سرچینې وايي، طالبانو په کونړ، ننګرهار، نورستان او لغمان ولایتونو کې خپلواکې راډيوګانې اړ اېستې چې (د زمري ۲۴مه) د دوی تبلیغاتو ته ځانګړې کړي. خو د راډیوګانو مسوولین بیا وایي، چې دغه کار د ژورنالیستیکو اصولو خلاف دی او که د طالبانو سپارښتنې ونه مني؛ نو له ګواښ سره به مخ شي.
سرچینو دارنګه افغانستان انټرنشنل پښتو ته ويلي:«که څه هم طالبان خپلې رسنۍ لري؛ خو بیا هم د اطلاعاتو او کلتور ریاست رسنۍ اړې کړې دي، چې په دغه ورځ د پخواني جمهوري نظام ضد تحلیلګران مېلمانه کړي، پخوانی نظام په ډول، ډول بدو نومونو یاد کړي او یوازې د دوی لپاره تبلیغات وکړي.»
د دغه ولایتونو د راډيوګانو چلوونکي وايي، چې تر دې مخکې هم طالبانو د دغه ډول خپرونو په بدل کې د پیسو د ورکړې ژمنې کولې؛ خو تر دې دمه یې رسنیو ته دغه پیسې نه دي ورکړي او پر خپلو شخصي لګښتونو د هغوی فرمایشي خپرونې مخ ته وړي.
ځينې رسنۍ بیا وايي، دوی مجبور دي چې د طالبانو غوښتنې ومني؛ که ویې نه مني په بېلابېلو نومونو دسيسې ورته جوړېږي او رسنۍ یې بندېږي.
تر دې مخکې هم د ننګرهار ځينو رسنیو ته طالبانو اخطار ورکړی و، که د دوی غوښتنې ونه مني نو پر خپرونو به یې بندیزونه ولګول شي.
له دې ډلې د ختیځو ولایتونو یو خبریال د نوم نه ښودلو په شرط افغانستان انټرنشنل پښتو ته ویلي:« د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور ریاست مسوولین وخت ناوخت راځي او زموږ د رسنۍ د خپرونو نوملړ ګوري او په خپل لاس په کې بدلونونه راولي، چې دغه کار زموږ رسنۍ ته ګڼې ستونزې جوړې کړې دي.»
تېرکال هم طالبانو د جلال اباد ښار ټولو خصوصي راډیوګانو او ټلویزیونونو ته سپارښتنه کړې وه، چې د (زمري په ۲۴مه) به پرته له طالبي ترانو او د دغې ډلې د بري په اړه له مطالبو نور څه نه خپروي.
د طالبانو له دویمې واکمنۍ راهيسې د خپلواکو رسنیو د فعالیت ساحه ورځ تر بلې تنګه شوې او ځای یې طالبي تبلیغاتو نیولی دی. په تېرو څلورو کلونو کې د طالبانو لهخوا ډېرې رسنۍ تړل شوې، ګڼ شمېر خبریالان بندیان شوي او یا له هېواده کډوالۍ ته اړ اېستل شوي دي.
د انس حقاني په وینا، طالب مشران پر دې پوهېدل چې نظام لاسته ورځي او ټوله هڅه یې دا وه چې کابل ته د هغه وخت له حکومت سره د تفاهم له لارې ننوځي چې له نړۍ سره اړیکې په نورمال حالت کې پاتې شي، خو په وروستیو دقیقو کې چې پر ځينو نورو احتمالي چارو هم کار روان وو خبر ور ورسېد چې ډاکټر غني ولاړ، نو په کابل کې د قدرت د تشې د رامنځته کېدو او د حالاتو د تقاضا له مخې کابل ته ننوتل.
نوموړي زیاته کړه: «د کابل په اړه دا نظر موجود و، چې د حکومت مشروعیت وساتل شي، ادارو ته ستونزه پېښه نه شي او چور ونه شي؛ نو مشرانو هڅه وکړه چې کابل ته د تفاهم له لارې داخل شي، تر څو له نړۍ سره اړیکې په عادي حالت کې پاتې شي.»
انس حقاني په کابل کې له یوې سیمه ییزې راډيو سره په ځانګړې مرکه کې زیاته کړې، چې په دوحه کې د طالبانو او امریکاییانو تر منځ د خبرو پر مهال دوی درک کړې وه چې امریکاییان خامخا له افغانستانه وځي او واشنګټن هم دغسې یوه لاره لټوله څو ووځي، خو په وینا یې په صراحت سره یې څه نه ویل.
په دوحه کې د طالبانو او امریکایانو تر منځ د خبرو پر مهال د اشرف غني په مشرۍ جمهوري نظام تل ویل، چې له خبرو لرې ساتل شوي او داسې یې انګېرله چې امریکایان به له افغانستانه ونه وځي.
خو حقاني وايي، «موږ پوه و چې امریکایان خامخا وځي او دوی هم دغسې لاره لټوله خو په صراحت سره یې نه ویل خو موږ پر وضعیت پوهېدو او مجبوریت مو درک کړی و.»
انس حقاني په دوحه کې د مذاکراتو په تړاو وايي، په دوحه کې د طالبانو د مذاکراتي ټيم ټوله هڅه دا وه، چې د نړۍوالو په مخ کې له امریکا سره هوکړه لاسلیک کړي او په وینا یې دا په حقیقت کې د امریکا د ماتې لاسلیک و، خو لوېدیځوالو د سولې د راتلو نوم ورکړی و.
د نوموړي په وینا، په دوحه کې د بین الافغاني خبرو په رابرسېره کېدو سره د طالبانو په مرکچي پلاوي کې یو ډول مایوسي خپره شوه او زیاتوي، چې له کابله ورغلي ټيم غوښتل چې وخت ضایع کړي څو په امریکا کې د ټرمپ پر ځای بایډن سپینې ماڼۍ ته لاره ومومي او له هغې وروسته یاده هوکړه لغوه کړي.
حقاني زیاته کړې: «په عموم کې مذاکراتي مشران مایوسه و، چې له دوی سره به حل ته ونه رسېږو، له افغاني ټيم سره خبرو ګټه نه درلوده او پرېکړه دا شوه چې نمایشي مجلسونه به ورسره کوو.»
نوموړي دغه څرګندونې د طالبانو د واکمنۍ د څلورم کال په درشل کې کړي دي.
یو شمېر افغان سیاستوال بیا په دې باور دي، چې د سولې په مذاکراتو کې یو مهم ټکی بین الافغاني توافق و، خو په دوحه کې پرته له دې چې د افغانانو د بېلابېلو اړخونو ترمنځ توافق رامنځته شي، امریکا طالبانو سره تړون لاسلیک کړ او په پایله کې یې جمهوریت سقوط او افغانستان طالبانو ته وسپارل شو.
د یادونې وړ ده، چې انس حقاني د طالبانو د کورنیو چارو وزارت د سرپرست میرنی ورور دی او د ۱۳۹۳ کال په تلې میاشت کې د ملي امنیت له لوري نیول شوی و، خو د ۱۳۹۸ کال په لړم میاشت کې د دوو امریکايي استادانو په بدل کې خوشې شو او ورسره نېغ په نېغه په دوحه کې د طالبانو د مرکچي پلاوي غړی شو.
په دوحه کې له مذاکراتو وروسته په ۲۰۲۱ کال کې طالبانو په دویم ځل افغانستان کې واک ترلاسه کړ.
د واک ترلاسه کولو سره دغې ډلې په افغانستان کې سخت قوانین تطبیق کړل، سیاسي فعالیتونه او سیاسي ګوندونه یې لغوه اعلان کړل، رسنۍ یې سانسور کړې، د نجونو او ښځو پروړاندې یې د زده کړو دروازې وتړلې او ترڅنګ یې په سیاسي مشارکت بندیز ولګېد او تفریحي پارکونو ته د ښځو تګ منع اعلان شو.
همدا ډول دغې ډلې د واک ترلاسه کولو سره په افغانستان کې ټول دولتي لوړ بستونو باندې ملایان وګومارل او هغه کدرونه چې د افغانستان په ملي شتمنۍ تخنیکي روزل شوي وو، له افغانستان نه کډوال شول.
د طالبانو د دې تګلارې په پام کې نیولو سره، تر اوسه پورې له روسیې پرته د نړۍ هېڅ یو هېواد د دوی حکومت په رسمي توګه نه دی پېژندلی.
