابهار – زاهدان – نیمروز رېل پټلۍ له پروژې څخه تر لیدنې وروسته ویلي و، چې نیمروز به دروزنک ریل پټلۍ د میلک کراس له لارې له چابهار بندر سره ونښلول شي.

ملګرو ملتونو د طالبانو د کولتور پر وزیر د سفر بندیز معافیت تصویب کړی

۲ زمری ۱۴۰۴ - ۲۴ جولای ۲۰۲۵، ۰۸:۵۶ GMT+۱

د ملګرو ملتونو امنیت شورا د ۱۹۸۸پرېکړه‌لیک له مخې د طالبانو د اطلاعاتو او کولتور پر وزیر مسکو ته د رسمي سفر له امله د سفر بندیز لرې کړی دی. خیرالله خیرخواه ته اجازه ورکړل شوې، چې د جولای له ۱۴مې تر ۲۹مې پورې د روسیې پلازمېنې مسکو ته د عاجلې طبي درملنې لپاره سفر وکړي.

له دې وړاندې امیرخان متقي څو ځلې د رسمي او بین‌المللي غونډو په موخه د سفر بندیز څخه معافیت ترلاسه کړی دی.

نوموړی په تېرو میاشتو کې ترکیې، قطر، چین او سعودي عربستان ته سفرونه کړي، چې هدف یې د اسلامي همکاریو سازمان غونډې، اقتصادي نندارتونونه او مذهبي مراسم وو.

همداراز د امنیت شورا له‌خوا عبدالغني برادر، ګل اغا اسحاقزي، حمیدالله اخوند، وثیق او یو شمېر نورو طالب مشرانو ته هم روسیې، ازبکستان، سعودي عربستان او عمان ته د رسمي سفرونو لپاره معافیتونه ورکړل شوي دي.

د نجونو پر زده‌کړو طالباني بندیز؛ اوس مدرسو د ښوونځیو او پوهنځیو ځای نیولی

۲ زمری ۱۴۰۴ - ۲۴ جولای ۲۰۲۵، ۰۸:۴۷ GMT+۱

د طالبانو مشر ملاهبت الله له لوري له شپږم ټولګي پورته د نجونو پر زده‌کړو د بندیز له امله اوس ډېری نجونو دیني مدرسو ته مخه کړې او د عصري علومو ځای اوس مدرسو نیولی دی. د راپورونو له مخې؛ افغانستان کې اوس‌مهال د نجونو مدرسې هم ډېرې شوې دي.

د اسوشیټېډ پرېس خبري اژانس د ناهیدې په نوم د یوې ۱۳ کلنې افغان نجلۍ ژوند ته کتنه کړې، چې د زده‌کړو د بندیزونو له امله یې مدرسې ته مخه کړې ده. ناهیده د ډاکټرې کېدو هیله لري؛ خو پوهېږي چې دا خوب یې له خنډونو، ځنډونو او ننګوونو سره مخ دی.

نوموړې مدرسې ته د تګ تر څنګ په یوې هدیره کې پر زیارت کوونکو اوبه پلوري او له همدې لارې خپلې کورنۍ ته یوه مړۍ ډودۍ برابروي. هغه وایي: «مکتب مې خوښ دی؛ خو نه شم تلای، نو مدرسې ته ځم. که مکتب ته تلای، نو تعلیم مې کاوه او ځان نه مې ډاکټره جوړوله؛ خو اوس نه کېږي.»

دیني علومو ته مخه

په کابل کې د تسنیم نصرت په نوم د اسلامي علومو د یو مرکز مشر زاهدالرحمان صاحبي ویلي، د تړلو ښوونځیو له کبله اوس نجونو ته مدرسې ښه فرصت ښکاري او له همدې کبله زده‌کړو ته ورځي. په دغه مرکز کې شاوخوا ۴۰۰ زده‌کوونکې په زده‌کړو بوختې دي، چې عمرونه یې له درېیو څخه ان تر ۶۰ کلونو پورې رسېږي. د دغه مرکز ۹۰ سلنه زده‌کوونکي ښځینه دي او د قران، فقې او احادیثو تر څنګ په کې عربي ژبه هم تدریسېږي.

صاحبي زیاتوي، چې افغانان په طبیعت کې دین‌دوسته دي او حتی له دې مخکې هم خلکو دیني مدرسو ته لېوالتیا لرله؛ خو اوس چې مکتبونه تړلي، دا لېوالتیا نوره هم زیاته شوې ده.

اوس‌مهال کوم تازه رسمي ارقام نشته، چې وښيي څو نجونې دیني مدرسو ته تللې دي؛ خو چارواکي وایي چې دیني مدرسې ورځ تر بلې زیاتې مشهوره کېږي. د طالبانو د پوهنې وزارت مرستیال کرامت‌الله اخندزاده تېر کال په سپتمبر کې اعلان کړی و، چې په یوه کال کې له یو مېلیون ډېر زده‌کوونکي د مدرسو برخه شوي او ټول شمېر یې درې مېلیونو ته رسېدلی دی.

د ځمکتلو ټولګي؛ غلي غږونه

د تسنیم نصرت مرکز د ځمکتلي په یوې کوټه کې ځوانې نجونې د پلاستیکي مېزونو تر شاناستې دي او د خپلو قلمونو په مرسته د قران ایتونه لیکي. ټولو تور نقابونه اغوستي او یوازې سترګې یې ښکاري. له دې ډلې ۲۵ کلنه فایزه وایي: «نجونو ته ښه ده، چې په مدرسه کې زده‌کړه وکړي؛ ځکه قران د خدای کلام دی او موږ مسلمانان یو. دا زموږ دنده ده، چې پوه شو خدای تعالی په دې کتاب کې څه ویلي».

فایزې هم د ناهیدې په شان غوښتل طب ولولي؛ خو دا خوب یې اسانه نه دی. نوموړې هیله لري، که کورنۍ یې وویني چې هغه دین‌دوسته ده؛ نو کېدای شي اجازه ورکړي چې د طب زده‌کړې وکړي؛ خو د ملاهبت الله بندیزونه یې پر وړاندې لا هم لوی او جدي خنډ دی.

د فایزې ښوونکې وایي، غوره دا ده چې نجونې یوازې په دیني علومو پورې محدودې پاتې نه شي.

یو لانجمن بندیز

د نجونو پر زده‌کړو بندیز ان د طالبانو د دننه کړیو ترمنځ هم یوه لانجمنه او له جنجاله ډکه مساله ده. د روان زېږدیز کال د جنورۍ په میاشت کې د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت سیاسي مرستیال شېر محمد عباس ستانکزی خوست کې یوې لویې غونډې ته د ملي هبت الله دریځ وننګولو. هغه د اسلامي شریعت له مخې؛ د نجونو زده‌کړې روا وبللې او روان بندیزونه یې د خپل مشر شخصي طبعیت وباله.

تر هماغو څرګندونو وروسته عباس ستانکزی د خلکو له سترګو پناه شوی، هبت الله یې د نیولو امر کړی و او هماغه مهال یې له کابله متحده عربي اماراتو ته پښې سپکې کړې. د هغه دنده او راتلونکی د طالبانو دننه په یوه نامعلوم حالت کې دی.

د روان تعلیمي کال په پیل کې د یونېسف اجراییه رییسې کترین راسل خبرداری ورکړ: «که دا بندیز تر ۲۰۳۰ پورې دوام وکړي، له څلورو مېلیونو څخه زیاتې نجونې به له ابتدايي ښوونځي پورته زده‌کړو ته لاسرسی ونه‌ لري. دا به د نجونو او د افغانستان د راتلونکي لپاره یو ناورین وي».

دیني علوم؛ بنسټ که بدیل؟

اسوشیټېډ پرېس اژانس د خپل راپور په پای کې کاږي،‌ د افغانستان په څېر یوه دودیزه او مذهبي ټولنه کې دیني زده‌‌کړې لا هم ځانګړی ارزښت لري. د کابل په شمال کې د یوې دیني مدرسې مشر ملا محمد جان مختار په خبره: «قران د ټولو علومو بنسټ دی. څوک چې قران زده کړي، نورو علومو ته هم ښه تیاری لري».

نوموړي پنځه کاله وړاندې د ۳۵ زده‌کوونکو سره خپله مدرسه پیل کړه او اوس ۱۶۰ زده‌کوونکي لري. هلته سربېره پر دیني مضامینو، یو څه درسونه د انګلیسي ژبې او ریاضي هم ورکول کېږي. د همدې مدرسې د نجونو یو څانګه هم شته، چې د شاګردانو شمېر یې ۹۰ ته رسېږي.

هغه نجونو ته د نورو مدرسو په جوړولو ټینګار کوي او وایي: «کله چې ښځې د دیني احکامو سره اشنا شي، د خاوند او کورنۍ حقونه به ښه درک کړي.»

د جرمني سفیر: له طالبانو سره راکړه ورکړه، د هغوی د رسمیت پېژندو په مانا نه‌ده

۲ زمری ۱۴۰۴ - ۲۴ جولای ۲۰۲۵، ۰۷:۵۱ GMT+۱

په کاناډا کې د جرمني سفیر د طالبانو په تړاو د خپل هېواد پالیسۍ د دفاع په موخه وویل، چې برلین لا هم د طالبانو واکمني په رسمیت نه‌ده پېژندلې او له دې ډلې سره هر ډول تعامل یوازې د بشري اړتیاوو او تخنیکي چارو لپاره کوي.

متیاس لوتنبرګ دغه څرګندونې د چهارشنبې په ورځ د کاناډا په پلازمېنه اوټاوا کې د «کابل-ناټو خبرې» تر نامه لاندې یوې غونډې ته کړې دي.

هغه وویل، که څه هم جرمني دوه طالب ډېپلوماټان منلي دي؛ خو برلین لا هم طالبان د افغانستان د مشروع حکومت په توګه نه پېژني.

لوتنبرګ زیاته کړې، چې دغه ډېپلوماټان د کډوالو د اېستلو او تخلیې بهیر د تنظیم لپاره د جرمني له لوري منل شوي؛ څو په دې تړاو له طالبانو سره رسمي اړیکې جوړې کړي.

د بشر حقونو ناقضین او منافقت

په غونډه کې افغان مدني فعال اعجاز ملک‌زاده له طالبانو سره د جرمني پر تعامل توندې نیوکې وکړې. نوموړي طالبان «ترهګر» وبلل او زیاته یې کړه، دغه ډلې بشري حقونه او ارزښتونه چې جرمني ترې ملاتړ کوي تر پښو لاندې کړي دي.

ملک‌زاده د جرمني دریځ «منافقانه» وباله او ویې ویل، برلین چې د روسیې د یرغل پر وړاندې د اوکراین ملاتړ کوي؛ باید د افغانستان د خلکو له ازادۍ غوښتونکو سره هم همدومره اصولي چلند وکړي، نه دا چې له یو جابر رژیم سره پټې اړیکې ولري.

د طالبانو دوو استازو ته ویزې ورکړل شوې

په ورته وخت کې افغانستان انټرنشنل ته ډېپلوماټیکو سرچینو ویلي، چې د جرمني حکومت له طالبانو سره تر یوې هوکړې وروسته د دغې ډلې دوه استازي د برلین په افغان سفارت او د بُن ښار په قونسلګرۍ کې د کار لپاره منلي او هغوی ته یې ویزې ورکړې دي.

د جرمني حکومت ویاند اشتفان کورنیلیوس هم دا موضوع تایید کړې ده. د هغه په خبره؛ د طالبانو دغه دوه استازي باید د هغو افغان پناه غوښتونکو د اېستلو چارې پر مخ یوسي، چې جرمني کې جرمي مخینه لري.

سرچینې زیاتوي، چې طالبانو سید مصطفی هاشمي او نبراس‌الحق یاد هېواد ته د خپلو استازو په توګه ټاکلي دي.

۸۱ افغان پناه غوښتونکي اېستل شوي

یادې هوکړې سره هم‌مهاله جرمني د طالبانو په همغږۍ ۸۱ افغان پناه غوښتونکي چې مجرمان بلل شوي وو؛ بېرته کابل ته استولي دي. دغه بهیر هم له پراخو غبرګونونو سره مخ شوی دی.

په «کابل-ناټو» غونډه کې افغان فعالان، ژورنالیستان، د کاناډا د پارلمان غړي او د لوېدیځو هېوادونو یو شمېر سفیرانو هم ګډون کړی و.

د ستنېدونکو کډوالو څپې؛ افغان ماشومان د ستنېدو پر مهال تعلیمي اسناد او شواهد نه‌لري

۲ زمری ۱۴۰۴ - ۲۴ جولای ۲۰۲۵، ۰۷:۰۱ GMT+۱

د طالبانو د کډوالو او بېرته راستنېدونکو چارو وزارت ویلي، له ګاونډیو هېوادونو ستنېدونکي افغان ماشومان د زده‌کړو سندونه او شواهد نه‌لري؛ نو له همدې امله له ستونزو سره مخ دي. خبرپاڼه کې راغلي، په دې تړاو د همدې ډلې د پوهنې وزارت سره خبرې شوې دي.

د چهارشنبې په ورځ د (زمري لومړۍ نېټه) د طالبانو د کډوالو او راستنېدونکو چارو وزارت د حقوقي ملاتړ رییس غلام نبي ستانکزي د خپلې ډلې د پوهنې وزارت غړو سره د ناستې پر مهال اندېښنه ښوولې، چې له راستنېدونکو ماشومانو سره د تعلیمي اسنادو نشتوالی یوه ننګوونه ده.

هغه وړاندیز کړی، چې د حل لارو اړوند باید اقدامات وشي او زده‌کړو ته د جذب پر وړاندې دې شته ستونزې حل شي.

خبرپاڼه کې زیاته شوې: «ستانکزي وړاندیز وکړ، چې پوهنې وزارت دې ولایتي واحدونو ته هدایت ورکړي، ترڅو لا دمخه ترتیب شویو فورمو له مخې د دغو زده‌کوونکو ستونزې حل شي».

د طالبانو پوهنې وزارت چارواکو په یاده ناسته کې ویلي، چې تازه ورستانه شوي زده‌کوونکي د دوی ولایتي ریاستونو ته د خپلو زده‌کړو دوام لپاره عارض کېدلای شي.

له پاکستان او ایرانه په جبري توګه د اېستل کېدو په روان پړاو کې ډېری برخه یې ماشومان دي، چې په ګاونډیو هېوادونو کې یې له قانوني اسنادو پرته زده‌کړې کولې او په هېواد کې یې د زده‌کړو دوام پر وړاندې د کاري اسنادو نشتوالی یو لوی سرخوږی دی.

له دې ور هاخوا دغه تازه ستانه شوي افغان ماشومان په یادو هېوادونو کې هم د ښوونځیو او تعلیمي ادارو دننه له دوه ګوني او له توپیره ډک چلند سره مخ وو.

خواله رسنیو کې یو شمېر لاس په لاس کېدونکو وېډیوګانو کې ښکاري، چې د ایران په بېلابېلو ښوونځیو کې افغان زده‌کوونکو ته سپکې سپورې ویل کېږي.

د مالوماتو له مخې؛ په ایران او پاکستان کې افغان کډوال ماشومان قصدا نه پرېښودل کېږي، چې لوړې نومرې او درجې ولري.

په تېره یوه میاشت کې له ایرانه نږدې ۸۰۰ زره افغانان په زوره اېستل شوي او هم‌مهاله د اپرېل میاشتې له لومړۍ نېټې شاوخوا ۳۰۰ زره افغانان په جبري توګه خپل هېواد ته ستانه کړي دي.