له ایران او پاکستان څخه د افغان خبریالانو د اېستلو د مخنیوي کمپاین پیل شو

د امریکا د پلټنو فدرالي ادارې (ایف بي ای) د یکشنبې په ورځ ویلي، چې د ۲۰۲۲ کال د اګسټ په لسمه نېټه د محمودشاه حبیبي او د هغه د موټرچلوونکي له نیول کېدو وروسته د هغه د ځای او وضعیت په اړه هېڅ معلومات نه لري.

اېف بي ای ویلي:« ویل کېږي د طالبانو د استخباراتو عمومي ریاست هغه د دې شرکت له ۲۹ نورو کارکوونکو سره یو ځای نیولی و، خو له حبیبي او یوه بل کس پرته نور ټول نیول شوي کسان خوشې شوې دي»

اېف بي ای پر خپله رسمي پاڼه د محمود شاه حبیبي د پوسټر په خپرولو سره لیکلي:«درې کاله تېر شوي، خو FBI او زموږ شریکان لا هم د هغه د موندلو لپاره ژمن یو.»

په واشنګټن کې د ایف بي ای سیمه ییز دفتر د ترهګرۍ ضد څانګې ځانګړي استازي جوشوا سټون وايي:« موږ له ټولو هغو کسانو، چې ممکن معلومات ولري، غوښتنه کوو، چې له موږ سره دې [خپل معلومات] شریک کړي څو محمود شاه حبیبي له خپلې کورنۍ سره یو ځای کړو.»

د امریکا د پلټنو فدرالي ادارې ویلي، چې د محمود شاه حبیبي له نیول کېدو وروسته د هغه په اړه هېڅ معلومات نه دي ترلاسه شوي او طالبانو هم د نوموړي د ځای او وضعیت په اړه معلومات نه دې ورکړي.

خو طالبانو په ځلونو د د محمود شاه حبیبي نیول رد کړي دي.

څه موده وړاندې د امریکا د بهرنیو چارو وزارت اعلان وکړ، چې که هر څوک د هغه ځای معلوم کړي، نو ۵ میلیونه امریکایي ډالره جایزه به ورکړي.

د محمودشاه حبیبي ورور احمد شاه حبیبي تېره ورځ له رسنیو سره په خبرو کې د طالبانو له زندان څخه د خپل ورور په راخوشې کولو کې د سي ای اې پر بې پروايي نیوکې کړې دي.

نوموړي ویلي و چې سي ای اې د طالبانو له استخباراتي ادارې سره په اړیکه کې ده، خو د محمودشاه حبیبي د خوشې کولو لپاره یې له دې اړیکو کار نه دی اخیستی.

د یونېسف د بشري مرستو او لوژستیکي چارو مرستیال اجرایوي رییس ټیډ چایبان افغانستان ته تر خپل سفر وروسته په یوه راپور کې ویلي، چې په روان کال کې له ایران او پاکستان څخه له ۲ میلیونو ډېر افغانان چې نیم میلیون یې ماشومان دي، افغانستان ته ستانه شوي. نوموړي ویلي، چې له تازه راستنو شویو کډوالو سره یې لیدلي، خو ډېری کورنۍ د خپلو لوڼو د زده کړو د دوام په اړه ژورې اندېښنې لري.

د یونېسف ادارې دغه چارواکي افغانستان ته له سفر وروسته ټینګار کړی، چې د نجونو پر زده کړو بندیز نه یوازې هغوی له ښوونځي او پوهنتون څخه محروموي، بلکي د ټولنې د اقتصادي او تولنیز پرمختګ مخه یې هم نیولې ده.

نوموړی زیاتوي:«کندوز کې مې ګڼ شمېر زده کوونکي چې نجونې او هلکان ګډ وو، ولیدل، ټولو د ښوونکي، انجنیر او ډاکټر کېدو هیله لرله، خو د نجونو لپاره دا هیله له شپږم ټولګي وروسته پرې کېږي.»

نوموړي په افغانستان کې له شپږم تولګي پورته د نجونو د زده کړو د بندیز پر دوام اندېښنه ښودلې او وايي، دغه بندیز نجونې او ښځې سختې اغېزمنې کړې دي.

نوموړي ویلي، چې په کندوز ولایت کې یې د چټکو زده کړو له یوه ټولګي د لېدني پرمهال له یوې ښوونکې سره لیدلي چې د طالبانو د بندیز له امله یې د طب پوهنځي له فراغت څخه یوازې څو میاشتې واټن درلود.

یونېسف له طالبانو غوښتي چې د نجونو د زده کړو بندیز ژر تر ژره لرې کړي، څو د هر عمر نجونې په ښوونځو کې زده کړو ته دوام ورکړي او د ټولنې په پرمختګ کې ونډه واخلي.

د یونېسف دغه چارواکي ویلي، چې د نجونو د زده کړو د ستونزې د حل لپاره له طالبانو سره خبرو ته چمتو دی.

د طالبانو د عامې روغتیا وزارت نن یکشنبه د زمري ۱۹مه، اعلان وکړ، چې د ملاهبت الله د حکم پر اساس، د اریانا افغان هوايي شرکت پخوانی رییس قاري عبدالولي صدیقي د عامې روغتیا وزارت د مالي او اداري چارو مرستیال په توګه ټاکل شوی.

په دې اړه په جوړه شوې غونډه کې د طالبانو د چارو ادارې رییس انورالحق انور وویل، چې دوی ټول د مشرتابه د حکمونو اطاعت کوي.

ملا هبت الله د روغتیا وزارت مخکینی مالي او اداري مرستیال د اریانا- افغان هوايي شرکت د نوي رییس په توګه ټاکلی دی.

په غونډه کې د طالبانو د عامې روغتیا وزیر مولوي نور جلال جلالي وویل:«موږ ډېر کادرونه لرو او له هغوی غواړو چې په پوره ژمنتیا او هڅو خپلو خلکو ته خدمت وکړي.»

پر افغانستان د طالبانو له واکمنېدو وروسته په علمي او تخصصي مرکزونو کې د اکاډمیکو کسانو ګوښه‌کېدل په سېستماتیک شکل روان دي او منتقدان نیوکه کوي، چې طالبان په اداري او مسلکي پوسټونو کې هم د خپلې ډلې غیر مسلکي افراد په دندو ګوماري.

د ملګرو ملتونو په راپور کې ویل شوي، چې افغان ښځینه کارکوونکو ته یې د مرګ له ګواښونو وروسته د خپلو کارکوونکو د خوندیتوب لپاره موقتي اقدامات ترسره کړل.

دوی ویلي، چې د ملګرو ملتونو افغان ښځینه کارکوونکو ته د ګواښونو اندېښنه یې له طالبانو سره شریکه کړې، خو طالبانو ویلي، چې د ملګرو ملتونو ښځینه کارکوونکو ته په ګواښونو کې د طالب جنګیالي ښکیل نه دي او د کورنیو چارو وزات له لوري په دې اړه څېړنه پیل شوې ده.

دا په داسې حال کې ده، چې یوناما د جون په شپږمه نېټه د افغانستان انټرنشنل هغه راپور تایید کړی و، چې په کابل کې یې ښځینه کارکوونکي ګواښل شوي دي.

محمد رضا ظفرقندي د یکشنبې په ورځ رسنیو ته ویلي، هغه افغان کډوال چې په ایران کې د اوسېدو قانوني اسناد لري د ایران په ټولو روغتونو کې د روغتیايي بیمې امتیاز ورکول کیږي، خو اسناد نه لرونکو ته د دولتي روغتیايي بیمې امنتیاز نه ورکول کیږي.

ظفرقندي ویلي:«د افغانستان هغه کډوال چې د اوسېدو او نور قانوني اسناد ولري په ټولو روغتونونو کې ښه راغلاست ورته ویل کیږي او خدمات هم ورته وړاندې کیږي، خو هغه کسان چې قانوني اسناد نه لري، طبیعي ده، چې هغوی ته دولتي سبسایډي نه ورکول کېږي.»

نوموړي ویلي، چې د روغتيايي بیمې تر لاسه کولو لپاره دې افغان کډوال په دغه هېواد کې د قانوني مېشتېدو اسناد ترلاسه کړي.

همدارنګه نوموړی زیاتوي:«هغه کسان چې په ایران کې یې زده کړي کړې دي او یا هم روغتیايي اسناد ولري، که هغوی د اقامت اسناد ولري، روغتیايي خدمات ورکول کیږي.»

د ایران د روغتیا وزیر دا څرګندوني داسې مهال دي، چې ایران له تېرو څو میاشتو راهیسې د غیرقانوني افغان کډوالو د شړلو بهیر پیل کړی او تردې مهاله یې سلګونه زره افغانان بېرته افغانستان ته ستانه کړي دي.

د راپورونو له مخې، په ایران کې غیرقانوني کډوال یوازې په بیړنیو حالاتو کې په ډېره کمه کچه روغتیايي خدماتو ته لاسرسی لري او اوږدمهاله درملنې، جراحي خدماتو او بیمې ته یې لاسرسی محدود دی.