ایران افغانستان او پاکستان ته د برېښنا صادرات بیرته پیل کړل

په دې غونډه کې چې د ماليې او عوایدو فدرالي وزیر محمد اورنګزیب یې مشري کوله، د سوداګرۍ وزارت ته وړاندیز وکړ چې د افغانستان په ګډون د ګاونډیو هېوادونو سره د سوداګرۍ موجوده چوکاټ ته بدلون ورکړل شي، څو سوداګریزې اړیکې لا اسانه او عملي شي.

له دې پرکړې وروسته به د افغانستان، پاکستان، ایران او روسیه د پیسو پر ځای سوداګري د توکو په تبادله تر سره کیږي.

دغې پرېکړې ته د پاکستان اقتصادي کارپوهان د پام وړ ارزښت ورکوي. د دوی په باور، د مال پر مال سوداګري به د یادو هېوادونو ترمنځ د هغو ستونزو هوارولو کې مرسته وکړي، چې د بانکي محدودیتونو او د پیسو د لېږد د ستونزو له امله رامنځته شوي دي.

د ملګرو ملتونو دغه بنسټ د جمعې په ورځ (د تلې په ۱۱مه) وویل:« د خلکو لپاره تر ټولو لویه اندېښنه د ژمي راتګ دی او د ترانسپورت ستونزه هم په یوې جدي ننګوونې بدله شوې ده.»

د ملګرو ملتونو د کډوالو ادارې زیاته کړه، چې ډېری کورنۍ لا تر اوسه په دې نه‌دي‌ توانیدلي چې په لرو پرتو سیمو کې له خپلو خپلوانو سره اړیکه ونیسي او یادې پېښې د راستنېدونکو ژوند هم ستونزمن کړی دی.

دغه بنسټ خبرداری ورکړی، چې دغه وضعیت به د وخت په تېرېدو لا کړکېچن شي او زلزله ځپلي لا ډېرو مرستو ته اړتیا لري.

د افغانستان په ختیځ کې وروستۍ زلزلې، په ځانګړې توګه په کونړ ولایت کې له ۲زرو ډېر کسان مړه او ۳زره نور ټپیان کړل.

خپرپاڼه کاږي، چې دغه مرستې د سعوي پاچا د ملک سلمان بشري بنسټ له لوري شوې دي.

په ورته وخت کې د طالبانو تر واک لاندې افغاني سرې میاشتې ټولنې بیا ویلي، چې د ملک سلمان بنسټ په همکارۍ یې د کونړ مزار دره کې پر ۲۵۰ کورنیو غیر خوراکي توکي وېشلي دي.

یادې ټولنې ویلي، چې پر هرې کورنۍ یوه خېمه، پنځه کمپلې، د پخلنځي یو سیټ لوښي، فرش، ترموز، د حفظ‌الصحې وسایل، څراغ او د څښاک یوه اندازه اوبه وېشل شوي دي.

په کابل کې د سعودي سفارت تر دې وړاندې هم د افغانسان په ختیځ کې له زلزله ځپلو سره د بېلابېلو مرستو په اړه ویلي و. دا په داسې حال کې ده چې وړاندې د ملګرو ملتونو د ماشومانو ملاتړ صندوق (یونېسف) ویلي و، چې د افغانستان په ختیځ کې د ویجاړوونکو زلزلو له کبله په ماشومانو کې د خورځواکۍ کچه لوړه شوې ده.

یادې ادارې د یوه تفصیلي راپور له مخې دا هم ویلي، چې په کونړ کې د زلزلې له کبله ۸۵۰۰ کورونه نړېدلي او د ارزونو له مخې څه باندې نیم مېلیون کسان اغېزمن شوي دي.

یاد صندوق خبرداری ورکړی، که له ځنډ پرته د خلکو لاسنیوی ونه‌شي او بېړني ګامونه پورته نه‌شي؛ نو د هوا په سړېدو به خلک له لا زیاتو کړاوونو سره مخامخ شي.

د افغانستان په ختیځ او بیا په ځانګړې توګه په کونړ ولایت کې (د اګسټ میاشتې په ۳۱مې نېټې) د رامنځته شوې زلزلې له کبله د طالبانو حکومت د معلوماتو له مخې ۲۲۰۵ کسان مړه او له ۳۶۴۰ زیات ټپیان شوي دي.

که څه هم لا تراوسه په دې اړه معلومات نه‌دي شریک شوي، چې د شریف الله د قضیې څارنوال ولې له دندې ګوښه شوی؛ خو د راپورونو پربنسټ شریف الله به د روان ۲۰۲۵کال په وروستیو کې محاکمه شي.

شریف الله په ۲۰۲۱ کال کې د کابل د هوايي ډګر مخې ته د خونړي ځانمرګي برید په تور نیول شوی دی.

په دغه ځانمرګي برید کې چې هغه مهال د داعش ډلې خراسان څانګې یې مسوولیت منلی و، ۱۳ امریکايي سرتېري او له ۱۷۰ ډېر افغانان وژل شوي وو.

په راپور کې راغلي، چې د افغانستان لپاره د طالبانو پنځه کلنه تګلاره د راروان کال په اپرېل میاشت کې وروستۍ شوه؛ خو لاهم په رسمي ډول نه‌ده خپره شوې او خلک ترې ناخبره دي.

د کړکېچ نړۍواله ډله وايي، که څه هم په تګلاره کې د خلکو د ژوند ښه‌والي، اقتصادي پیاوړتیا او د کانونو د مدیریت په برخو کې ژمنې شوې؛ خو په ورته وخت کې د اسلامي ارزښتونو ساتنه، د اسلامي شریعت تطبیق او په ټوله کې د امنیت د ټینګښت په پلمو هڅه شوې، چې د طالبانو فکري ارزښتونه وپالل شي.

د یادې ډلې په راپور کې راغلي، چې د افغانستان د اقتصادې ودې پر وړاندې د طالبانو په مخکې ګڼې ننګونې او ستونزې پر خپل ځای دي.

راپور کاږي، چې د قوانینو ناروښانه برخلیک، د دولتي بودجې سربېره د مرکزي بانک د زېرمو د شمېرو پټ ساتل د اقتصادي پراختیا پر وړاندې لویې ستونزې دي.

د طالبانو یو چارواکي دې ډلې ته ویلي، چې د طالبانو مشر د تفصیلي پلانونو د تصویب مخه نیسي.

په راپور کې راغلي، چې یوه وزارت څو کلن هر اړخیز پلان ترتیب کړی؛ خو د طالبانو مشر له مذهبي برخو پرته نور ټول مهم موارد لرې کړي، چې پلان یې بې‌ارزښته کړی.

طالبانو د روان کال د وږي میاشتې په لومړیو کې د راتلونکو پنځو کلونو لپاره خپله پراختیايي تګلاره اعلان کړه. د طالبانو ویاند ذبیح الله مجاهد په کابل کې یوې خبري غونډې ته ویلي، چې په دغه تګلاره کې به د دوی ټولې پراختیايي چارې د یوه منظم چوکاټ لاندې توحید او پرمخ یوړل شي.