طالبانو په پوهنتونونو کې د ځیرک ټلیفون د کارولو لپاره نوي محدودیتونه وضع کړل

په کندهار کې د طالبانو باخبره سرچینو نن شنبه د (تلې ۱۲مه) افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې بګرام په اړه د سلا مشورو ترڅنګ نور موضوعات هم د غونډې په اجنډا کې شامل دي.

د ترلاسه شویو معلوماتو له مخې، ملاهبت الله ددې لوې غونډې رابللو سره غواړي چې خپل ځواک او قوت ښکاره کړي او ددې ترڅنګ ټولو ته د اطاعت او اصلاح اړوند سپارښتنې وکړي.

سرچینې همد راز وايي، چې د ملاهبت الله بل هدف له دې غونډې دا دی، چې د نافرمانه طالب مسوولینو د لرې کولو په اړه لارښونې وکړي.

دوی زیاتوي، ملاهبت الله له دې غونډې څخه تمه لري، چې ځواکمنې څېرې ځانته نورې هم نږدې او ددې ترڅنګ د خپلې واکمنۍ د دفاع انګیزه ورکړي.

ددې غونډې په اړه تراوسه طالبانو په رسمي ډول څه نه دي ویلي.

افغانستان انټرنشنل ددې پوښتنې په ځواب کې چې ایا په دې درې ورځینۍ غونډه کې له کابل څخه هم طالب چارواکي غوښتل شوي یا نه؟ د سرچینو ځواب دا و، چې یوازې هغه څېرې یا هم وزیران غوښتل شوي، چې له ملاهبت الله سره همنظره دي.

درې باوري سرچینو د وري ۲۷مه (سي این این) ته ویلي و، چې له تېرو څو میاشتو راهیسي ډونالډ ټرمپ د امریکا د ملي امنیت چارواکو سره په پټه هڅه کوي، چې په افغانستان کې د طالبانو څخه د بګرام هوايي اډې د ترلاسه کولو لپاره یوه لار پيدا کړي.

په دې وروستیو کې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ څو ځله په ټینګار سره وویل، چې هڅه کوي‌ دغه اډه بیرته تر خپل واک لاندې راولي.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ترمپ د لومړي ځل لپاره د پنجشنبه په ورځ (د وږي ۲۷مه) په ښکار ډول د طالبانو څخه د بګرام اډې نیولو ته په اشاره سره خبريالانو ته وویل: «د دوی اداره‌ هڅه کوي دا اډه بېرته تر خپل کنټرول لاندې راولي.»

د جمهوریت له پرځېدو او د افغانستان څخه د امریکايي پوځيانو له وتلو وروسته طالبانو دغه اډه تر خپل واک لاندې راوستله.

د ټرمپ له څرګندونو وروسته د طالبانو په لیکو کې هم د بګرام په اړه بحثونونه تاوده شوي دي.

تېره ورځ د طالبانو مرستیال ویاند حمدالله فطرت یوه ویډیویي ترانه خپره کړې چې د نوي مقاومت او احتمالي ځانمرګي بریدونو لپاره د ځوانانو د چمتوالي یادونه پکې شوې.

د فطرت لخوا خپرې شوې ترانې محتوا کې راغلي چې طالبان سولې ته ژمن دي، خو که د دوی پر وړاندې تېروتنه وشي ځواب به یې «ځانمرګي بریدونه» وي.

په دې ترانه کې ویل شوي: «مونږ سولې ته ژمن د دوی لخوا که تېروتنه وي-بیا به استشهاد وي زلمو بیا به نوم لیکنه وي.»

د بګرام هوايي اډه د امریکا تر ټولو ستر پوځي مرکز و چې د ۲۰۲۱ کال د اګست په میاشت کې د امریکایي ځواکونو له وتلو وروسته د طالبانو لاس ته ورغله.

د طالبانو د کرنې، اوبو لګولو او مالدارۍ وزارت نن شنبه د (تلې ۱۲مه) پر اېکس‌پاڼې د یوې اعلامیې په خپرولو سره ویلی، چې د یاد وزارت د اوبو لګولو او قدرتي سرچینو مرستیال مولوي بازمحمد فیضان د دې پروژې له چارواکو سره په لیدنه کې وویل، چې ځانګړې شوې بودیجه باید په اغېزمن ډول ولګول شي، څو پایلې یې خلکو او کروندګرو ته ګټورې تمامې شي او فعالیتونه یې واقعي وي، نه نمایشي.

د پروژې د چارواکو په وینا، یاد پروګرام درې کلن دی او ټولیزه بودیجه یې ۲۲ میلیونه پونډه ده.

یاد وزارت د معلوماتو له مخې، د دې بودیجې لومړني شپږ میلیونه پونډه د لسو میاشتو په موده کې د افغان ایډ موسسې او د هغې د شریکانو لکه «سیف د چلډرن»، «کانسرن»، «ورلډ واید» او «ټي.ال.او» لخوا پلي کېږي.

په لومړي پړاو کې به شاوخوا اووه زره او ۶۰۰ تنه په مستقیم ډول د دې پروژې څخه برخمن شي او د هغوی لپاره به د کار زمینه برابره شي.

د دې پړاو اساسي فعالیتونه د ابرېزو د مدیریت کمېټې جوړول، د کانټور پر بنسټ د ترینجونو کېندل، د ګبیوني او ډبريزو پلکونو جوړول، د مثمرو او غیر مثمرو نیالګیو کېنول، په اب رېزو کې د اوبو لګولو سیسټم جوړول او د نیالګیو منظم خړوبول دي.

دغه‌راز د طالبانو د کرنې، اوبو لګولو او مالدارۍ وزارت وایي، چې د ملي او نړیوالو موسسو په هڅولو سره د کرنې، اوبو لګولو او مالدارۍ په برخو کې د اغېزمنو فعالیتونو ترڅنګ د کار نورې ډېرې زمینې به هم په هېواد کې برابرې شي.

طالبانو په اعلامیه کې نه ده په ډاکه کړې چې دا پیسې د کومو مشخصو هېوادونو یا هم بنسټونو له خوا ورکول کېږي.

هغې دغه پلان «یوازې تخنیکي همکاري» بللی او ویلي یې دي، چې موخه یې د هغو افغانانو د هویت تثبیت دی چې د اېستلو پرېکړه یې شوې ده.

د بلجیم حکومت وايي، افغانان په دغه هېواد کې د پناه غوښتونکو تر ټولو لویه ډله جوړوي، خو له نیمایي څخه د لږو غوښتنې منل شوې دي. د طالبانو له حکومت سره د ډېپلوماټیکو اړیکو د نشتوالي له امله، د دغو کډوالو اېستل تر اوسه ناشونې وه.

بلخوا د بلجیم، جرمني، فرانسې، پولنډ، ډنمارک، اتریش او چک د پناه او کډوالۍ وزیران به د شنبې په ورځ د جرمني په مونیخ ښار کې د کډوالۍ په اړه په یوې غیر رسمي غونډه کې سره راټول شي.

د بلجیم د پناه او کډوالۍ وزیره پلان لري چې په دې غونډه کې د هغو افغان کډوالو د بېرته استولو په اړه خبرې وکړي چې قانوني اسناد نه لري او یا مجرم وي.

بلجیم اوس هڅه کوي د اروپایي اتحادیې په کچه د افغان کډوالو د داوطلبانه او جبري بېرته ستنېدو لپاره ګډ میکانیزم رامنځته کړي.

حلیم فدایي نن شنبه د (تلې ۱۲مه) په اېکس‌پاڼې لیکلی، چې طالبانو له خپلې لومړۍ دورې تر ننه، د امریکا نږدې ټولې پروژې په بریالیتوب عملي کړې دي.

فدايي په دې باور دی چې طالبان له دې وېره لري چې که اړیکې له امریکا سره ښکاره شي، نو د دوی په منځ کې به اختلاف رامنځته شي او له همدې امله یې دا اړېکې پټې ساتلې دي.

نوموړي لیکلی:«په هغو روایتونو او شعارونو چې طالبانو پرې ځوانان جنګ ته هڅولي، اوس د دوی لپاره ستونزمنه ده چې په ښکاره د امریکا ترڅنګ ودرېږي.»

فدايي همدراز زیاتوي چې د همدې لپاره طالبان د اصلاحاتو او د بدلونونو لپاره تل له امریکا او نړۍ څخه د وخت او مهلت غوښتنه کوي.

دا څرګندونې په داسې کې کېږي، چې په وروستیو کې د امریکا له خوا د بګرام اډې نیولو او یا هم ددې اډې پر سر د معاملې په اړه خبرونه خپاره شوي دي، خو تېره ورځ دوه امریکايي سرچینو افغانستان انټرنشنل ته وویل چې تراوسه پورې د بګرام د اډې په اړه کومه پرېکړه نه ده شوې.

د طالبانو د کورنیو چارو وزارت یو رسمي سند چې د روان کال د (وري ۱۱مه) افغانستان انټرنشنل ترلاسه کړی و،څرګندوله چې دغه ډله غواړي رنجر موټر په ټویټا موټرو بدل کړي. په سند کې ویل شوي و، چې د تبادلې لپاره سروې او ټول معلومات باید راټول شي او د کورنیو چارو وزارت د معینانو په حضور کې مشرتابه ته وړاندې شي.

ترلاسه شوی سند د ۱۴۴۶ قمري کال د لسمې میاشتې پر ۱۱ مه نېټه د سراج الدین حقاني د دفتر رییس مولوي زین الله عابر له خوا لاسلیک شوی دی.

دا پرېکړه، د طالبانو معینانو، لویو رییسانو، د معینانو د دفتر رییسانو او مشاورینو په یوه ناسته کې شوې وه.

د طالبانو کورنیو چارو وزارت کې سرچینو افغانستان انټرنشنل ته ویلی و، چې دا پرېکړه د لګښتونو د کمولو په موخه شوې ده.

سرچینې ویلي و:« رینجر موټر زیات تېل مصرفوي او ددې رینجرو پرزو بیه هم لوړه ده، نو د مصارفو کمولو په موخه دا پرېکړه شوې ده.»

د طالبانو سرچینو په خبره، څه موده وړاندې شاوخوا ۳۰۰ هایلیکس او کرولا ډوله موټر هم ددې ډلې په کورنیو چارو وزارت کې پر ځینو مسوولینو وېشل شوي دي.

په ترلاسه شوي سند کې د کورنیو چارو وزارت د تامیناتي او تدارکاتي برخې د بودجې په هکله هم پرېکړه شوې ده.

په دې مکتوب کې لیکل شوي، چې د طالبانو کورنیو چارو وزارت د صلاحیت سقف دې له پنځه دېرش میلیونه افغانۍ نه پورته کیږي.

دمکتوب کې په پای کې لیکل شوي چې د کورنیو چارو وزارت د تامیناتي چارو معینیت ته دنده سپارل شوې، څو په دې اړه د مشرتابه عالي مقام ته وړاندیزونه تیار کړي. همداراز ویل شوي، کله چې د رینجر موټرو د تبادلې راپور د منظورۍ لپاره مشرتابه ته وړاندې کېږي، نو پورته یاد شوي وړاندیزونه دې هم ورسره یوځای شي.