امنيتي ادارو د پنجشنبه په ورځ د سوات د یوې دینې مدرسې د زده کوونکي د وژنې په تړاو ۱۱ مشکوک کسان د دوو ورځو څېړونو لپاره د خوازه خيلو قضايي ادارې ته سپارلي. د سوات په چليار کلي کې يو ځوان زده کوونکی د دوشنبه په ماښام د مدرسې د ښوونکي له خوا په وهلو کې وژل شوی و.
د راپورونو له مخي، د سوات د چليار دغه مدرسه، چې زده کوونکی په کې وژل شوی د ځايي حکومت سره هم ثبت نه وه.
وژل شوی زده کوونکی د نورو ښوونکو او زده کوونکو له خوا روغتون ته وړ شوی، چې په روغتون کې يې ساه ورکړې.
تر پيښې يوه ورځ وروسته ځایي پولیسو اعلان وکړ، چې د غيري راجسټر مدرسې د مدیر په ګډون يې ۱۱ شکمن کسان نيولي، چې دا مهال تر څېړونو لاندې دي.
د چارواکو په خبره، پولیسو دغه ۱۱ شکمن کسان د خوازه خيلو قضايي ادارې ته سپارلې.
د سوات د پولیسو یوه افسر عمرخان رسنیو ته ویلي، چې د پاتې دوو شکمنو کسانو د نیولو لپاره یې هم خاصه ډله جوړې کړې او عملیات يې شروع کړي دي.
تر پيښې وروسته پوليسو ویلي، چې دغه مدرسه يې تړلې او ټول کارکوونکي يې نیولي دي.
د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت وايي، چې اسلام اباد لا هم د طالبانو د حکومت د رسمیت پېژندنې پرېکړه نه ده کړې او په دې تړاو رپوټونه اوازې او اټکلونه دي. د وزارت ویاند شفقت علي خان وویل، چې طالبانو د پاکستان اندېښنو ته مثبت غبرګون ښودلی او په تخنیکي کچه امنیتي خبرې روانې دي.
د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت ویاند شفقت علي خان د پنجشنبې په ورځ په خپله اونیزه خبري غونډه کې وویل، چې په افغانستان کې د ترهګرو پټنځایونه اوس هم د پاکستان لپاره د دوامداره اندېښنې سرچینه ده.
نوموړي زیاته کړه چې د دواړو هېوادونو د بهرنیو چارو وزارتونو ترمنځ خبرې روانې دي، څو اسلام اباد ته د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر د سفر مهالویش وروستی شي.
شفقت علي خان وايي، د طالبانو د حکومت د رسمیت پېژندنې په اړه چې کوم راپورونه خپاره شوي، هغه د رسنیو «اټکلونه» دي، نه رسمي واقعیت.
هغه د افغان کډوالو په تړاو وویل چې له پاکستان سره راجستر شويو افغان کډوالو لپاره د ستنېدو ضربالاجل د جون پر ۳۰مې پای ته رسېدلی.
د شفقت علي خان په وینا، د مهلت د تمدید لپاره وړاندیزونه حکومت ته شوي، خو تر اوسه پرې کومه پرېکړه نه ده شوې. نوموړي دا موضوع د پاکستان د کورنیو چارو وزارت اړوندو ادارو واک وباله.
شفقت علي خان کابل ته د پاکستان د کورنیو چارو وزیر د وروستي سفر یادونه وکړه او ویې ویل چې دې سفر د پام وړ اهمیت درلود.
هغه زیاته کړه، چې د سفر پر مهال، د دواړو هېوادونو استازو د امنیت، ترهګرۍ ضد مبارزې او د تحریک طالبان پاکستان او نورو وسله والو د سپارلو پر موضوعاتو تفصیلي بحثونه کړي دي.
د نوموړي په وینا، طالبانو د پاکستان اندېښنو ته مثبت غبرګون ښودلی او په تخنیکي کچه امنیتي خبرې روانې دي.
د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت ویاند وویل، « د دواړو هېوادونو ترمنځ د اړیکو په کچه کې څرګند پرمختګ لیدل شوی او دواړې خواوې هڅه کوي دا مثبت بهیر لا پیاوړی کړي».
د طالبانو د رسمیت پېژندنې په تړاو د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت ویاند دا څرګندونې داسې مهال دي، چې روسیې د جولای په پیل کې د طالبانو حکومت په رسمیت وپېژنده.
د روسیې تر څنګ، چین، متحده عربي امارات، ازبکستان او پاکستان هم په کابل کې سفیران معرفي کړي، خو لا یې ددې ډلې اداره په رسمیت نه ده پېژندلې.
د خیبر پښتونخوا سر وزیر علي امین ګنډاپور وايي، پښتونخوا ایالت د ناامنیو له امله سخت ځپل شوی او دې سیمه کې د نورو پوځي عملیاتو اجازه نه ورکوي. ګنډا پور د پوځ له نوم یادونې پرته وویل، «زه له چانه، نه ډاریږم، ښه طالبان که ستاسې په کار وي په پوځ کې یې شامل کړئ، یا یې بل ځای وجنګوئ».
نوموړي د پنجشبنې په ورځ، د زمري پر دویمه، په پېښور کې د یوې خبرې ناستې پرمهال وویل، چې خیبر پښتونخوا ته د ناامنیو له امله ډېر زیانونه اوښتي او په دغه ایالت کې، نه د عملیاتو ملاتړ کوي او نه به چاته اجازه ورکړي، چې نور پوځي عملیات وکړي.
امین ګنډاپور وویل، چې په یاد ایالت کې پخوانیو پوځي عملیاتو مثبت اغېز نه لاره او له امله یې ملکي وګړي زیانمن شوي دي.
ګنډاپور زیاته کړه:« ما په دې اړه مخکې هم خبرې کړې دي، زه له چاڅخه نه ډاریږم. موږ عملیات وکړل، موږ له هغو سیمو څخه خلک (طالبان) واېستل، تاسو ویډیوګانې ولیدلې. زموږ استخباراتي ادارو هغه خلک بېرته راوستل، چې دا زموږ خلک دي. اوس هغه خلک (وسله وال) بیا ډېر شوي دي. موږ په خپله سیمه کې ښه طالبان(ګوډ طالبان) نه منو، که ستاسو په کار دي په پوځ کې یې شامل کړئ او بل ځای یې وجنګوئ.»
ګنډاپور ویلي، چې د سرحدي سیمو د ستونزو په هواري کې مرکزي حکومت خپل مسوولیت په سمه توګه نه دی ادا کړی او غوښتنه کوي، چې په پښتونخوا کې دې د پوځ له خوا ډرون برېدونه ودرول شي.
د پاکستان د سوداګرۍ وزارت سرچینو «بزنس ریکارډر» اقتصادي وېبپاڼې ته ویلي، چې پاکستان او طالبان د ترجیحي سوداګرۍ تړون (PTA) د لاسلیک لپاره چمتو شوي او تمه ده، چې دا هوکړه د ۲۰۲۵ کال د اګست له لومړۍ نېټې نافذه شي.
وېبپاڼه وایي، چې دواړه لوري دا مهال په اسلاماباد کې پر یاد تړون وروستۍ خبرې کوي. دا خبرې اترې پخوا د پخوانیو حکومتونو (د حامد کرزي او اشرف غني د واکمنۍ پر مهال) نیمګړې پاتې شوې وې.
د پخوانیو افغان حکومتونو او په ځانګړي ډول د ډاکټر اشرف غني د ادارې اصلي غوښتنه دا وه، چې هند ته د پاکستان له لارې د توکو د لېږد اجازه ورکړل شي، خو اسلاماباد دا غوښتنه هېڅکله ونه منله.
«بزنس ریکارډر» وایي، چې د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ وزارت مرستیال احمدالله زاهد د خپلو تخنیکي کارپوهانو په ملتيا د دوشنبې په شپه پاکستان ته رسېدلی، تر څو د پاکستان له چارواکو سره د ترجیحي سوداګرۍ (پي ټي اې) په اړه خبرې وکړي.
د مسودې له مخې، دواړه هېوادونه د دوه اړخیزې سوداګرۍ د پراخولو لپاره پر یو ابتدایي تطبیقي پروګرام (Early Harvest Program) هوکړه کړې ده، چې له مخې به یې ځیني موارد عملي کېږي.
په مسوده کې راغلي، د محصولاتو د ګمرکي تعرفو اسانتیاوې: افغانستان به پاکستان ته رومي، انګور، مڼې او انار صادروي، په داسې حال کې چې پاکستان به کچالو، کېنو، کیلې او د ام صادرات کوي.
دا په داسې حال کې ده، چې ویل شوي محصولات باید د صادرونکي هېواد له خاورې څخه ترلاسه شوې وي، په بشپړ ډول د هماغه هېواد تولید وي او د اصليت رسمي سند ورسره وي چې د هر هېواد له اړوندې ادارې صادر شوی وي.
د پاکستان لپاره به د اصليت سند (Certificate of Origin) د سوداګرۍ د پراختیا اداره ورکوي او د افغانستان لپاره به دا سند د صنعت او سوداګرۍ وزارت له لوري صادرېږي.
وېبپاڼه زیاتوي، چې یاد پروګرام به د ۲۰۲۵ کال د اګست له لومړۍ نېټې پلي کېږي او یو کال به دوام کوي، یعنې د ۲۰۲۶ د جولای تر ۳۱ پورې. که دواړه خواوې هوکړه وکړي، نو دا موده غځېدلای شي.
د بزنس ریکارډر د راپور له مخې، ټول امتیازونه به د متقابل احترام او مساواتو پر بنسټ وي، یوه ګډه کمېټه به جوړېږي چې د افغانستان د صنعت او سوداګرۍ وزارت او د پاکستان د سوداګرۍ وزارت تر مشرۍ لاندې به د دواړو هېوادونو د ګمرک او کرنې د ادارو استازي پکې شامل وي، چې هره میاشت به غونډه کوي، چې د پروګرام څارنه، ارزونه او اړتیا وړ بدلونونه پکې وړاندیزوي.
سرچینو ویلي، چې دا یو دولتي تړون دی (GtoG)، نو خصوصي سکټور یې برخه نه ده.
د پاکستان پخواني لومړي وزیر او د تحریک انصاف ګوند بنسټګر عمران خان له اډیاله بندخونې څخه یو سخت او احساساتي پیغام خپور کړی، چې پکې یې له ځان سره د روان بد چلند، د بشري حقونو د سرغړونو او د سیاسي ملګرو ترمنځ د اختلافاتو پر پای ته رسېدو ټینګار کړی دی.
عمران خان ویلي: «د پاکستان په تاریخ کې له هېڅ سیاسي شخصیت سره داسې سلوک نه دی شوی لکه څنګه چې له هغه سره روان دی.»
هغه زیاتوي: «په قانون کې بدلون د عدليې نظام لاسونه تړلي، ځکه خو تورې پرېکړې کوي. دا مو ټول ليدلي دي، نو له ازادې عدليې پرته د یوه ملت بقا ناشونې ده.»
خان وایي: «نواز شریف سره له دې چې پر فساد تورن و، خو په بندخونه کې ورته هر ډول اسانتیاوې برابرې شوې. خو زه بېګناه یم او زما غېرسیاسي مېرمن بشری بېګم هم د قانون خلاف زندان ته اچول شوې ده.»
هغه د زندان دننه حالات ډېر خراب بللي او وایي، چې ان د اودس لپاره هم پاکې اوبه نه ورکول کېږي. «هغه اوبه چې راکول کېږي، ناپاکې وي او خاورې پکې وي، په کومو چې یو انسان اودس هم نشي کولای.»
نوموړي شکایت کړی، چې د کورنۍ له لوري ورته استول شوي کتابونه نه ورکول کېږي، اخبار او ټلوېزیون هم بند دي او له خپلو ماشومانو سره د تماس اجازه نه لري.
عمران خان د تحریک انصاف ګوند ټولو غړو ته په واضیح ټکو کې پیغام ورکړی دی، چې خپل ټول اختلافات یوې خوا ته پرېږدي او یوازې د "اګسټ د پنځمې تحریک" په اړه تمرکز وکړي.
هغه ویلي: «زه ۷۸ کلن زوړ نظام سره جګړه کوم. که د ګوند غړي دا وخت خپلمنځي اختلافاتو کې وخت ضایع کړي، نو دا به یو ډېر افسوسناک کار وي. څوک چې ګوندي ډلې جوړوي، زه به یې له ګوند څخه وباسم.»
هغه زیاته کړې، چې دا یوه قرباني ده چې د راتلونکو نسلونو لپاره یې ورکوي او هر ډول داخلی اختلافات د ده د لیدلوري او موخې خلاف دي.
عمران خان ویلي، چې د عدلیې سیسټم بې صلاحیته شوی او د پاکستان حکومت له خوا په ټاکنو کې د لاسوهنې او د عدلي واکونو محدودول یې غندلي دي.
د عمران خان پیغام یو واضیح خبرداری او غوښتنه ده، چې د تحریک انصاف ګوند ټول مشران او ملاتړي دې د سیاسي اختلافاتو پرځای د اساسي مبارزې پر لور ورمخکې شي.
نوموړی وایي، چې د ده قربانۍ باید بېموخې پاتې نه شي او د پاکستان راتلونکی یوازې د قانون، عدالت او ولسواکۍ پر بنسټ خوندي کېدای شي.
د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ وزارت د صنعت او سوداګرۍ چارو معین او ور سره مل پلاوي یې د پاکستان د صنعت او سوداګرۍ وزارت له یوه لوړپوړي پلاوي سره د دواړو هېوادونو ترمنځ د سوداګرۍ پراخوالي، ترانزیټي اسانتیاوو او متقابلو همکاریو پر پراختیا خبرې کړې دي.
په دې تړاو د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ وزارت لهخوا په خپرې شوې خبرپاڼه کې راغلي، چې دغه خبرې تېره ورځ په اسلاماباد کې د دواړو خواوو ترمنڅ په یوې ناسته کې شوې دي.
په خبرپاڼه کې راغلي، چې دواړه خواوو د شته خنډونو د لهمنځه وړلو لپاره د ګټورو حللارو ټاکلو او په ځینو افغاني صادراتي توکو د تعرفو کمولو په اړه هم بحث او خبرې کړې دي.
خبرپاڼه زیاتوي، چې په دې اړه به د دواړو هېوادونو ترمنځ هوکړه وشي او په نږدې راتلونکې کې به دغه هوکړه عملي شي.
د خبرپاڼې په وروستۍ کرښه کې راغلي، چې دغه پرېکړه به د صادراتو د اسانۍ ترڅنګ، د افغان سوداګرو او تولیدوونکو لپاره یو مثبت بدلون راولي.
که څه هم په وروستیو میاشتو کې د طالبانو او پاکستان ترمنځ اړیکې ترېنګلې شوې وې؛ خو د دواړو لوریو لهخوا د اړیکو ښه کېدو لپاره ځینې مثبت ډېپلوماټیک ګامونه اخیستل شوي او په دې لړ کې د پاکستان د بهرنیو چارو وزیر اسحاق ډار د ۲۰۲۵ کال په اپرېل میاشت کې کابل ته سفر او افغانستان کې د اسلاماباد د نوي سفیر ټاکنه د یادونې وړ موضوعات دي؛ خو امنیتي اندېښنې لا هم د دواړو خواوو پر اړیکو خپل سیوری اچولی دی.
له بل پلوه کارپوهان وایي، چې ترهګري د افغانستان او پاکستان ترمنځ د سوداګرۍ پراختیا پر وړاندې لوی خنډ دی.
سره له دې چې د ۲۰۲۵ کال په لومړۍ نیمايي کې د افغانستان او پاکستان ترمنځ د دوه اړخیزې سوداګرۍ کچه تر یو میلیارد ډالرو رسېدلې؛ خو د پاکستاني طالبانو تحریک فعالیتونه لا هم د دغو دواړو هېوادونو ترمنځ د تلپاتې سوداګرۍ او اقتصادي پرمختګ مخه ډب کړې.