ملا هبت الله د پاکستان برید ته د ځواب ویلو پر ځای تخته پل ولسوالۍ له دينې مدرسو لیدنه کړې

هغې پر ایکس خواله رسنۍ لیکلي:«دا ډيپلوماسۍ نده، بلکې د تسليمۍ نښه ده.»

سوهسیني هایدار دا څرګندونې وروسته له هغه وکړې، چې د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر امیرخان متقي په نوي ډیلي کې د افغانستان د سفارت په ودانۍ کې له هندي رسنیو سره خبري غونډه وکړه، خو د سفارت امنیتي کسانو ښځینه خبریالانو ته د ننوتلو اجازه ورنکړه.

د هند د مشهورو رسنیو لکه «انډیا ټوډې»او «ټایمز ناو»ښځینه خبریالانې د یادې غونډې د پوښښ لپاره ورغلې وې، خو د امنیتي کسانو په خبره، د طالبانو له لوري ورته امر شوی و، چې «هیڅ ښځې ته د ننوتلو اجازه نشته.»

دغه تبعیضي چلند د هند د خبریالانو او مدني فعالانو پراخ غبرګون راپارولی دی.

یوې بله پېژندل شوې خبریالې د «سي‌اين‌اين نیوز۱۸»شبکې په یوه تبصره کې ویلي:«کله چې طالبان د نوي ډیلي په زړه کې ښځې له خبري غونډې باسي، د هند حکومت چوپتیا د اندېښنې وړ ده.»

د هندي شنونکو په باور، دا پېښه ښيي چې د طالبانو د ښځو پر وړاندې تبعیضي سیاستونه اوس د دوی په ډیپلوماتیکو اړیکو کې هم څرګند شوي دي.

د پاکستان د دفاع وزير د جیونیوز په «اج شاه زیب خانزاده کې سات» په یوه پروګرام کې ویلي: «موږ هڅه وکړه، چې طالبان قانع کړو؛ څو ترهګرو ته پناه ځایونه ور نه کړي.»

نوموړي ویلي، چې طالبانو بل ځای ته د ترهګرو د لېږد لپاره پيسې غوښتې او دوی اندېښنه درلوده، چې د پيسو په ورکړه سره به ستونزه حل نه شي او ترهګر به بیا پخوانیو پناه ځایونو ته ستانه شي.

د دفاع وزیر په خبره، چې حکومت یې د خبرو لپاره تیار دی؛ خو افغان لوری ضمانت ورکولو ته تیار نه دی.

نوموړي ویلي: «د پاکستاني طالبانو تحریک مشر ته هلته د مرمۍ ضد موټر ورکړل شوی، ترهګرو ته اسانتیاوي برابريږي، چې نور پټنځایونه جوړ کړی.»

هغه ادعا کړې، چې طالبانو ته یې ويلي، څو د خپلي خاورې څخه ترهګر کنټرول کړي.

خواجه اصف زیاته کړې، چې له طالبانو سره هدف مندو مذاکراتو ته تیار یو؛ خو له ناقانونه «ټي ټي پي» سره حساب باید تصفیه شي.

هغه ویلي: «د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر په نوي ډیلي کې ناست دی او له هغه ځایه څرګندونې کوي، پوښتنه دا ده چې ایا دوی به د هند په اجازه مذاکرات کوي؟»

نوموړي د خپلو خبرو په وروستيو کې د «بنیان مرصوص» په نوم عملیاتو ته په اشارې وویل، په دې عملیاتو کې چې له هند سره څه وشول او اوس غواړي د افغانستان له لارې غچ واخلي.

د «این ډي ټي وي» د راپور له مخې؛ د هند د څو لویو رسنیو «انډيا ټوډې» او «ټایمز ناو» ښځينه خبریالانې په نوي ډیلي کې د افغانستان سفارت ته د طالبانو د بهرنیو چارو د وزیر امیرخان متقي مطبوعاتي کنفرانس ته د خبري پوښښ لپاره ورغلې وې، چې د سفارت امنیتي ساتونکو د دوی د ننوتلو مخه ونیوله.

یوې ښځینه خبریالې په سیمه کې «این ډي ټي وي» ته وویل: «موږ ته رسمي بلنه راکړل شوې او بشپړ اسلامي لباس مو اغوستی و؛ خو امنیتي کسانو وویل، امر شوی، چې هیڅ ښځې ته د ننوتلو اجازه نشته.»

خبریالانو هڅه وکړه، چې د سفارت د چارواکو یا د طالبانو له کوم مقام سره په دې اړه خبرې وکړي؛ خو کومه پایله یې ور نه کړه او امنیتي کسانو له وضاحت ورکولو پرته دروازه وتړله.

د هند پېژندل شویو او مشهور خبریالانو له خپل حکومت څخه غوښتي، چې په خپله خاوره کې د داسي چلند پر وړاندې غبرګون وښيي.

د «سي این این نیوز ۱۸» یوې پخوانۍ خبريالې لیکلي: «کله چې طالبان د نوي ډیلي په زړه کې له یوه مطبوعاتي کنفرانس څخه ښځې منع کوي، د هند حکومت چوپتیا د اندیښنې وړ ده.»

دغه هندي رسنۍ د شنونکو له قوله لیکي، چې دا پېښه د ښځو په وړاندې د طالبانو د رسمي پالیسۍ انعکاس دی، چې اوس د دې ډلي په ډيپلوماتیک چلند کې هم خپور شوی دی.

د دغه غونډې اساسي موخه د افغانستان د رواني روغتيا د ننګونو په اړه د پوهاوي لوړول او د افغانانو ترمنځ د رغونې او زغم کلتور پياوړی کول و.

په دې ناسته کې له ۲۰۰زياتو ګډونوالو انلاين او له ۵۰زياتو کسانو حضوري ګډون وکړ، چې د نړۍ له بېلابېلو هېوادونو څخه راغلي وو.

په غونډه کې د افغانې لیکوالې سارا ناظم تازه چاپ شوی اثر«زخم‌های خاموش سرزمین ما» په ځانګړې ډول ګډونوالو ته وروپېژندل شو، دغه کتاب د جګړو له امله د افغانانو پر رواني ټپونو او د هغوی پر زغم او استقامت تمرکز لري.

سارا ناظم او يو شمېر نورو متخصصانو د ټروما وروسته د رغېدو، د رواني هوساينې، او د کلتوري ريښو د ارزښت په اړه هم خبرې وکړې.

د غونډې جوړوونکو دا ناسته د ذهنونو د درملنې او د خپلو کلتوري ريښو د درناوي په لور يو مهم ګام وبلله او ټينګار يې وکړ چې د رغېدو هره هڅه د زغم، مقاومت او ټولنيز يووالي بنسټ پياوړی کوي.

د یادولو وړ ده، چې یاده غونډه دروانيروغتيا ملاتړ سازماند ښځو دسولې او امنيت مرکز، د افغانستان ازاد پوهنتون او د ښځو د سولې او بشري چارو صندوقپه همکارۍ جوړه شوې وه.

دغې رسنۍ زیاته کړې، له چین سره د طالبانو «ښو» اړیکو ته په کتو ښايي دغه وروستي تحولات په سویلي اسیا کې پر ژیوپولیټیکل معادلو د بیا کتنې لامل شي.

د ۵شنبې په ماخوستن (د تلې ۱۷مه) پر کابل او پکتیکا کې زورور بریدونه وشول، د طالبانو دفاع وزارت بیا د جمعې په ورځ (د تلې ۱۸مه) وویل، پاکستان یو ځل بیا د افغانستان هوايي حریم نقض کړ.

طالبانو د پاکستان دغه برید د افغانستان او پاکستان په تاریخ کې یو بې ساری، له تشدد ډک، کرغېړن اقدام یاد کړ، او له خپل حریم څخه دفاع یې خپل حق وباله او همداراز یې خبرداری ورکړ، «له دې اقداماتو وروسته که وضعیت هر څومره ترینګلی کيږي عواقب به يې د پاکستان پوځ ته راجع وي.»

سره له دې چې پاکستان لا تر اوسه په رسمي توګه د دغه یرغل مسوولیت نه دی منلی، خو د پاکستان د پوځ ویاند د جمعې په ورځ په پېښور کې په یوې خبري غونډه کې وویل، «هر هغه اقدام چې د پاکستان د خلکو د امنیت لپاره لازم وي، ترسره شوی او تر دې وروسته به هم ترسره شي.»

ویل کېږي، د دغو بریدونو موخه د «ټي‌ټي‌پي» غړي او په ځانګړې توګه د دغې ډلې مشر «نور ولي محسود» و. پر دغې ډلې تور دی چې له افغان طالبانو سره په همکارۍ د افغانستان له خاورې د پاکستان پر ضد عملیات رهبري کوي.

دغه یرغل هند ته د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت وزیر له لومړني سفر سره هم مهاله ترسره کېږي. هغه په دې سفر کې د هند له بهرنیو چارو وزیر سره هم لیدلي دي.

په دغې لیدنه کې دواړو لورو اعلان وکړ، چې د دواړو هېوادونو تر منځ به ډيپلوماټيکې اړیکې پراخې شي او هند به په کابل کې خپل تخنیکي ماموریت د سفارت تر کچې بېرته ورسوي. د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر امیرخان متقي هم وویل، د دغې ډلې ډيپلوماټان به هم ډېر ژر هند ته واستول شي.

دغو دوو چارواکو همداراز سلا کړې چې د دواړو هېوادونو تر منځ به کلتوري او روزنیز پروګرام هم ډېر شي او همداراز یې د ترهګرو پر وړاندې د مبارزې په برخه کې پر متقابلو همکاریو ټینګار وکړ.

«سي‌اېن‌‌بي‌سي» نیوز په دې تحلیل کې ویلي، د هند او طالبانو تر منځ د اړیکو په تودېدو سره د پاکستان اقدامات ښايي د دواړو هېوادونو تر منځ د نا لیکلو همکاریو د یوې بڼې لامل شي.

دغه رسنۍ زیاتوي، د هند او طالبانو تر منځ د تعامل او رسمي اړیکو د پراخېدو په درشل کې پاکستان دغه نږدې‌والي ته د یوې ستراتیژيکې ننګونې په سترګه ګوري.