د لندن پولیسو ویلي، چې یو ۲۲ کلن افغان یې د یو کس د وژنې او د دوو نورو د ټپي کېدو په تور نیولی دی. د پولیسو په وینا؛ نیول شوی افغان په ۲۰۲۰کال کې په قاچاقي توګه په یوې لارۍ کې برېټانیا ته راغلی و او په ۲۰۲۲کال کې یې د اوسېدو قانوني اسناد ترلاسه کړي و.
دغه ۲۲ کلن افغان په یوه کور کې له یو ۴۵ کلن بریتانوي وګړي سره له څو میاشتو راهیسې اوسېده، چې د نامعلوم دلیل له کبله یې ورسره شخړه شوې او په دغه کس یې د چړو ګوزارونه کړي دي.
د سیمې اوسېدونکو ویلي، یو بل کس چې له خپل سپي سره له یادې سیمې د تېرېدو په حال کې و، هڅه یې وکړه چې د شخړې مخنیوی وکړي؛ خو د برید په پایله کې ووژل شو.
د ځايي سرچینې په وینا، یو بل څوارلس کلن ماشوم هم په دغه نښته کې ژوبل شوی؛ خو ټپونه یې ډېر ژور نهدي. ځايی چارواکو ویلي، چې تر هر اړخیزو څړونو وروسته به له مجرم سره قانوني چلند وشي.
د طالبانو د عامې روغتیا وزارت لهخوا په خپرې شوې خبرپاڼه کې راغلي، چې د سعودي عربستان او پاکستان د عامې روغتیا وزیرانو د دغې ډلې د عامې روغتیا له وزیر نور جلال جلالي سره په بېلابېلو برخو کې د همکارۍ ژمنې کړې دي.
په خبرپاڼه کې راغلي، چې نورجلال جلالي سعودي عربستان ته د سفر پرمهال د دغه هېواد د عامې روغتیا وزیر فهد عبدالرحمن الجلاج او د پاکستان د عامې روغتیا له وزیر سره په لیدنه کې پر بېلابېلو مسایلو خبرې کړې دي.
د خبرپاڼې له مخې؛ سعودي عربستان او پاکستان د پولیو د له منځه وړلو، د نشهيي توکو د مخنیوي او د روغتیايي زېربناوو د پیاوړتیا په برخو کې د همکارۍ د دوام ژمنې کړې دي.
خبرپاڼه زیاتوي، چې نور جلال جلالي د سعودي عربستان د عامې روغتیا له وزیر سره د ساري او غیر ساري ناروغیو د وقایوي تدابیرو، د نشهيي توکو د استعمال مخنیوي، د درملو د کیفیت او قانوني وارداتو د خوندیتوب او د پولیو د لهمنځه وړلو په برخه کې د اغېزمنې همغږۍ او ګډو هڅو پر اړتیا تفصیلي خبرې کړې دي.
که څه هم د طالبانو د عامې روغتیا وزارت په خبرپاڼه کې د سعودي عربستان او پاکستان د مرستو د څرنګوالي په اړه جزییات نهدي ورکړل شوي؛ خو دا یې ویلي چې د دواړو هېوادونو د عامې روغتیا وزیرانو له لوري د همکاریو د دوام په اړه ډاډ ورکړل شوی دی.
افغانستان او پاکستان په نړۍ کې یوازیني هغه دوه هېوادونه دي، چې د پولیو مثبتې پېښې پهکې ثبتېږي.
د طالبانو د لومړۍ واکمنۍ پر مهال په پاکستان کې د دغې ډلې پخوانی سفیر عبدالسلام ضعیف وايي، که پاکستان په رښتیا د ستونزو د حل لاره تفاهم او مذاکره بولي؛ نو د مذاکرې لپاره دې وړ خلک انتخاب کړي.
نوموړي پر اېکس پاڼه کاږلي، که پاکستان په رښتیا د ستونزو د حل لاره تفاهم او مذاکره بولي؛ نو دغه دوه اصله دې په پام کې ونیسي:« لومړی دې پاکستان د خبرو لپاره وړ، تجربه کاره ملکي خلک انتخاب کړي او بیا په دویم ګام کې دې د افغانستان سره د ستونزو پرعمق د حقیقت په منلو سره بالمثل عمل ته تیار شي.»
عبدالسلام ضعیف د طالبانو او پاکستان ترمنځ د رامنځته شوې ستونزې په تړاو د ملامتۍ ګوته پاکستان ته نیسي. نوموړي پرون هم په یوه بل پیغام کې ویلي و، چې د پاکستان پوځي رژیم په استانبول کې د خبرو اترو هڅې ناکامې کړې.
هغه پر اېکس پاڼه لیکي و، چې پاکستان د ترکیې په استانبول ښار کې مذاکرات ناکام کړل او میدان یې پرېښود؛ خو دوی به بالاخره مذاکراتو ته بېرته راګرځي.
دا په داسې حال کې ده، چې پرون د طالبانو په بهرنیو چارو وزارت کې سرچینې افغانستان انټرنشنل پښتو ته ویلي و، پاکستان د مذاکراتو د ماتېدا هوډ لري؛ خو طالبان هم له خپل دریځه نه په شا کېږي. د سرچینې په وینا؛ پاکستانی پلاوی ټینګار کوي چې طالبان دې د ټيټيپي پر وړاندې عملیات پیل کړي او هغه یوه ترهګره ډله اعلان کړي.
خو د سرچینې په خبره:« زموږ دریځ دا دی، چې موږ ټيټيپي د مسوولې ډلې په توګه نه پېژنو او دا د پاکستان داخلي مسله ده. د افغانستان له خاورې هیچاته زیان نه رسېږي او نه هم موږ چاته دغه اجازه ورکوو.»
د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ وزیر نورالدین عزیزي او مل پلاوي یې د قزاقستان د لومړي وزیر مرستیال او د ملي اقتصاد له وزیر ژومان ګارین سره په لیدنه کې د سوداګریزو اړیکو د پراختیا او د دوه اړخیزې راکړې ورکړې پر زیاتوالي ټینګار کړی دی.
د یاد وزارت له لوري په خپرې شوې خبرپاڼه کې راغلي، چې په یادې لیدنه کې د تېلو، غنمو، اوړو او نورو خوراکي توکو په برخه کې د ګډو همکاریو د پراختیا ترڅنګ له افغانستان نه قزاقستان ته د کرنیزو محصولاتو او په ځانګړې توګه د پنبې صادراتو په برخه کې خبرې شوې دي.
خبرپاڼه زیاتوي، چې دواړه خواوو د دوه اړخیزو همکاریو د کړنلارې په پلي کولو ټنیګار کړی دی. د خبرباڼې له مخې؛ د افغانستان او قزاقستان د دوه اړخیزو همکاریو د کړنلارې له مخې باید د دواړو هېوادونو د سوداګرۍ کلنۍ کچه تر درې مېلیارد ډالرو ورسېږي.
یاد وزارت ویلي، چې د افغانستان او قزاقستان ترمنځ د دوه اړخیزو همکاریو د کړنلارې په عملي کولو به د سوداګرۍ د پراختیا پر وړاندې پرتې ستونزې تر ډېره هوارې شي. دا مهال د افغانستان او قزاقستان د سوداګرۍ کلنۍ کچه له ۵۰۰مېلیون ډالرو لوړه ده.
له بل پلوه د طالبانو صنعت او سوداګرۍ وزارت پرون خبر ورکړی و، چې د قزاقستان په شیمکنت ښار کې د افغان–قزاق ګډې سوداګریزې ناستې په ترڅ کې د دواړو هېوادونو د خصوصي سکتور ترمنځ د ۳۶۰ مېلیونه ډالرو په ارزښت ۱۵ جلا هوکړه لیکونه لاسلیک شوي چې موخه یې د اقتصادي همکاریو پراختیا او ګډو پانګونو ته وده ورکول دي.
له هغه وروسته چې په استانبول کې د طالبانو او پاکستان ترمنځ خبرې بېپایلې پای ته ورسېدې، د پاکستان حکومت په دغه هېواد کې د مېشتو افغانانو پر وړاندې نوي اقدامات پیل کړل. په پاکستان کې مېشت افغانان وايي، چې په بېلابېلو برخو کې پرې فشارونه زیات شوي او دوی یې له جدي ننګونو سره مخ کړي.
د اسلاماباد په افغان مېشتو سیمو کې ځینې افغانان وايي، چې ورځ تر بلې پر دوی د پاکستان حکومت فشارونه مخ پر زیاتېدو دي او هیڅوک یې غږ نه اوري. د اسلاماباد په ګلبرګ ګرین ښارګوټي کې مېشته افغان کډواله کریمه عزیزي وايي، پاکستان له یوې خوا دوی ته د ویزو موده نه غځوي او له بل پلوه یې د ژوند کړۍ پرې تنګه کړې ده.
هغه وایي:« موږ هېڅ نهپوهېږو چې څه وکړو؟ ویزې نه راکوي، افغانستان ته نهشو ستنېدای، نورو هېوادونو ته مو هم د تګ کارونه نهکېږي او له ټولو ځورونکې خو دا ده، چې ټول دغه وضعیت ګوري؛ خو هیڅوک مو غږ نه اوري.»
د اسلاماباد په یوه بل ښارګوټي کې مېشته افغان خبریاله چې نه غواړي نوم یې په راپور کې یاد شي وايي، ډېری وخت د پولیسو له وېرې له کوره دباندې وخت تېروي. هغه وایي:« په دې وروستیو کې هره ورځ پولیس زموږ ښارګوټي ته راځي. له راتګ وړاندې یې له کوره وځو تر هغې چې بېرته نه وي تللي په لارو، کوڅو او پارکونو کې سرګردانه او لالهانده ګرځو. اوس خو یې تازه د کورونو خاوندانو ته هم خبرداری ورکړی، چې افغانان باید له کورونو وباسي نهپوهېږم چې تر کله به وضعیت داسې وي.»
دا په داسې حال کې ده، چې تازه د پاکستان د پنجاب ایالت سر وزیرې مریم نواز ویلي، له بېاسناده افغان کډوالو سره د کاروبار کوونکو کسانو سره به «قانوني چلند» وشي. نوموړې له ځايي خلکو غوښتي، چې افغانانو ته کور او یا هټۍ په کرایه ورنه کړي.
په اسلاماباد کې د افغان کډوالو پر ضد د عملیاتو پر دوام تازه بېګا شپه د فیصل په نامه ښارګوټي کې پولیسو علمیات کړي او د ښځو او ماشومانو په ګډون یې لسګونه افغانان نیولي دي.
له بل پلوه د پاکستان دولتي ټلوېزیون خبر ورکړی، چې د چمن له لارې هره ورځ له درېیو تر څلور زرو پورې کډوال افغانستان ته ستنېږي. د یادې رسنۍ په راپور کې راغلي، چې تر دې دمه ۱۵لکه ۱۴زره او ۳۸۴ افغان کډوال افغانستان ته ستانه شوي دي.
که څه هم د ملګرو ملتونو په ګډون د کډوالو چارو نړۍوالو ادارو او د بشري حقونو بنسټونو د پاکستان له حکومته په وار، وار غوښتي، چې له دغه هېواده د افغان کډوالو له جبري اېستلو ډډه وکړي؛ خو د پاکستان حکومت د خپل دریځ د بدلېدو پرځای د افغان کډوالو پر وړاندې خپل عملیات پراخ او چټک کړي دي.
د طالبانو د ټولګټو چارو وزارت خبر ورکړی، چې د روان ۱۴۰۴لمریز کال د تلې په میاشت کې د افغانستان د اوسپنې پټلۍ له لارې ۴۹۳زره او ۵۰۶ مټریک ټنه انتقالات شوي دي. د دغه وزارت په خبرپاڼه کې راغلي، د دغه انتقالاتو ۹۷۱ ټنه یې صادرات و چې ډېره برخه یې وچه مېوه او د انارو جوس جوړوي.
د خبرپاڼې له مخې؛ په دې موده کې د حیرتان له لارې ۳۵۱زره او ۶۸۱ ټنه، د اقینې له لارې ۲۷زره او ۲۵۷ ټنه، د تورغونډۍ له لارې ۶۸زره او ۱۶۵ ټنه او د خواف – هرات له لارې ۴۶زره او ۴۰۳ ټنه انتقالات شوي چې ټولټال ۴۹۲زره او ۵۳۶ ټنه کېږي.
خبرپاڼه زیاتوي، چې د روان کال د وږي په میاشت کې بیا د افغانستان د اوسپنې پټلۍ له لارې ۴۲۱زره او ۷۰۰ مټریک ټنه انتقالات شوي وو چې ۱۹۴۶ ټنه یې صادرات او ټرانزیټ وو.
د طالبانو د ټولګټو چارو وزارت ویاند محمد اشرف حق شناس تر دې وړاندې ویلي و، چې د ۱۴۰۴ کال په لومړیو شپږو میاشتو کې د انتقالاتو کچه ۲۱۸۱۵۴۴ مټریک ټنو ته لوړه شوې ده.
د نوموړي په خبره؛ د تېرو شپږو میاشتو په انتقالاتو کې تېل، اوبلن ګاز، غنم، اوړه، غوړي او نور خوراکي او ودانیز توکي هېواد ته وارد شوي او دارنګه وچه مېوه، د انارو جوس، کاني ډبرې او کچالو له افغانستان نه بهر ته صادر شوي دي.