د پاکستان د لومړي وزیر شهباز شریف دفتر لهخوا په خپره شوې خبرپاڼه کې راغلي، چې نوموړی د چهارشنبې په ورځ په دوه ورځني رسمي سفر بحرین ته ولاړ. په خبرپاڼه کې راغلي، چې د پاکستان د بهرنیو چارو وزیر اسحاق ډار او ځینې نور لوړپوړي چارواکي په دغه سفر کې د هغه ملتیا کوي.
په خبرپاڼه کې راغلي، چې شهباز شریف به د دغه سفر په لړ کې د بحرین له پاچا حمد بن عیسی الخلیفه، د دغه هېواد له ولیعهد او لومړي وزیر سره وګوري.
په سریلانکا کې د افغانستان پخوانی سفیر او د بېځایه شویو نړۍوال سازمان مشر محمد اشرف حیدري وایي، چې پاکستان د افغانستان ټولنیز، اقتصادي او امنیتي حالت د بېثباته کولو هڅه کوي او دا کار د نوي کړکېچ د رامنځته کېدو ګواښ زیاتوي.
ښاغلي حیدري پر اېکس پاڼه کاږلي، هغه اقدامات چې اسلاماباد یې عملي کوي؛ د افغانستان شته ستونزې نورې هم زیاتوي او سیمه د یوه نه مخنیوي وړ ناورین پر لور بیايي. د نوموړي په وینا:«جبري بېرته ستنېدنه د هغو افغانانو چې له جدي ځورونې او ګواښ سره مخ دي؛ پر ټولنې او وګړو فشار لا زیاتوي او خلکو ته رواني او اقتصادي تاوان رسوي.»
هغه همداراز یادونه کړې، چې د پاکستان له لوري په عامو خلکو هوایي بریدونه د رواني جګړې وسیله ګرځېدلې او دغه چاره د وېرې، رواني فشار او ټولنیزو شخړو لامل ګرځي. حیدري همداراز لیکي:« اقتصادي محدودیتونه او د سوداګرۍ لارې تړل د مېلیونونه افغانانو ژوند لا ګران کړی او هغوی لا له وړاندې د بېلابېلو فشارونو پر وړاندې زیانمن شوي دي.»
د نوموړي په وینا؛ پاکستان هڅه کوي طالبان چې وړاندې یې د یو باور وړ ځواک په توګه کارولی، د خپلو ستراتېژیکو اهدافو سره همغږي کړي. دغه پخواني ډیپلوماټ ټینګار کړی، چې په افغانستان کې د بېلابېلو قومي او مذهبي ډلو یوځای کېدل او د «رژیم بدلون» هڅې د تېرې جګړې د خونړیو شخړو ګواښ بیا ژوندی کوي.
حیدري ټينګار کړی، چې افغانان او نړۍواله ټولنه په ځانګړي ډول ملګري ملتونه باید دغه خبرداری جدي ونیسي او د ثبات د ملاتړ لپاره اقدام وکړي. نوموړي همداراز زیاته کړې: «افغانستان اوس د یوې رېښتینې، پراخ بنسټه او ملاتړ شوې سولې پروسې ته اړتیا لري او باثباته افغانستان نه یوازې د افغانانو لپاره؛ بلکې د سیمهییز توازن او نړۍوال امنیت لپاره به هم ګټور وي.»
د پاکستان پولیسو د اسلاماباد په «ارجنټاین پارک» کې د نیمې شپې چاپې وروسته د ۵۳۹ افغان کډوالو د نیولو او افغانستان ته د بېرته جبري اېستلو لړۍ پیل کړې ده. د افغانستان انټرنشنل د راپور له مخې؛ په نیول شویو کسانو کې د بشري حقونو فعالان، خبریالان او د پخواني حکومت کارکوونکي شامل دي.
پولیسو د هغه افغان کډوالو شمېر تایید کړی، چې تر نیول کېدو وروسته لومړی حاجي کمپ ته لېږدول شوي او له هغه ځایه د تورخم له لارې افغانستان ته اېستل شوي دي.
عیني شاهدانو او سرچینو افغانستان انټرنشنل ته ویلي، چې پولیسو د سېشنبې په شپه یوه بجه په ناڅاپي یرغل کې ځینې کسان په زور نیولي؛ هغه ویډیوګانې چې رسنیو ته رسېدلې ښيي، چې پولیس د نیولو پرمهال له زور او تاوتریخوالي کار اخلي.
په یوه ویډیو کې ښکاري، چې د ښځو د حقونو فعاله دیبا فرهمند د سترګې په سر ژوره ټپي شوې. نیول شوي کسان حاجي کمپ ته تر لېږدولو وروسته په څو ساعتونو کې تورخم ته لېږدول شوي دي.
یوشمېر کډوال وایي، د بشري حقونو نړۍوالو بنسټونو او نورو نړۍوالو سازمانونو د تېرو درېیو میاشتو په اوږدو کې د دوی غږ نهدی اورېدلی. یو کډوال رسنیو ته ویلي: «حتا هغه کسان هم په جبري ډول وشړل شول، چې د لوېدیځو هېوادونو د پناه غوښتنې دوسیې یې په جریان کې وې.»
د بشري حقونو نړۍوالو سازمانونو، د بښنې نړۍوال سازمان، د بشري حقونو د څار ادارې او نورو ادارو تر دې وړاندې په خپلو راپورونو کې ویلي و، چې پاکستان د ډېرو افغانانو قانوني وضعیت ته پام نهدی کړی او ان هغه کسان یې هم شړلي چې د ملګرو ملتونو (PoR) کارتونه لري یا د بېرته مېشتېدو پروسه یې روانه وه.
د بښنې نړۍوال سازمان د راپور له مخې؛ د کډوالۍ نړۍوالې ادارې شمېرې ښیي، چې سږکال له پاکستان نه د اېستل شویو افغانانو شاوخوا ۲۰ سلنه د ملګرو ملتونو کارت لرونکي وو.
له دې وړاندې په ارجنټاین پارک کې مېشتو افغانانو ویلي وو، که په جبري توګه افغانستان ته واستول شي؛ نو ژوند یې له جدي ګواښ سره مخ کېږي.
ولې دغه کډوال په ارجنټاین پارک کې مېشت وو؟
کډوالو ویلي، دوی له درېیو میاشتو راهیسې د کورونو له اېستلو، د پولیسو له فشار او د اېستلو له ګواښونو سره مخ وو او د شپې له چاپو او له کورونو څخه د جبري اېستلو له وېرې یې دغه پارک ته پناه وړې وه. دوی زیاتوي، چې د لوېدیځو هېوادونو د بیا مېشتېدنې پروسې یې مبهمې وې او د جبري شړلو وېره یې اصلي لامل و، چې دغه پارک کې مېشت شوي وو.
پاکستاني چارواکو مخکې ویلي و، چې له ګواښ سره مخ افغانان به نه شړي. د پاکستان د کورنیو چارو وزارت (د تلې په ۳۰مه) ویلي و، چې د بشري حقونو فعالان، د پخواني حکومت کارکوونکي، سیاسي څېرې، هنرمندان، مذهبي اقلیتونه او هغه کسان چې د لوېدیځو هېوادونو د انتقال دوسیې لري؛ خوندي دي.
خو په لسګونه فعالان، خبریالان او د پخواني حکومت کارکوونکي چې د طالبانو له بیا واکمنېدو وروسته یې پاکستان ته پناه وړې وايي، چې د پولیسو بد چلند، ځورونې او تعقیب دوام لري.
کډوال زیاتوي، چې پاکستان د دوی د ویزو د تمدید غوښتنې نه مني او د دوامداره نیونو له امله یې له سختو رواني شرایطو سره مخ کړي دي.
د پاکستان د دفاع وزیر وايي، طالبان یوه ځان غوښتونکې ډله ده او پر هغوی باور کول «بې ګټې» دی. خواجه اصف ومنله، چې په افغانستان کې د طالبانو د بریا هرکلی پر دوی د ملنډو وهلو لامل شوی و، خو دوی د طالبانو لپاره هیله درلوده.
د پاکستان دفاع وزیر د سې شنبې په ورځ (د لیندۍ ۴مه) له «جیونیوز» سره په مرکه کې وویل، چې د طالبانو چلند هېڅ ډول بدل شوی نه دی او دا ډله افغانستان «د تباهۍ خواته بیايي.»
خواجه اصف د طالبانو هغه ادعا رد کړه، چې ګواکې پاکستان د افغانستان په ختیځ کې په هوايي بریدونو کې لاس لري. هغه وویل: «زموږ له لوري هېڅ برید نه دی شوی او هېڅ ملکي کس نه دی په نښه شوی. زموږ ځواکونه منظم دي او اصولو ته ژمن دي؛ موږ د طالبانو برعکس چې یوه خپره او بې قاعدې ډله ده، هېڅکله ملکيان هدف نه ګرځوو.»
هغه ټینګار وکړ: «په هېڅ دین او ټولنه کې د منلو وړ نه ده، چې په یوه خاوره کې اوسې او هماغه ځای کې وینې تویې او ګډوډي رامنځته کړې. طالبان د کوم شریعت خبرې کوي؟»
د پاکستان د دفاع وزیر زیاته کړه، چې اسلاماباد په سیمه کې د سولې او ثبات غوښتونکی دی او د کړکېچ دوام د هېچا په ګټه نه دی.
هغه پر طالبانو نیوکه وکړه او ویې ویل، چې خلک اوس د هغه پوسټ لپاره ملنډې وهي چې هغه یو وخت د طالبانو په ملاتړ کې خپور کړی و. د طالبانو او امریکا ترمنځ د دوحې له تړون وروسته اصف د افغان طالبانو په ملاتړ ټوېټ وکړ او ویې ویل، «ځواک ستاسو سره دی، مګر خدای زموږ سره دی. الله اکبر.»
خواجه اصف همدارنګه وویل، چې که طالبان غواړي د سوداګرۍ لپاره بدیلې لارې پیدا کړي یا له هند سره خپلې اړیکې پراخې کړي هېڅ خنډ او مخالفت ورسره نشته.
دا څرګندونې وروسته له هغه کېږي، چې د افغانستان ختیځو سیمو کې د سې شنبې په شپه د پاکستان له لوري د هوایي بریدونو راپورونه خپاره شول. د سیمې اوسېدونکو او د طالبانو ځايي مسوولینو ویلي، چې په بریدونو کې ۹ماشومان او یوه مېرمن وژل شوي دي.
خو د پاکستان پوځ د دغه هېواد رسنیو ته ویلي، چې دوی په افغانستان کې کوم هوايي برید نه دی کړی.
په سیمه کې لا هم د وژل شویو کسانو د دقیق شمېر، د برید نوعیت او د بمبارد د موخې په اړه جزییات روښانه نه دي، خو د ملکي مرګ ژوبلې راپورونو د خلکو اندېښنې زیاتې کړې دي.
ذبیحالله مجاهد ویلي، چې طالبان «دغه سرغړونه او جنایت په کلکه غندي.» نوموړي زیاته کړې، چې طالبان به «په مناسب وخت کې دې بریدونو ته لازم ځواب ورکړي.»
د افغانستان لپاره د اسټرالیا ځانګړې استازې وايي، په هېڅ بل هېواد کې د ښځو پروړاندې تاوتریخوالی دومره «ریښې لرونکی، جوړښتي او پراخ» نه دی لکه په افغانستان کې چې دی.
هغې د ملګرو ملتونو له لوري د ښځو پروړاندې د تاوتریخوالي د پای ته رسولو د ۱۶ ورځني نړۍوال کمپاین د پیل په اړه وویل، چې ښځې په افغانستان کې په عملي ډول له عامه ژوند څخه اېستل شوې دي.
امندا مک ګریګور زیاته کړې، چې د ښځو پروړاندې د تاوتریخوالي ختمول د هېڅ بل هېواد راتلونکی هومره نه شي بدلولی لکه افغانستان.
په ورته وخت کې یوناما او د ملګرو ملتونو د ښځو ادارې په یوې ګډه اعلامیه کې په افغانستان کې د ښځو او نجونو پروړاندې د تاوتریخوالي د ۴۰سلنې اندېښنو د زیاتوالي خبر ورکړ. دغو دوو بنسټونو له نړۍوالې ټولنې وغوښتل، چې له افغان ښځو سره خپل ملاتړ او پیوستون زیات کړي.
د ملګرو ملتونو د ارزونو له مخې، هغه ښځې چې د تاوتریخوالي له ګواښ سره مخ دي شمېر یې په یوازې دوو کلونو کې نږدې ۴۰سلنه لوړ شوی او اوس په افغانستان کې له ۱۴ میلیونو څخه ډېرې ښځې د ساتنې خدماتو او بېړنیو مرستو ته اړتیا لري.
د ملګرو ملتونو د بشري حقونو ځانګړي راپور ورکوونکي ریچارډ بېنېټ وايي، د نجونو او ښځو پروړاندې تاوتریخوالی د منلو وړ نه دی. نوموړي په خپل اېکس کې لیکلي، چې په افغانستان او ټوله نړۍ کې نجونې او ښځې د ساتنې، عزت او مساواتو مستحقې دي.
بېنېټ د سې شنبې په ورځ پر خپلې اېکس پاڼې «د ښځو پروړاندې د تاوتریخوالي د له منځه وړلو نړۍوالې ورځې» په مناسبت لیکلي: «د ښځو او نجونو پروړاندې تاوتریخوالی د منلو نه دی.»
هغه ټینګار کړی، چې عدالت ته لاسرسی د افغانستان او نړۍ د نجونو او ښځو امتیاز نه، بلکې د دوی حق دی.
نوموړي همداراز په ماشومتوب کې جبرې ودونه هم جرم ګڼلی.
د نومبر ۲۵مه هر کال د ښځو پر وړاندې د تاوتریخوالي د له منځه وړلو د نړۍوالې ورځې په توګه نمانځل کېږي. د دې ورځ شالید د دومینیکن جمهوریت د میرابل خویندو له وژنې سره تړاو لري، چې د ۱۹۶۰م کال د نومبر په ۲۵مه د یوه ظالم رژیم پروړاندې د خپلې مبارزې له امله ووژل شوې.
دا ورځ د ملګرو ملتونو عمومي اسمبلې په رسمي توګه په ۱۹۹۹م کال کې ومنله.
د دې ورځې د نمانځلو موخه د ښځو د حقونو ساتنه، د تاوتریخوالي د ستونزې په اړه د عامه پوهاوي لوړول او د هغو هڅو پراختیا ده، چې د ښځو لپاره یو خوندي او عادلانه چاپېریال رامنځته کوي.