ایمل ولي خان د خپل ځان او کورنۍ امنیتي چارې خپلو کسانو ته وسپارلې

ډېری دغه کورنۍ په افغانستان کې له کورنیو جګړو د ژوندي پاتې کېدو، د کار روزګار او د خپلو ماشومانو د تعلیم د دوام لپاره پاکستان ته تللي او دغه پي‌او‌ار او اې‌سي‌سي کارټ لرونکي افغانان له شاوخوا ۴۰ کلونو راهیسې هلته ژوند کوي.

یو له دغو افغانانو فضل خان نومېږي او د کراچۍ په شاه فیصل ټاون کې اوسېږي او دمګړی خپله بار او بستره تړي او افغانستان ته د تللو لپاره تیاری نیسي. دی وايي، د خپل کور په شاوخوا کې یې د سبزیو کاروبار کاوه او زیاتوي، «له دغومره سختیو سره زړه مې خوشحاله و چې زما ماشومان ښوونځي ته ځي. همدا فکر زما د ژوند تر ټولو ستره هیله وه، خو اوس دا ټول خوبونه مات شول.»

100%

فضل خان د افغانستان انټرنشنل- پښتو خبریال ته وايي، په پاکستان کې یې د پولیسو له ځورونو سره سره شپه او ورځ چلېدله، خو اوس افغانستان ته په خالي لاسونو روان دی او هلته به ژوند له صفر څخه پیلوي.

دی زیاتوي: «موږ خالي لاسونه روان یو، نه کور لرو نه روزګار او نه د سبا ضمانت. دا وطن ته تګ د مجبورۍ او لاچارۍ تګ دی.»

په پاکستان کې ډېری مېشت افغانان یوه ګډه اندېښنه لري او هغه د ماشومانو او په ځانګړې توګه د نجونو د زده کړو د دوام مساله ده.

100%

یوه بله افغان کونډه ښځه زرغونه چې له اتو کلونو راهیسې له خپلو درېیو ماشومانو سره په پېښور کې اوسېږي، دا هم د خپلو ماشومانو د زده کړو نیمګړي پاتې کېدو ته سخته اندېښمنه ده.

یاده مېرمن چې خپل ژوند په خپل کور کې د خیاطۍ له لارې چلوي زیاتوي: «زه هېڅکله هم ښوونځي ته نه یم تللې، خو غوښتل مې چې زما ماشومان درسونه ووايي او ما د دوی لپاره هر تکلیف زغملی دی.»

دا چې اندېښنو وړې ده وايي: «که موږ بېرته ولاړ شو، نو زما د ماشومانو تعلیم به هم ختم شي ځکه په افغانستان کې د نجونو ښوونځي تړلي دي. زه نه‌غواړم زما لور هم زما په شان بې‌تعلیمه پاتې شي.»

په افغانستان کې د طالبانو له بیا واکمنېدو یعنې څه باندې څلورو کلونو راهیسې له شپږم ټولګي پورته د نجونو پر زده کړو بندیز لګېدلی دی. په دې برخه کې کورنیو او نړۍوالو غبرګونونو او فشارونو هم څه ګټه نه ده کړې او دغه بهیر همداسې په ټپه ولاړ دی.

د رسمي راپورونو له‌مخې، د ۲۰۲۳ کال له سپټمبره د ۲۰۲۵ کال تر اګست پورې پاکستان یوازې د تورخم له لارې څه باندې ۸۰۰ زره افغان کډوال په زوره اېستلي او دغه بهیر همداراز دوام لري.

په دوی کې نږدې ۳۰۰ او۵۰ زره یې ښځې دي او له دې ډلې تر ۳۸ زره زیاتې نجونو د خېبرپښتونخوا، پنجاب، سند، بلوچستان او کشمیر په بېلابېلو ښوونځیو، کالجونو او پوهنتونونو کې زده‌کړې کولې.

د خېبرپښتونخوا د داخلې او قبایلي چارو د محکمې د معلوماتو له‌مخې، د روان کال د اګست له لومړۍ د اکتوبر تر درېیمې ۱۳۵۸۸۹ د پي‌او‌ار او ۵۳۱۳۴ د اې‌سي‌سي کارټونو لرونکي افغانان په زوره بېرته افغانستان ته استول شوي دي.

د عوامي نشنل ګوند مشر اېمل ولي خان د شنبې په ماښام (د تلې ۱۲مه) په خپله اېکس پاڼه لیکلي، د پاکستان د فدرالي حکومت د کورنیو چارو وزارت د ده او پلار یې اسفندیار ولي خان او همداراز کورنۍ ساتونکي ترې بېرته اخیستي او وسره یې خبرداری ورکړی، «که پر ما یا زما پر کورنۍ څه وشول، نو مسوولیت به یې ستاسو [پاکستان] وي.»

هغه همداراز په ډاګه کړې، چې د خپلو خلکو د حق غوښتنې ته به دوام ورکړي او په وینا یې، «په دې لاره کې هر څه ته چمتو دی.»

هغه ویلي، تر دې وروسته به له شخصي امنیتي او سالارو سره په ډېر خوندي ډول تګ راتګ وکړي او همداراز یې په ډاګه کړې، چې «دوشبنه به سره ګورو.»، خو هغه خپل مخاطب نه دی څرګند کړی.

سره له دې چې په خېبرپښتونخوا کې امنیتي وضعیت ورځ تر بلې د خرابېدو په حال کې دی، عمران خان وایي، چې دغه نا امني هم د پاکستان د پوځ د نا موجه عملیاتو زېږنده ده.

په ورته وخت کې هر کله په قبایلي سیمو کې موخه ییزې وژنې کېږي او له دې سره هم مهاله، اېمل ولي خان ویلي، ایالتي ادارې هم پرېکړه کړې چې له ده او کورنۍ څخه یې امنیتي کسان بېرته واخلي.

د ورځپاڼې په وینا، قبایلي مشرانو د پېښور د قول اردو په قومادانۍ کې له تورن جنرال عمران سرتاج او نورو چارواکو سره خبرې وکړې. د خبر له مخې، په دې غونډه کې ویل شوي، چې باید د حکومت وسله وال مخالفین د تېرا سيمه پرېږدي پرېږدي او که داسې ونه‌کړي؛ نو پوځي عملیات به ورباندې وشوي.

د پښتونخوا د قول اردو قوماندان تورن جنرال عمران سرتاج قبایلي مشرانو ته وړاندیز وکړ، چې منتخب مشران دې تېرا ته ولاړ شي او د دې کار لپاره ۱۰ ورځې وخت لري. د دې غونډې د پرېکړو پر بنسټ، پرون څو مشران تیرا ته ولاړل، چې له پاکستاني طالبانو، لشکر اسلام او حافظ ګل بهادر ډلې له مشرانو سره اړیکې ونیسي.

د پاکستاني پوځیانو او قبایلي مشرانو تر منځ غونډه د شادلې سیمې تر چاودنې وروسته کېږي. دا چاودنه د سپټمبر پر ۲۲ نېټه وشوه او ۲۱ کسان په کې ووژل شول.

د پیښور پولیسو ویلي ادم خان، چې یو افغان امام او د پکتیا ولایت اوسیدونکی دی، په موټرسایکل کور ته د ستنېدو پرمهال پرې برید شوې او پر ځای وژل شوی دی.

د ځایي چارواکو په وینا، پولیسو د پېښې له ځایه مهم شواهد راټول کړي او پلټنې یې پیل کړې دي.

مریمزي هغه سیمه ده، چې د پېښور په ښار کې موقعیت لري او ګڼ شمېر افغان کډوال پکې ژوند کوي.

د اعلی وزیر علی امین ګنډاپور د دفتر له خوا په خپره شوې خبرپاڼه کې راغلي، چې دا خبره نوموړي په پېښور کې د «جنګ او ملي امنيت دوره» ناستې له ګډونوالو سره د یوې د ليدنې پر مهال کړې.

ګنډاپور په دې ناسته کې وويل، چې په افغانستان کې بې‌ ثباتي د خيبر پښتونخوا پر امنيت منفي اغېز کړی او د ترهګرۍ پر وړاندې جګړه کې د پاکستان امنيتي ځواکونو او ولس لويې قربانيانې ورکړي دي.

ښاغلي ګنډاپور ټينګار وکړ، چې امنيتي ستونزې او ترهګري يوازې د طالبانو سره د خبرو له لارې حل کېدای شي او دا د خوښۍ خبره ده چې د هغه دا وړانديز د پاکستان حکومت منلی دی.

هغه زياته کړه، پاکستان له ډېر وخت راهيسې د افغان کډوالو کوربه‌ توب کړی او د حکومت اوسنۍ پاليسي دا ده، چې دوی بېرته خپل هېواد ته ولاړ شي؛ خو دا بهير بايد د انساني کرامت سره سم ترسره شي.