په هېواد کې د ماینونو پر تله د طالبانو په لاس جوړ شوي بوشکه‌يي ماینونه ډېر دي

دغه راپور خبرداری ورکوي، چې دا وضعیت کولای شي په پرله‌پسې شپږم کال کې د بېلابېلو کرنیزو فصلونو په ځانګړي ډول د غنمو د کموالي لامل شي.

په افغانستان کې د سوېل ختیځ او سوېل په سیمو کې د باران کچه د منځنۍ اندازې په پرتله تر ټولو ډېره ټیټه ده. یوازې په سوېل ختیځ کې دوه ولایتونه د منځنۍ کچې ته نږدې باران لري.

د راپور له مخې، دا معلومات د ناسا، د امریکا د ملي سمندري او اتموسفیر ادارې (NOAA) او د کلفورنیا پوهنتون د اقلیم د بدلون د تحلیل مرکز د معلوماتو پر بنسټ چمتو شوي دي. راپور ښيي، چې د اکټوبر له میاشتې تر نومبر پورې په ډېرو ولایتونو کې د کښت لپاره کافي رطوبت نه شته او وضعیت د مناسب پیل لپاره مناسب نه دی.

کارپوهان وايي، چې اوسني شرایط د «سړې ال نینا» سره تړاو لري، دا هغه هوایي پېښه ده، چې معمولا په افغانستان او منځني اسیا هېوادونو کې د باران د کمښت لامل کېږي.

وړاندوینې ښیي، چې دا وضعیت به تر فبروري میاشتې پورې دوام وکړي او بیا به عادي حالت ته راشي.

د راپور له مخې، د اکټوبر او نومبر میاشتو کې د باران کچه د منځنۍ اندازې څخه ټیټه ده، چې د تېرو میاشتو د خاورې ټیټ رطوبت سره یوځای د ژمي د باراني غنمو د کرنې پر بهیر اغېزه کړې ده. برعکس، د ژمي اوبو لرونکې غنمو لپاره بیا وضعیت ښه دی او تمه کېږي چې د ژمي اوبو لرونکې غنمو د کرنې ساحه به شاوخوا په منځنۍ کچه وي.

د دغه بنسټ په وینا، دوامداره وچکالي کولی شي د میلیونونو خلکو د خوړو خوندیتوب باندې نور فشار هم راوړي.

راپور ټینګار کوي، چې د خلکو د ژوند لپاره د سخت زیان د مخنیوي په موخه اړینه ده چې په راتلونکو میاشتو کې د باران کچه په دقت سره وڅارل شي او په زیان‌منونکو سیمو کې د مرستې لپاره پلان جوړ شي.

افغانستان یو داسې هېواد دی، چې اقتصاد یې په پراخه کچه په کرنې او کلنيو بارانونو پورې تړلی دی.

طالبانو له څه باندې دوو میاشتو راهیسې د پاکستان له پوځ سره تر مخامخ نښتو او همداراز د پاکستان له لوري د ډیورند کرښې په اوږدو کې د دروازو له تړل کېدو وروسته له پاکستان سره هر ډول سوداګري او په ځانګړې توګه د کم کیفیت له امله پر پاکستاني درملو په بشپړ ډول بندیز ولګاوه.

په دې لړ کې د طالبانو د عامې روغتیا وزارت د خوړو او درملو مرستیال حمدالله زاهد د دوشنبې په ورځ (د لیندۍ ۱۷مه) د درملو د سترو تولیدي فابریکو له مسوولینو سره په کتنه کې وویل: «پر وارداتو تکیه کول مو تل محتاج ساتي،خو پر داخلي تولید تکیه مو اقتصادي خپلواکۍ ته رسوي.»

د نوموړي په وینا، له کورنیو تولیدي توکو استفاده کول په هېواد کې دننه د پانګې د راګرځېدو لامل کېږي او ورسره: «د کار زمینې برابرېږي او هم د کیفیت، مصونیت او مناسب قیمت تضمین کوي.»

حمدالله زاهد همداراز له یادو درمل جوړوونکو سره ژمنه وکړه، چې په نږدې راتلونکې کې به د هغو توکو واردات منع کړي، چې کورنۍ تولیدي فابریکې یې د بازار اړتیا پوره کولای شي.

په دې غونډه کې د څلورو درمل جوړوونکو کارخونو مسوولینو وویل، کارخونې یې په عصري ماشینرۍ او نوې ټکنالوژۍ سره سمبالې دي او دمګړی د اړتیا وړ ۲۱۷ډوله درمل تولیدوي.

د یادونې وړ ده، چې دا مهال په هېواد کې د درملو تولیدوونکو فابریکو شمېر ۱۱۰څخه ډېر شوی او له ۶۵۰ قلمو څخه زیات درمل تولیدوي.

سرچینې: په کابل کې د درملو بیې تر ۷۰ سلنې لوړې شوې دي | افغانستان انټرنشنل پښتو

دا په داسې حال کې ده، چې همدا څو ورځې مخکې سرچینو افغانستان انټرنشنل- پښتو ته وویل، له پاکستان سره د لارو د بندېدو له امله په افغانستان او په ځانګړې توګه کابل کې درمل کم شوي او بیې هم تر ۷۰ سلنې لوړې شوې او ناروغ لرونکي هم د درملو له کم کیفیت او د بیو له لوړېدو شکایت درلود.

د غزني ولایت لپاره د طالبانو د رسنیو دفتر د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره وایي، په دې غونډه کې د امربالمعروف او نهې عن منکر اړوند موضوعګانو، د ځمکو له غصب څخه د مخنیوي، د محکمو د پرېکړو د پلې کولو، ښوونې او روزنې او نورو اړوندو مسایلو په اړه خبرې شوې دي.

په دې غونډه کې د یادو ولایتونو لپاره د طالبانو والیانو، امنیه قومندانانو، د منصوري قول اردو او اړوندو لواوو قومندانانو، د استخباراتو او د نظامي محاکمو رییسانو ګډون درلود.

د یادونې وړ ده، چې په دې ورستیو اوونیو کې د هېواد د زونونو په کچه د ښې حکومتولۍ او همداراز د همغږۍ په نوم غونډې ډېرې شوي او په ځینو دغه ډول غونډو کې له کابل څخه هم ځينې طالب چارواکي ګډون کوي.

لا تر اوسه په روښانه توګه نه‌ده مشخصه شوې، چې دا یوازې د همغږۍ غونډې دي او که هبت‌الله اخوندزاده غواړي د هېواد په ټولو برخو خپل نفوذ پراخ او طالب مسوولین اطاعت کولو ته اړ کړي.

د کندوز ولایت لپاره د طالبانو د رسنیو دفتر د دوشنبې په ورځ (د لیندۍ ۱۷مه) د کورنیو چارو وزارت ستر امنیتي مرستیال کندوز ته د خپل سفر په ترڅ کې له ځايي طالب مسوولینو سره په کتنه کې وویل: «نظامي مسوولین او مجاهدین په رسمي وخت کې باید نظامي یونیفورم په تن کړي او په رسمي وختونو کې خپلو دندو کې حضور ولري.»

یو شمېر هېوادوال وايي، لا تر اوسه هم د ناقانونه وسله‌والو او طالبانو تر منځ هېڅ توپیر نه‌شي کولی، ځکه دواړه وسله‌وال په شخصي جامو کې وسله په اوږه ګرځوي او دغه وضعیت خلک اندېښمن کړي دي.

ابراهیم صدر زیاته کړه، د نشه‌یې توکو پر وړاندې مبارزه یوازې د نظام د مسوولینو مسوولیت نه؛ بلکې د علماء کرامو او ټولو ولسونو ګډ مسوولیت دی.

طالب چارواکي تل د خپلې «بریا» راز د مشرتابه په اطاعت کې بولي او ابراهیم صدر هم یو ځل بیا ټینګار کړی: «د نظام د پیاوړتیا او بقا لپاره د مسوولینو او مجاهدینو سپېڅلي نیتونه، د اوامرو اطاعت او له علماوو او ولسونو سره مجلسونه او د هغوی د ستونزو حل ډېر مهم دي.»

د کندوز د علماو شورا مسوول هم په دې غونډه کې د طالبانو تر منځ پر همغږۍ له ټینګار سربېره وویل، «مسوولیتونه امانت دي او د نظام د چارو د ښه ترسره کولو برخه کې باید یو له بل سره پوره همغږي او همکاري وکړو.»

د یادونې وړ ده، چې په دې وروستیو کې د هېواد د زونونو په کچه د طالب چارواکو تر منځ د همغږۍ په نوم لیدنې ډېرې شوې دي.

امریکايي چارواکي وايي، محمود شاه حبیبي له څه باندې درېیو کلونو راهیسې په افغانستان کې د طالبانو له لوري نیول شوی، خو طالبان د هغه نیول کېدل ردوي.

د محمود شاه حبیبي ورور وايي، «د امریکا له حکومت سره په تماس کې یو او دوی د فشارونو په راوړلو سره دا هڅه کوي، چې پر طالبانو یې ومني چې محمود شاه حبیبي له دوی سره بندي دی.»

نوموړی په دې تړاو د امریکا هڅو ته هیله‌مند دی او وايي، امریکا ورسره ژمنه کړې چې خپلو فشارونو راوستو ته به دوام ورکوي، څو مثبته پایله واخلي.

طالبانو په وروستي ځل د روان لمریز کال د تلې په ۶مه د «امیر امیري» په نوم یو امریکایی ازاد کړ، خو د افغاني الاصله امریکايي محمود شاه حبیبي برخلیک لا تر اوسه نه دی مشخص شوی.

د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت په هماغه ورځ په یوې اعلامیه کې ویلي و، چې دوی د اتباعو مسایلو ته له سیاسي زاویې نه ګوري او زیاتوي، چې د ډیپلوماسۍ له لارې د مسایلو د حل لپاره لارې چارې موندل کېدای شي.

د راپورونو له‌مخې، دمګړی د محمود شاه حبیبي په ګډون ۳ امریکايان له طالبانو سره بندیان دي، خو طالبانو لا تر اوسه په روښانه ټکو د محمود شاه حبیبي د نیونې او برخلیک په تړاو څه نه دي ویلي.

محمود شاه حبیبي چې یو افغان‌الاصله امریکایی دی، د ۲۰۲۲ کال په اګست کې د طالبانو د استخباراتو له‌ خوا په کابل کې د القاعدې د مشر اېمن الظواهري د استوګنې ځای په پېژندلو کې د مرستې په تور نیول شوی دی.

تر دې مخکې امریکايي چارواکو ویلي، طالبان دې پایلې ته رسېدلي چې د امریکایي یرغمل وګړو ساتل شتمني نه، بلکې د اوږو بار ګرځېدلی او همداراز یې د بندیانو مساله د امریکا او طالبانو د اړیکو پر وړاندې تر ټولو مهم خنډ بللی و.