ملګري ملتونه: د افغانستان، سوډان او غزې د ناورینونو د حل لپاره نړۍوالې هڅې په زیاتېدو دي

په راپور کې راغلي، له ۲۰۲۲کال د فبرورۍ راهیسې روسیې په اوکراین پراخ یرغل پیل کړ،چې ګڼ شمېر روسي کارګر پوځ ته بلل شوي. د جګړې د سختو تلفاتو له امله پوځ د تازه سرتېرو په لټه کې دی، څو د وژل شویو او ټپي شویو سرتېرو ځای ونیسي.

راپور زیاتوي، د ولادیمیر پوتین پوځ په نږدې درې نیمو کلونو کې له یو میلیونه زیاتو تلفاتو (مړو او ټپیانو) سره مخ شوی دی.

د دې وضعیت او د تقاعدونو زیاتوالي له امله، روسیه اوس د کارګرود جدي کمښت سره مخ ده او هڅه کوي له بهرنیو کارګروپه ځانګړي ډول له هند څخه د اړتیا تشه ډکه کړي.

حلیم فدایي، چې د پخواني جمهوري نظام پر مهال په بېلابېلو ولایتونو کې والي په توګه پاتې شوی، د طالبانو د حکومت پر تعلیمي پالیسیو توند انتقاد کړی. نوموړي په ایکس خواله رسنۍ لیکلي، طالبان داسې "اسلامي نظام" تمثیلوي چې ښوونځي پکې تړل کېږي او د هغوی پر ضد غږ اوچتوونکي بندي کېږي.

فدایي په خپل پوسټ کې په طنز امېز ډول لیکلي: «ډېر ښه اسلامي نظام دی چې چا ښوونځي بند کړي دي، د هغه باید اطاعت وشي او وستایل شي، او چې څوک د ښوونځیو د پرانېستلو خبره کوي، هغه باید بندي شي.» نوموړي زیاته کړې، چې دا د طالبانو له لوري وړاندې شوی "اسلامي عدالت او اسلامي شریعت" دی.

د طالبانو حکومت له ۲۰۲۱ کال راوروسته، پر افغان نجونو تعلیمي محدودیتونه لګولي او له شپږم ټولګي پورته یې د نجونو د زده‌کړو مخه نیولې ده. دغه اقدام نړیوال غبرګونونه راپارولي، خو طالبان ټینګار کوي چې پالیسي یې د "اسلامي اصولو" سره سمون لري.

فدایي له دې وړاندې هم د طالبانو پر سخت دریځ انتقادونه کړي، خو دا ځل یې په څرګنده د هغوی د تعلیمي بندیزونو مشروعیت تر سوال لاندې راوستی.

یاد وزارت په یوه خپره کړې اعلامیه کې زیاته کړې، « د منل شویو افغان وګړو د ژوند ټولې اړینې اړتیاوې لکه روغتیايي خدمات، استوګنځای، خواړه، اړیکې، د سفري اسنادو اسانتیاوې او ډیپلوماتیک ملاتړ برابر شوي، تر څو دوی ته د انساني کرامت او هوسا ژوند شرایط برابر شي.»

په اعلامیه کې راغلي، دغه منل شوي افغانان د اماراتو په ابوظبي کې د «اماراتو بشر دوستانه ښارګوڼي» په نوم کمپ کې ځای پر ځای کړل شوي دي.

په بشر دوستانه ښارګوټي کې همداراز ۱۷ دفترونه د هغو هېوادونو سفارتونو لپاره پرانیستل شوي چې افغان کډوال غواړي ور وکوچېږي.

د دې ترڅنګ یادو افغانانو لپاره زده‌کړې، روزنیز پروګرامونه او د ښوونځیو ترانسپورت هم برابر شوی دی.

د راپور له مخې، نږدې ۲،۶۰۰ افغانانو د حرفوي او مسلکي زده‌کړو له ورکشاپونو ګټه اخیستې ده.

د اماراتو د بهرنیو چارو وزارت په اعلامیه کې ویلي: « اماراتو د افغان ولس د مرستې لپاره هېڅ ډول هڅه نه ده سپمولي. دغه هېواد له هغو لومړنیو هېوادونو څخه دی چې له افغانستان سره یې بشري ملاتړ پيل کړی.»

په اعلامیه کې ویل شوي، چې دا اقدامات د اماراتو د بشري مرستو له اصولو، زغم، ګډ ژوند او د انساني ارزښتونو له روحیې سرچینه اخلي.

وزارت زیاتوي: انساني کرامت ته پاملرنه د اماراتو د تاسیس له وخته یو بنسټیز اصل پاتې شوی، پرته له دې چې د افرادو قومي، مذهبي یا جغرافیایي شالید وکتل شي.

د طالبانو د کلیو بیا رغونې او پراختیا وزارت د پنجشنبه په ورځ (د زمري ۲مه) د کلنې لاسته راوړنو د راپور ورکولو پر مهال ویلي، چې سږ کال د دغه ډلې د مشر له خوا ۶ لويې پروژې منظور شوي، چې په کې کانالونه، محافظوي دیوالونه او سړکونه شامل دي.

د طالبانو د دغه وزارت د دفتر مشر مرزا محمد شکېب وايي:«تېر کال د افغانستان ۱۳ ولایتونو په ۱۴۲ ولسوالیو کې ۱۴۳ چیک ډېمونه جوړ شوي. د دغه بندونو ترڅنګ ۸۴۲ د اوبو رسونې پروژې هم بشپړې شوي او په دې برخه کې پر ۵۵۹ نورو پروژو کار راون دی. چې ۴۲۶ میلیونه افغانۍ لګښت پرې راغلی دی.»

نوموړي زیاته کړې، چې د دغه چیک ډېمونو د جوړېدو موخه یې د اوبو مدیریت دی.

د طالبانو د کلیو او پراختیا وزیر محمد یونس د کډوالو ستونزو ته په اشارې ویلي، چې حکومت یې لا هم د فشار او ستونزو سره مخ دی.

د هغه په خبره، چې په ګاونډيو هېوادونو کې د قانون او اصولو د نشتوالي له کبله هره ورځ په زرګونه افغان کډوال په زور وطن ته راستنيږي.

هغه زياته کړې: «د کډوالو لوړ فشار، په هغه هېوادونو کې چې نه قانون او نه اصول شته، زموږ ټولې نیکۍ يې په اوبو لاهو کړې، کډوال په زیات شمېر وطن ته راځي او د ستونزو سره لاس او ګرېوان دي.»

د نوموړي په خبره، چې هڅه کوي ټولو ستونزو ته رسېدنه وکړي.

د طالبانو بهرنیو چارو وزارت د یوې اعلامیې په خپرولو سره د دغې پېښې له امله د روسیې فډراسیون له حکومت او د قربانيانو له کورنيو سره خواخوږي ښودلې ده.

د روسیې انتونوف ان-۲۴ مسافر وړونکې الوتکه چې نږدې ۵۰ کسان پکې سپاره وو د پنجشنبې په ورځ د دغه هېواد په ختیځ کې ولوېده او د رپوټونو له مخې په الوتکه کې ټول سپاره کسان مړه شوي دي.

روسیه په نړۍ کې یوازینی هېواد دی چې طالبان یې په رسمیت پېژندلي دي.