د ټرمپ لوړپوړي سلاکار هند تورن کړ، چې د روسیې د جګړې مالي ملاتړ کوي
د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ یوه لوړپوړي سلاکار د یکشنبې په ورځ پر هند تور ولګاوه، چې د روسیې څخه د تېلو پېرلو له لارې د اوکراین پر ضد جګړه تمویلوي.
د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ یوه لوړپوړي سلاکار د یکشنبې په ورځ پر هند تور ولګاوه، چې د روسیې څخه د تېلو پېرلو له لارې د اوکراین پر ضد جګړه تمویلوي.
د ټرمپ د سلاکار د دفتر مشر سټیفن مېلر وویل: «دا د منلو وړ نه ده، چې هند له روسیې څخه تېل پېري. هغه زیاته کړه، چې هند له روسیې څخه ساوخوا د چین په اندازه تېل پېري.
هندي چارواکو له دې خبرداري سره، سره ويلي، چې دوی به له روسیې څخه تېلو اخیستلو ته دوام ورکړي.
امریکا د جمعې په ورځ پر هندي محصولاتو ۲۵ سلنه تعرفې ولګولې. ټرمپ ګواښ کړی، که روسیه له اوکراین سره سوله و نه کړي؛ پر هغو هېوادونو به ۱۰۰ سلنه تعرفې لوړې کړي، چې له روسیې څخه تېل پېري.
د برېتانیا د حکومتي معلوماتو له مخې، د اسبیسټوس (Asbestos) د وژونکو موادو له امله د وژل شویو نظامیانو شمېر، د افغانستان د جګړې پر مهال د طالبانو لهخوا د وژل شویو برېتانوي سرتېرو پرتله نهه برابره لوړ دی.
د ډيلي مېل د راپور له مخې، د دغې وژونکې مادې له امله چې په خرابو نظامي استوګنځایونو، بېړیو، اوبتلو، چورلکو او ټانکونو کې شته، هر کال په منځني ډول ۸۹ کسان د میسوتیلیوما (Mesothelioma) پر وژونکي سرطان اخته کېږي، دغه سرطان د اسبیسټوس له امله رامنځته کېږي.
په افغانستان کې په تېرو شلو کلونو کې له ۲۰۰۱ تر ۲۰۲۱ کال پورې له طالبانو سره په جګړه کې ۴۰۵ برېتانوي سرتېري وژل شوي، حال دا چې په دې موده کې د اسبسټوس اړوندو ناروغیو له امله ۳۵۶۰ کسان مړه شوي دي.
د اسبیسټوس اړوند ناروغۍ د برېتانیا تر ټولو ستره صنعتي وژونکې ناروغۍ دي، چې هر کال له ۵۰۰۰څخه زیات خلک وژني. له دې ډلې نیمایي یې د میسوتیلیوما له امله مري. د اسبیسټو له فایبرو سره تر تماس وروسته د دغې ناروغۍ نښې له ۲۰ تر ۶۰ کلونو وروسته څرګندېږي او له تشخیص وروسته اکثره ناروغان په یوه کال کې مري.
اسبېسټوس څه شی دی؟
«اسبیسټوس (Asbestos) یو طبيعي منرال دی، چې له څو ډوله فایبرو څخه جوړ شوی او دغه فایبرونه ډېر نري، قوي او د اور، تودوخې، کیمیاوي موادو او زنګ وهلو پر وړاندې مقاومت لري. دغه ماده په تېرو لسیزو کې له ودانیزو موادو سربېره په نظامي تجهیزاتو او نورو صنعتي توکو کې کارول کېده.
دغه منرالونه د زړو ودانیزو موادو د ماتېدو، د ودانیو د نړېدو او یا هم ترمیم پر مهال او زړو بېړیو او نورو نظامي تجهیزاتو د بیا کارونې پر مهال خپرېږي او کله چې دغه فایبرونه څوک تنفس کړي، نو بیا د میسوتیلیوما (Mesothelioma)د سږو یا معدې پر سرطان او ساه لنډۍ اخته کېږي. اسبیسټوس اوس په ډېریو هېوادونو کې بند دی، یعنې نه کارول کېږي.»
د برېتانیا د کاري حفظ الصحې ټولنه وایي، پخواني پوځیان تر عامو خلکو لس برابره زیات د اسبیسټوس اړوند ناروغیو له ګواښ سره مخ دي او ډېری مړه شوي کسان مسلکي نظامیان دي.
د ۲۰۱۶ کال راهیسې چې د پوځي میسوتیلیوما د تاوان ورکړې ځانګړې څانګه فعاله شوه، د برېتانیا د دفاع وزارت د شمېرو له مخې، تر اوسه پر یادو ناروغیو اخته ۸۰۳ کسانو ته ۱۱۲ اعشاریه ۵ میلیونه پونډه ورکړل شوي دي.
د روغتیا او خوندیتوب ادارې کلنۍ شمېرې ښيي، چې په ورته شمېر کسان د اسبیسټوس اړوند نورو ناروغیو له امله مړه شوي دي.
د روسیې په کامچاتکا ټاپووزمه کې د کراشنینیکوف اورشیندنه له ۶۰۰ کلونو وروسته د لومړي ځل لپاره بېرته را ویښ شوی. وروستی ځل د دې اورشیندنې ثبتېدل د ۱۴۶۳ میلادي کال ته ورګرځي او له هغه وخت راهیسې تر اوسه یې د فعالیت هېڅ کوم بل راپور خپور شوی نه دی.
د روسیې د بېړنيو چارو وزارت سیمه ییزې څانګې ویلي، چې له دغې اورشیندنې وروسته تر شپږ زره مترو د دود یوه لوړه ستنه درېدلې ده او ددې اورشیندنې لوړوالی شاوخوا ۱،۸۵۶ دی.
یورو نیوز راپور ورکړی، چې دا پېښه له هغې سترې زلزلې وروسته رامنځته شوه، چې تر دې مخکې یې د کامچاتکا سمندري سیمې لړزولې وې.
د کراشنینیکوف اورشېندونه د روسیې د ختیځ د اورشېندونکي کمربند برخه ده؛ دا یوه ډېره فعاله سیمه ده چې شاوخوا ۳۰۰ اورشېندونکي لري او لږ تر لږه ۲۹ یې لا هم فعال دي.
دا په داسې حال کې ده، چې څو ورځې وړاندې د روسیې په ختیځ کې د ریښتر په کچه ۸.۸ درجې زلزله شوه.
په روسیه کې د کمشاتکا ساحلي ښار د زلزلې مرکز ښودل شوی دی، چې له کبله یې د سونامي خبرداری هم ورکړل شوی دی.
د سونامي څپې د ارام سمندر له لارې نورو ساحلي هېوادونو ته هم رسېدونکې دي.
په جاپان او د امریکا په هاوايي ایالت کې چې د ارام سمندر ترڅنګ پراته دي؛ خلکو ته خبرداری ورکړل شوی، چې ژر تر ژره دې له ساحلي سیمو ووځي.
د یمن د حوثیانو ویاند یحیی سریع په یوې اعلامیې کې ویلي، د یکشنبې په ورځ (د زمري په ۱۲مه) په درېیو بې پيلوټه چاودېدونکو الوتکو سره یې اسراییل په نښه کړی دی. د نوموړي په وینا، په دې عملیاتو کې تل ابیب، عسقلان او حیفا سیمې په نښه شوې دي.
سریع زیاته کړې، دغه بریدونه د فلسطین له ولسه د ملاتړ، په لوږه کې د غزې د اوسېدونکو د ساتنې او د مسجدالاقصی جومات ته د سپکاوي په غبرګون کې ترسره شوي دي.
نوموړي یو ځل بیا خبرداری ورکړی، د فلسطین له ولسه به تر هغې ملاتړ ته دوام ورکړي چې په غزه کې جګړه ودرېږي او د دغه ښار کلابندۍ ته د پای ټکی کېښودل شي.
له دې سره سم، د اسراییل پوځ بیا ویلي چې د یمن له لوري یوه توغول شوې بې پیلوټه الوتکه یې په هوا کې له منځه وړې ده.
د پاکستان لومړی وزیر شهباز شریف وايي، چې پاکستان او ایران د اوسنۍ درې میلیارده ډالرو دوه اړخیزې سوداګرۍ حجم ۱۰ میلیارده ډالرو ته لوړوي. شهباز شریف وویل چې پاکستان او ایران دواړه په دې سره یوه خوله دي چې هیڅ ډول ترهګري نه شي زغملای.
شریف د دواړو هېوادونو ترمنځ د ۱۲ هوکړه لیکونود تبادلې له مراسمو وروسته په ګډه خبري ناسته کې پر تهران د اسراییل بریدونه، چې د جون پر ۱۳مه ترسره شوي وو، وغندل او ویې ویل چې د پاکستان حکومت او ټول ۲۴۰ میلیونه وګړي یې دغه یرغل په کلکه ردوي.
هغه د جګړې پر مهال د وژل شویو ایراني جنرالانو، ساینسپوهانو او ولسي خلکو کورنیو ته تسلیت ووایه.
شریف زیاته کړه چې ایران د اسراییلي بریدونو پر وړاندې هوښیارانه او زړور غبرګون وښود او د توغندیزو بریدونو له لارې یې د اسراییل دفاعي سیستم ته تاوان ورساوه.
شهباز شریف وویل چې پاکستان او ایران دواړه په دې سره یوه خوله دي چې هیڅ ډول ترهګري نه شي زغملای.
د ایران ولسمشر پزشکیان د پاکستان د ولس، حکومت او پارلمان له ملاتړه مننه وکړه او وېې ویل چې دواړه ملتونه په دین، کلتور او تاریخ کې ژورې اړیکې لري. هغه د اقبال لاهوري له شاعرۍ هم یادونه وکړه او د اسلامي هېوادونو ترمنځ د یووالي پیغام یې وړاندې کړ.
پزشکیان وویل چې ایران پاکستان ته نه یوازې د ګاونډي، بلکې د ورور هېواد په سترګه ګوري.
نوموړي ۱۰ میلیارده ډالرو ته د اوسنۍ درې میلیارده ډالره سوداګرۍ حجم د لوړولو لپاره د دواړو لوریو هڅې وستایلې.
د اسراییل د ملي امنیت وزیر ایتامار بنګویر د یکشنبې په ورځ د اقصی جومات انګړ ته لاړ او ادعا یې وکړه چې هلته یې لمونځ کړی. فلسطین او سعودي عربستان دا کار په سختو ټکو غندلی دی.
اقصی جومات، چې مسلمانان یې خپله لومړۍ قبله بولي، د یوې پخوانۍ موافقې له مخې د اردن د مذهبي بنیاد (وقف) تر ادارې لاندې دی. د دغه توافق له مخې، یهودان کولای شي دې ځای ته لاړ شي، خو د لمانځه اجازه نه لري.
د بنګویر له لیدنې وروسته، د اسراییل صدراعظم بنیامین نتنیاهو وویل: «د اقصی جومات انګړ کې د وضعیت د ساتلو پالیسي نه ده بدله شوې او نه به بدله شي».
د یوه یهودي سازمان خپرې شوې ویډیوګانې ښيي چې بنګویر له یوې ډلې سره د اقصی په انګړ کې ګرځي. ځینې نورې ویډیوګانې چې په ټولنیزو شبکو کې خپرې شوې، ښيي چې نوموړی ښايي هلته لمونځ کوي.
دا لیدنه د یهودانو د ماتم د ورځې «تیشا باو» پر مهال شوې، چې د لرغونو یهودي معبدونو د نړېدو یاد پکې تازه کېږي.
د اقصی جومات ادارې، چې د یروشلم په زاړه ښار کې پر یوه غونډۍ موقعیت لري، ویلي چې بنګویر د هغو ۱۲۵۰ کسانو له ډلې و، چې انګړ ته تللي وو او د دوی په وینا، هلته یې «لمونځونه، نارې او ان نڅا هم کړې ده».
اسراییل په رسمي ډول د غیر مسلمانانو پر لمانځه د بندیز پالیسي مني. دا پالیسي په اقصی جومات کې د موجود وضعیت د خوندي ساتلو یوه برخه ده، خو بنګویر له وړاندې هم دا غوښتنه کړې چې یهودانو ته دې د لمانځه اجازه ورکړل شي.
بنګویر ویلي، هغه د غزې جګړه کې د حماس پر وړاندې د اسراییل د بریا او د اسراییلي برمته شویو کسانو د خلاصون لپاره دعا کړې ده. هغه یو ځل بیا غوښتنه کړې چې اسراییل دې ټوله غزه ونيسي.
د فلسطین ولسمشر محمود عباس ویاند نبیل ابوردینه د بنګویر لیدنه وغندله او ویې ویل چې دا عمل له سرو کرښو تېرېدل دي.
د سعودي عربستان د بهرنیو چارو وزارت دا کړنه په سختو ټکو غندلې او وايي، چې دا ډول کړنې په سیمه کې شخړې لاهم زیاتوي.