د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ ویلي، چې د چین له ولسمشر شي جېنپېنګ سره تر لیدنې وروسته به پر چینایي توکو تعرفه له ۵۷سلنې ۴۷سلنې ته راټیټه کړي. د ټرمپ د دغه اعلان له کبله په نړۍوالو بازارونو کې د تېلو په بیو کې ۱۰سلنه کموالی راغلی.
شنونکي وايي، که څه هم د بیو دغه کمښت نسبي او خورا کم دی؛ خو د چین او امریکا ترمنځ د سوداګریزو ستونزو او کړکېچ د حل په برخه کې یوه ښکاره بېلګه بلل کېدای شي.
د طالبانو تر واک لاندې د افغانستان ملي راډیو ټلویزیون خبر ورکړی، چې د قوش تېپې کانال د سربند چارې ۸۵ سلنه او د دویمې برخې د کېندنې او ډکولو چارې ۹۵سلنه بشپړې شوې دي.
د طالبانو د دولتي شرکتونو رییس احمد جان بلال د یاد کانال له چارو څخه د لیدنې پر مهال ویلي، چې د قوش تېپې کانال چارې به په خپل وخت بشپړې شي. نوموړي زیاته کړې، چې د قوش تېپې کانال د افغانستان د اقتصادي ثبات لپاره تاریخي فرصت دی او د دغه پروژې د بشپړېدو لپاره به هلې ځلې کوي.
وړاندې د ملي پراختیا شرکت مسوولینو ویلي و، چې د قوش تېپې کانال پروژې د دویم فاز د کېندلو چارې به د روان لمریز کال تر پایه بشپړې شي.
د ۲۸۰ کیلومټره په اوږدوالي د اوبو د دغه ستر کانال چارې د ۱۴۰۱ کال (د وري په ۱۰مه) پیل شوې، چې د چارواکو په خبره په بشپړېدو به یې درې مېلیونه جریبه كرنيزه ځمكه خړوبه شي.
یو روسي چارواکي ګواښ کړی، چې هېواد یې ښايي وېنزویلا او کیوبا ته اټومي توغندي ورکړي او امریکا یې دښمن هېواد بللی دی. په دې اړه په واشنګنټن کې د «ای اېس ډبلیو» په نامه یو څېړنیز مرکز ویلي، په دې ډول امریکا او روسیه دواړه هڅه کوي چې یو بل تر فشار لاندې راولي.
دا په داسې حال کې ده، چې تازه ډونالډ ټرمپ د امریکا دفاع وزارت ته امر کړی چې سملاسي دې د اټومي وسلو ازموینه پیل کړي. نوموړي ویلي، چې دغه اقدام به د امریکا د سیالانو، په ځانګړي ډول د روسیې او چین د ازموینو په کچه ترسره شي.
دا په داسې حال کې ده، چې تازه د روسیې ولسشمر ولادیمیر پوتین ویلي چې روسیې د بوریوېستِنیک په نوم نوی اټومي کروز توغندی په بریالیتوب سره وازمویه.
د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمیشنرۍ راپور ورکړی، چې د روان کال د مارچ له ۱۲مې د نومبر تر ۲مې پورې ۲.۷۸ میلیونه افغان کډوال له ایران او پاکستان څخه هېواد ته ستانه شوي دي. د راپور له مخې، د افغانستان او پاکستان ترمنځ د وروستیو نښتو له امله لارې بندې او د راستنېدو بهیر ځنډېدلی دی.
دا په داسې حال کې ده، چې ملګرو ملتونو د چهارشنبې په ورځ (د لړم ۷مه) د ستنېدونکو افغانانو د شمېر او د افغانستان د وضعیت په اړه راپور خپور کړ.
په دې راپور کې ویل شوي، چې په تېرو نږدې اوو میاشتو کې ۱.۵ میلیونه افغان کډوال له ایران څخه او ۵۰۰ زره نور له پاکستان څخه خپل هېواد ته ستانه شوي دي.
راپور زیاتوي، چې د طالبانو او د پاکستاني ځواکونو تر منځ نښتې د کډوالو د ستنېدو بهیر ګډوډ کړی او د ستنېدونکو افغانانو لپاره ګواښونه زیات شوي دي.
د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمېشنرۍ ویلي، هغه افغانان چې په پاکستان کې یې د نوم لیکنې کارت یا د پي او ار موده پای ته رسیدلې په ناامنه وضعیت کې دي او ډېری یې د نیولو یا اېستلو له ګواښ سره مخامخ دي.
راپور کې همدارنګه راغلي: «افغانستان له یوه پراخ بشري بحران سره مخ دی، چې د بشري حقونو خراب وضعیت، اوږدمهاله اقتصادي ستونزې، دوامداره طبیعي ناورینونه او حیاتي خدماتو ته د محدود لاسرسي له کبله لا جدي شوی دی.»
دغه سازمان زیاتوي، چې د تاجکستان حکومت هم د افغان کډوالو د خپلواکه اېستلو سیاست ته دوام ورکړی، چې له امله یې کډوال د بېړني او بې باورۍ سره مخ دي.
د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمېسارۍ د ستنېدونکو افغانانو د اړتیاوو د پوره کولو او ملاتړ لپاره د ۲۵۸ میلیون ډالرو غوښتنه کړې ده.
د برازیل په ریو دو ژانیرو ښار کې د نشهیي توکو د مافیایي ډلو پروړاندې د پولیسو عملیاتو کې لږ تر لږه ۱۳۲ کسان وژل شوي دي. د یاد ښار اوسېدونکو د چهارشنبې په سهار لسګونه مړي چې د شپې یې موندلي وو، په واټونو کې یو په بل پسې کېښودل.
سیمه ییز چارواکي له دې عملیاتو دفاع کوي؛ خو د ملګرو ملتونو سازمان د دغې پېښې د څېړنې غوښتنه کړې ده.
دا د برازیل په تاریخ کې د پولیسو تر ټولو خونړی عملیات بلل کېږي، چې لږ تر لږه ۱۳۲ کسان په کې وژل شوي دي.
ریو دو ژانیرو چې د برازیل دویم تر ټولو ګڼ مېشته ښار دی، اوسېدونکو یې د چهارشنبې په سهار یوازې یوه اوونۍ مخکې له دې چې د نړۍوالو اقلیمي غونډو کوربه شي، د شپې موندل شوي لسګونه مړي د ښار په اصلي واټ کې یو ځای اېښي وو.
د ریو ایالت پولیسو وویل، عملیات د سې شنبې په ورځ پیل شول او د نشه يي توکو یوه لویه ډله یې په نښه کړې.
دا په داسې حال کې ده، چې په لومړیو ساعتونو کې د وژل شویو کسانو شمېر ۶۴ تنه اعلان شوی و، خو د درېیو ایالاتونو د امنیت مشر ویکټور سانتوس د چهارشنبې په ورځ په یوه خبري غونډه کې وویل: «د دې عملیاتو لوړ تلفات د وړاندوینې وړ وو، خو زموږ مطلوب نه وو.»
تر دې دمه د ریو پولیسو د ۱۱۹ کسانو وژل کېدل تایید کړي دي، چې په هغوی کې څلور د پولیسو افسران هم شامل دي.
که څه هم سانتوس ټینګار وکړ ،چې دغه عملیات د راتلونکو نړۍوالو اقلیمي مراسمو سره هېڅ تړاو نه لري، خو د ریو پولیس معمولا د لویو نړۍوالو غونډو له پیل مخکې د جرمي ډلو پر وړاندې پراخ عملیات ترسره کوي.
د برازیل په ریو دو ژانیرو ښار کې د پولیسو له تاریخي مرګوني عملیاتو وروسته د ملګرو ملتونو د بشري حقونو عالي کمیشنر وولکر ترک د برازیلي پولیسو په جوړښت او کړنلارو کې د بېړني، جامع او اغېزمنو اصلاحاتو غوښتنه وکړه.
نوموړي خبرداری ورکړ، چې د قانون پلي کولو کې د تاوتریخوالي او نژادي تبعیض دوام باید سمدلاسه ودرول شي.
د ملګرو ملتونو د بشري حقونو د دفتر راپور چې د چهارشنبې په ورځ خپور شو، وولکر تورک د ریو ډې ژانیرو د پولیسو د خونړي عملیاتو په غبرګون کې وویل، چې برازیل باید د «افراطي تاوتریخوالي کړۍ» ماته کړي.
د برازیل پولیسو د سې شنبې په ورځ د «کمپلېکسو دو المایو» او «کمپلېکسو دا پنیا» په سیمو کې پراخ عملیات ترسره کړل چې د چارواکو په وینا، د شاوخوا ۱۰۰ قضایي حکمونو د تطبیق لپاره د منظمې جرمې شبکې د غړو پر وړاندې پلان شوي وو.
په دغو عملیاتو کې لږ تر لږه ۱۳۲ کسان وژل شوي، چې پکې څلور د پولیسو افسران هم شامل دي او ۸۱ تنه نور نیول شوي دي.
تورک وویل: «زه پوهېږم چې له هغو سختدریځو ډلو لکه کومانډو ورمیلیو سره مبارزه اسانه نه ده، خو د درنو تلفاتو لرونکي عملیاتو تکرار په ځانګړي ډول د افریقایيالاصله اوسېدونکو په منځ کې دا ښيي چې د قانون د پلي کولو په کړنلارو کې باید جدي بدلون راشي.»
تورک ټینګار وکړ، چې برازیل باید ډاډ ترلاسه کړي چې د امنیتي ځواکونو له لوري د زور کارول د نړۍوالو معیارونو په چوکاټ کې ترسره کېږي.
د ملګرو ملتونو عالي کمیشنر د وروستیو پېښو په اړه د سمدستي، خپلواک او اغېزمنو څېړنو او د پولیسو په ځواک کې د بنسټیزو اصلاحاتو غوښتنه وکړه.
هغه د اغېزمنو کورنیو او ټولنو د ملاتړ لپاره د خپلواکو میکانیزمونو اړتیا باندې هم ټینګار وکړ ترڅو عدالت او تاوان ترلاسه کړي.