حماس ډلې د امریکا د ولسمشر ډونالډ ټرمپ د هغې غوښتنې په ځواب کې چې ۲۰ تنه اسراییلي یرغمل شوي دې سمدستي خوشې کړي، وویل چې دوی د غزې په تړاو یوې جامع هوکړې ته چمتو دي، ترڅو ټول یرغمل شوي کسان خوشې شي.
حماس ډلې ټینګار کړی، چې چمتو دي ټول اسراییلي یرغمل شوي کسان د فلسطیني بندیانو د یوې ټاکلې ډلې په بدل کې ازاد کړي.
دغه ډلې زیاته کړې، چې د دوی وړاندیز د جګړې پای ته رسول، د اسراییلي ځواکونو بشپړ شاتګ، د سرحدي لارو بېرته پرانیستل او د غزې د بیا رغونې پیل په کې شامل دي.
دغه ډله همداراز وایي، دوی چمتو دي چې د غزې د اداره کولو لپاره د «تخنیکي کارپوهانو ملي ادارې» په جوړېدو سره د یوې لنډمهالې حل لارې برخه شي.
بلخوا، د اسراییل د لومړي وزیر بنیامین نتنیاهو دفتر د حماس وروستی وړاندیز یوازې «یوه نوې تبلیغاتي لوبه» بللې ده.
د نتنیاهو دفتر ټینګار کړی، چې د حماس په څرګندونو کې هېڅ نوې خبره نه ده شوې او د دوی غوښتنې یوازې د وخت تېرولو لپاره دي.
د برېتانیا حکومت پرېکړه کړې، هغه ۷۰۰۰ افغان کډوال مني چې پخوا یې په افغانستان کې د دې هېواد له ځواکونو سره د سیمه ییزو همکارانو په توګه کار کړی دی. دا پرېکړه په داسې حال کې شوې، چې برېتانیايي چارواکي تر اوسه دې وروستۍ پایلې ته نه دي رسېدلي چې د دې کسانو د منلو لګښت به څومره وي.
د راپورونو له مخې، دا پرېکړه د تېر کال په پیل کې له خلکو پټه شوې وه. موضوع هغه مهال افشا شوه، چې د برېتانیا د دفاع وزارت یوه کارکوونکي د ۱۹زره افغانانو شخصي معلومات نشر کړل؛ دا کسان د برېتانیا د ویزې غوښتونکي وو او ډېری یې له برېتانوي ځواکونو سره پخواني همکاران وو.
د دغو معلوماتو افشا کېدو د زرګونو کسانو ژوند له ګواښ سره مخ کړ.
په هغه وخت کې د برېتانیا حکومت پلان درلود، چې ۱۶ زره افغانان او د هغوی کورنۍ انتقال کړي؛ خو د معلوماتو له افشا کېدو وروسته یو بل محرم پروګرام هم جوړ شو، چې له مخې یې ۷ زره کسانو ته د قبلېدو ویزې ورکړل شوې.
اوس د برېتانیا دفاع وزارت د پخوانیو سیمهییزو همکارانو د انتقال په هڅو بوخت دی؛ ډېری دا کسان دا مهال په پاکستان کې د وروستۍ پرېکړې په تمه دي.
د دغه وزارت یو ویاند ویلي: «برېتانیا هڅه کوي خپل اخلاقي تعهد پوره کړي؛ هغه تعهد چې موږ د هغو کسانو په وړاندې لرو، چې زموږ له سرتېرو سره ولاړ ول او خپل ژوند یې په دغه ماموریت کې له ګواښ سره مخ کړ.»
د دفاع وزارت د اټکل له مخې، د ټولو افغانانو د انتقال بهیر شاوخوا یو میلیارد یورو لګښت لري.
خو څارونکي نیوکه کوي، چې په دې محاسبو کې د ممکنه غرامتونو یا حقوقي دعوو لګښتونه نه دي شامل شوي.
د عوامو مجلس د بودیجې د کمېټې مشر او د محافظهکار ګوند غړی سر جفري کلیفټن براون ګارډین ورځپاڼې ته ویلي: «تر اوسه ډېر ابهامونه شته چې څو میلیون یورو لګول شوي او راتلونکو مېشتځایونو ته به څومره نورې پیسې اړتیا وي.»
هغه زیاته کړې، چې پارلماني کمېټه به راتلونکې اوونۍ دا موضوع وڅېړي، څو لا زیاته روڼتیا رامنځته شي.
د فرانسې حکومت د هغې اسلامي دیني مدرسې د تړلو اعلان کړی، چې د امامانو د روزنې لپاره جوړ شوی و. چارواکي وایي، دغه مدرسه یې «وسلهوال جهاد» ته د مشروعیت ورکولو په تور تړلې ده.
د فرانسې د کورنیو چارو وزیر برونو رټیو د چهارشنبې په ورځ وویل، د دې مدرسې تړل د فرانسې د خاورې دننه د اسلامي توندلاریتوب د خپرېدو د مخنیوي لپاره مهم ګام دی.
نوموړي په ټولنیزو رسنیو کې په یوه پیغام کې لیکلي: «له اخوانالمسلمین سره مبارزه روانه ده. د دې مدرسې منحل کېدل د دې لپاره مهم دي چې دوی ونه شي کولای په فرانسه کې خپلې توندلارې اجنډا پرمخ یوسي.»
د کورنیو چارو وزارت ویلي، د دې پرېکړې موخه د اسلامي توندلارو جریانونو پر وړاندې مبارزه ده او دا پرېکړه د وزیرانو د شورا په غونډه کې تصویب شوې ده.
د فرانسې د کورنیو چارو وزیر د امنیتي او استخباراتي ادارو له هڅو هم مننه کړې ده.
یاده دیني مدرسه په ۱۹۹۲کال کې د اسلامي سازمانونو د اتحادیې په ملاتړ جوړ شوی و چې اوس یې نوم «د فرانسې مسلمانان» ته اوښتې دی او له هماغه مهاله د اخوانالمسلمین د اړیکو تر تورونو لاندې وه.
په راپور کې راغلي، د روان کال په پسرلي کې د ولسمشر امانوېل مکرون په غوښتنه یو راپور خپور شو، چې په کې ویل شوي وو دا ډول دیني مدرسې او موسسې د فرانسې د ملي یووالي لپاره ګواښ ګڼل کېږي.
راپور خبرداری ورکړی و، چې افراطي اسلامپالنه په ځانګړي ډول د محلي جوړښتونو له لارې د ټولنې په بېلابېلو برخو کې لکه ښوونځي، جوماتونه، ټولنې او عامه ځایونو کې نفوذ کوي.
د ۲۰۲۴کال وروستیو کې د فرانسې د مالي پولیسو د یوې قضایي پرېکړې له مخې، د «اروپايي دیني علومو موسسه» چې همدا مدرسه یې برخه وه، د مالي فساد، د پیسو د سپینولو او د بهرنیو مرستو د نه ثبتولو په تور تلاشي کړای شوه. ویل کېدل چې دا مرسته کېدای شي د قطر له خوا ورکړل شوې وي.
خو د دې موسسې مشر لارابي بشري فرانس پرېس خبري اژانس ته ویلي، ټول تورونه بېاساسه دي. د هغه په وینا: «له ۲۰۲۱کال راهیسې چې د بېلتونپالنې پر وړاندې قانون تصویب شوی، هېڅ بهرنی ملاتړ نه دی ترلاسه شوی. زموږ وروستۍ مرسته د ۲۰۱۸کال په رسمي ډول له قطر هېواد څخه وه چې ثبت او اعلان شوې ده.»
یوې هالنډۍ محکمې پرېکړه کړې چې حکومت باید هغه ۴۲ افغان ساتونکي، چې د طالبانو د واکمنۍ پر مهال یې په کابل کې د هالنډ سفارت ساتنه کوله، د هغوی له کورنیو سره یو ځای امسټرډام ته ولېږدوي.
د دې ساتونکو تړون له یوې خصوصي امنیتي کمپنۍ سره و، خو دولت تر دې مخکې استدلال کړی و چې هغوی یې رسمي کارکوونکي نه دي او د خوندیتوب مسوولیت یې نه لري.
محکمې دا استدلال رد کړ او و یې ویل چې دا تړون د لنډمهاله کاري ادارو له لارې ګومارنې ته ورته دی او په دې حالت کې دولت د ګواښونو پر وړاندې د ساتونکو په تړاو مسوول دی.
محکمې ټینګار کړی چې دغه ساتونکي د طالبانو له خوا د "همکارانو" په توګه ګواښل کېږي او ژوند یې له دوامداره ګواښ سره مخ دي.
محکمې نیوکه کړې چې هالنډي چارواکو د ۲۰۲۱ کال په اګست کې د هالنډ سفارت هنګریایي ساتونکي تخلیه کړل، خو افغان ساتونکي یې پرېښودل، چې دا "ممنوع توپیر" بلل شوی.
په پرېکړه کې راغلي: «هالنډي حکومت د ساتونکو پر وړاندې خپله د پاملرنې وجیبه ترسره نه کړه او غیر قانوني عمل یې وکړ.»
د اپوزیسیون ګوندونو د دولت دریځ ناعادلانه بللی او ویلي یې دي چې هېواد یې د افغان ساتونکو د خوندیتوب اخلاقي مسوولیت لري.
په جولای میاشت کې پخوانیو افغان ساتونکو ویلي و چې دوی لا هم هره ورځ له جدي ګواښونو سره مخ دي.
د دوی له ډلې یو تن NOS ته ویلي: «موږ د هغوی لپاره کار کړی، اوس چې موږ له خطر سره مخ یو، تمه لرو ژر تر ژره موږ خوندي ځای ته ورسوي.»
د هالنډ یوې محکمې پرېکړه وکړه، چې حکومت باید په کابل کې د هالنډ په سفارت کې ۴۲ افغان ساتونکي او د هغوی کورنۍ دې هېواد ته ولېږدوي. د هالنډ په هاګ کې محکمې وویل، د سقوط پر مهال د هالنډ حکومت د هنګري سفارت امنیتي ساتونکي له افغانستانه واېستل، خو افغان ساتونکي پاتې شول.
د هالنډ د خبري اژانس ډیچ نیوز په وینا، یاد شمېر ساتونکي د یوې خصوصي امنیتي شرکت له خوا ګومارل شوي وو.
د هالنډ حکومت مخکې استدلال کړی و، چې دغه کسان د سفارت مستقیم کارکوونکي نه وو، نو هالنډ د دوی د خوندیتوب مسوولیت نه لري؛ خو محکمې دا استدلال رد کړ او ویې ویل، چې د نارینه وو وضعیت د هغو کارمندانو په څېر دی چې د منځګړي شرکت له لارې ګومارل شوي دي.
محکمې زیاته کړه، چې د دغو کسانو د دندې د خطرونو له امله د هالنډ حکومت مسوولیت لري ترڅو دوی خوندي وساتي.
محکمې یادونه وکړه، چې طالبان دغه کسان د بهرنیو دولتونو سره د همکاری له امله «دوښمنان» ګڼي او له همدې امله د دوی او د هغوی د کورنیو امنیت تر ګواښ لاندې دی.
محکمې همدارنګه ټینګار وکړ، چې د ۲۰۲۱ کال د کابل په سقوط کې د هالنډ حکومت د هنګري سفارت ساتونکي اېستلي، خو افغان ساتونکي یې پرېښي دي؛ دا کار د محکمې له نظره «تبعیضي» عمل دی.
محکمې د خپلې پرېکړې په پایله کې ویلي، چې د هالنډ حکومت د دغو کسانو په وړاندې خپل مسوولیت نه دی ترسره کړی او د «ساتنې دنده» په ترسره کولو کې یې غفلت کړی، چې دا غیرقانوني چلند ګڼل کېږي.
قاضي ټینګار کړی، چې که څه هم حکومت نشي کولی طالبان مجبوره کړي چې د وتلو اسناد ورکړي، خو باید ټول لازم ګامونه واخلي تر څو دغه کسان خوندي ځای ته انتقال شي.
د کابل له سقوط راهیسې افغانستان نور د هالنډ سفارت کوربه نه دی او دغو ساتونکو څو څو ځلې هالنډ ته د انتقال غوښتنه کړې ده، خو هالنډ تل د دوی غوښتنې رد کړې دي.
د هالنډ د حکومت ځینې اپوزیسیون دا پرېکړه د هغو افغانانو پر وړاندې د «اخلاقي دین» سرغړونه ګڼي چې کلونه یې د سفارت امنیت لپاره کار کړی دی.
د تازه پرېکړې له مخې، که دغه کسان له خپلو کورنیو سره هالنډ ته انتقال شي، نو دوی به په رسمي توګه د پناه غوښتنې پروسې ته داخل شي.
تر اوسه روښانه نه ده، چې د هالنډ حکومت به د هاګ محکمې پرېکړې پر وړاندې اعتراض وکړي که نه.
د چین ولسمشر په بېجینګ کې د روسیې له ولسمشر او د شمالي کوریا له مشر سره وکتل او دا لومړی ځل دی چې درېواړه مشران په دې کچه سره راټولیږي. شي په خپل استوګنځي کې د پوتین کوربه توب وکړ او هغه یې خپل زوړ ملګری وباله. شي، پوتین او کیم سبا په یوه ستر پوځي پرېډ کې برخه واخلي.
یوازې څو ساعته وروسته، د کیم جونګ اون زغره وال اورګاډی د بېجینګ په ریل تمځي کې ولیدل شو. د شمالي کوریا دولتي رسنیو د هغه تګ تایید کړ او ویډیو یې خپره کړه چې د هغه لور کیم جو ای ورسره مل وه.
جو ای، چې د جنوبي کوریا استخبارات یې د خپل پلار احتمالي ځای ناستې ګڼي، په نړیواله کچه لومړی ځل دی راښکاره کېږي. هغه تر دې وړاندې یوازې د کورنیو لویو مراسمو پر مهال د پلار ترڅنګ لیدل کېده.
ټاکل شوې چې شي، پوتین او کیم د چهارشنبې په ورځ د یوه ستر پوځي پرېډ په مراسمو کې برخه واخلي.
د چین ولسمشر غواړي په دې ننداره کې د نوې نړیوالې تګلارې لید وړاندې کړي، په داسې حال کې چې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د "امریکا لومړی" شعار لوېدیز تړونونه زیانمن کړي دي.
شنونکي ګوري چې ایا دغه درې مشران به د دفاعي اړیکو د نږدېوالي سېګنال ور کړي او که نه، په ځانګړې توګه داسې مهال چې روسیې او شمالي کوریا د ۲۰۲۴ کال په جون کې تړون لاسلیک کړی او د بېجینګ او پیونګیانګ ترمنځ هم د ورته تړون اټکل کېږي. د رویټرز په باور، دا به د اسیا ـ پسیفیک سیمه کې د ځواک توازن بدل کړي.
دا هر څه د ټرمپ لپاره یو سیاسي شاتګ بلل کېږي، ځکه هغه له دغو درې واړو مشرانو سره د نږدې اړیکو خبره کړې او ځان یې د سولې منځګړی بللی.
شي جین پینګ د دوشنبې په ورځ د شلو غیر لوېدیزو هېوادونو د مشرانو په غونډه کې په غیر مستقیم ډول ټرمپ ته اشاره وکړه او ویې ویل: «موږ باید په ښکاره ډول د هژمونیزم او زورواکو سیاستونو پر وړاندې ودریږو».
شي همدارنګه د هند له لومړي وزیر نریندرا مودي سره خبرې وکړې.
د ټرمپ د مالیې وزیر سکاټ بیسینټ دغه غونډه "نمایشي" وبلله او پر چین او هند یې تور ولګاوه چې د روسیې جګړه یې تمویل کړې ده.
د پوتین او شي د لیدو پر مهال، د روسیې ګازپروم او د چین د ملي نفتو شرکت تړون وکړ چې د ګازو صادرات به زیات کړي او د یوې نوې نل لیکې تړون یې هم لاسلیک کړ چې تر ۳۰ کلونو به چین ته ګاز ورسوي.
د لوېدیځ اندېښنې
شنونکي وایي، د روسیې، چین او شمالي کوریا ګډ پوځي تمرینونه اوس نږدې حتمي ښکاري.
څو کاله وړاندې، چین او روسیه د شمالي کوریا د اټومي او توغندیو ازموینو پر ضد د نړیوالو بندیزونو په پلي کولو کې مهم شریکان ول، خو اوس د پیونګیانګ احتمالي پوځي ملګري ګڼل کېږي.
شمالي کوریا تر اوسه له ۱۵،۰۰۰ زیات سرتېري د اوکراین په جګړه کې د روسیې ملاتړ ته لېږلي دي. د جنوبي کوریا استخباراتي ادارې وايي چې د شمالي کوریا شاوخوا ۶۰۰سرتېري په کورسک سیمه کې وژل شوي او پیونګیانګ د بلې جوپې د لېږلو پلان لري.
چین ته له تګ مخکې، کیم د توغندیو لابراتوار ته تللی و. شنونکي وايي چې دغه سفر د دې لپاره و چې د شمالي کوریا د اټومي ځواک مقام وښيي، څو وروسته د شي او پوتین ترڅنګ د یوه اټومي هېواد په توګه ودرېږي.
په بېجینګ ریل سټېشن کې، کیم او د هغه لور ته د چین لوړپوړو چارواکو هرکلی وکړ، چې د کمونست ګوند مشر کای چي او د بهرنیو چارو وزیر وانګ يي پکې شامل ول.
چین د دویمې نړیوالې جګړې د پای ۸۰مې کلیزې د "بریا ورځې" د نمانځنې لپاره د پوځي پرېډ پراخ پلان جوړ کړی دی. بېجینګ ښار د امنیتي تدابیرو او د ترافیکي محدودیتونو له امله څو اونۍ فلج شوی.
ټاکل شوې چې د ۵۰ زره نندارچیانو مخې ته نوې پوځي ټکنالوژي ننداره شي او تر څنګ یې له ۸۰ زره زیاتې سپینې کوترې خوشې کړل شي.