د جنوبي کوریا شارژدافیر او ریچارډ بېنېټ د افغانستان د بشري حقونو پر وضعیت غږېدلي

امیرخان متقي له یو شمېر سیاسي شنونکو سره د سیمې او افغانستان د روان وضعیت په اړه خبرو کې ویلي، چې دد امریکا د ملي ګارډ پر دوو غړو د ډزو پېښه فردي عمل دی، په افغانانو او طالبانو پورې هېڅ اړه نه لري.

نوموړي ویلي، چې تورن کس د امریکایانو له لوري روزل شوی و او بیا د یو غیر قانوني پروسې له لارې امریکا ته انتقال شوی دی.

متقي د خپلو خبرو پرمهال زیاته کړه:«چا چې دا عمل کړی دی خپله د امریکایانو له لوري روزل شوی دی. موږ به شل کاله دا خبره کوله چې دغه کسان چې په صفر ۱، صفر ۲ او ۳، اربکیانو او پولیسو، اردو کې موظف شوي دي، دا همداسې افغانان هم وژني».

نوموړي وویل، چې «دا ډول خلکو په سلګونو نه په زرګونو پیښې په افغانستان کې رامنځته کړې او دا موضوع د افغانستان په ولس او حکومت پورې اړه نه لري».

متقي ویلي، چې وړاندې یې له امریکايانو غوښتنه کړې وه، چې له طالبانو سره دې کونسلي اړیکې پیل شي، چې د غیرقانوني سفرونو او کړنو مخنیوی وشي.

نوموړي په واشنګټن کې د رحمان الله لکڼوال له لوري د ملي ګارډ پر دوو غړو د ډزو پیښې ته په اشاره ویلي، چې د دغه ډول پیښو د مخنیوي لپاره او د افغانانو د قانوني تګ راتګ بهیر د تنظیم لپاره له امریکا سره د کونسلي خدماتو پیلول اړین دي.

په کابل کې د ملګرو ملتونو دفتر د یوې اعلامیې په خپرولو سره ویلي چې د معلولانو لوړ شمېره دوی دې ته اړ باسي چې په ډیر بیړني ډول عمل وکړي.

یاد دفتر وايي، معلولیت لرونکي کسان باید د وروسته پاتې فکر په توګه ونه ګڼل شي، دوی باید د پلان جوړونې، پریکړې کولو او خدماتو وړاندې کولو په هره مرحله کې په بشپړه توګه مدغم شي.

په افغانستان کې د ملګرو ملتونو د استازولۍ مرستیال او د بشري چارو همغږوال انډریکا راټواټ ویلي،«زموږ په ټولو فعالیتونو او پروژو کې، موږ ډاډ ترلاسه کوو چې معلولیت لرونکو کسانو ته لومړيتوب ورکول کیږي او د دوی د بشپړ ظرفیت درک کولو ملاتړ کیږي».

هغه زیاته کړې چې د ژوند په ټولو برخو کې د معلولیت لرونکو کسانو شاملول او ډاډمن کول د یو سوله ییز، عادلانه او سوکاله افغانستان په جوړولو کې د مرستې لپاره مهم ګام دی.

په افغانستان کې د ملګرو ملتونو دا چارواکی وایي چې د لسیزو جګړو، بې ځایه کیدو، وچکالۍ، او کمزورو روغتیایي او اقتصادي سیسټمونو په ټول هیواد کې د معلولیت کچه لا پسې لوړه کړې ده.

ملګري ملتونه په اعلامیه کې وايي، چې دوی به په ټولنه کې د معلولیت لرونکو کسانو د ادغام ستراتیژۍ پلي کولو ته دوام ورکوي.

عبدالمتین قانع ویلي، چې یاد افغانان څه باندې شل ورځې وړاندې له ایران سره پر پوله د ایراني ځواکونو په ډزو کې وژل شوې او جسدونه یې افغانستان ته را انتقال شوي او د قربانیانو کورنیو ته سپارل شوي دي.

د فراه ولایت امنیه قوماندانۍ تېره ورځ خبر ورکړی و، چې لږ تر لږه ۱۰ افغان کډوال د ایران د پوله ساتو ځواکونو په ډزو کې ووژل شوي دي.

دغو کسانو غوښتل چې د فراه د شیخ ابونصر بندر له لارې په «غیرقانوني» توګه ایران ته ننوځي، خو د ډزو هدف ګرځېدلي.

د طالبانو د مالیې وزارت د نفتي توکو د کیفیت او څارنې ریاست ويلي، ۱۶ ټانکره نفتي توکي چې ټولیز وزن یې ۴۸۰ ټنه و، بېرته مستر شوي دي.

په یادو نفتي توکو کې ۳ ټانکره ډېزل، ۴ ټانکره اوبلن ګار او ټانکر روغنیات شامل وو، چې د نیمروز، حیرتان او شیرخان له بندرونو څخه یې بېرته ایران، تاجکستان او ازبکستان ته ورګرځولي دي.

طالبانو ویلي، چې افغانستان ته د واردېدونکو نفتي توکو د کیفیت معلومول د مسلکي او تخنیکي ډلو او معیاري لابراتوارونو په وسیله ترسره کېږي او د بې کیفیته نفتي توکو د واردولو اجازه نه ورکول کېږي.

دا په داسې حال کې ده، چې څو ورځې وړاندې هم طالبانو د اسلام کلا په ګمرک کې شاوخوا ۱۰۰ ټنه قاچاقي او بې کیفیته تېل د یادې ډلې د محکمې له پریکړې وروسته له منځه یووړل.

د طالبانو په ولکه کې ارګ د چارشنبې په ورځ وویل، چې په ګلخانې ماڼۍ کې په دې مناسبت جوړه شوې غونډه کې ددې ډلې د بهرنیو چارو وزیر امیر خان متقي او د چارو د ادارې مشر ملا عبدالواسع هم حضور درلود.

ملا حسن د قطر او ددې ډلې ترمنځ همکارایو او اړیکو ته په اشارې ویلي:«قطر هیواد په ډېرو سختیو کې له موږ سره همکاري کړې چې مننه یې کوو. الله تعالی دې وکړي چې زموږ په اړیکو او همکاریو کې لاښه والی او پرمختګ راشي.»

بل خوا د قطر نوي سفیر مردف بن علي القاشوطي ویلي چې «دا زما لپاره د ویاړ ځای دی چې په افغانستان کې د قطر د سفیر په توګه خپله دنده پیلوم او ژمنه کوم چې دقطر او افغانستان د اړیکو او همکاریو د لاپیاوړتیا لپاره به دوامدارې هڅې وکړم.»

قطر له ۲۰۱۳ ز کال وروسته طالبانو ته د سیاسي دفتر له پرانیستلو او دوحې پروسې وروسته د طالبانو او نړیوالو ترمنځ د اړیکو د مرکز په توګه پېژندل کیږي.

دا هېواد له ۲۰۱۸څخه تر ۲۰۲۰ کال پورې د طالبانو او امریکا ترمنځ د هغو مذاکراتو کوربه و، چې پایله یې د «دوحې تړون» و.