هرات کې د طالبانو والي: د ایراني پوله‌ساتو له‌خوا د ۱۰ افغانانو د وژنې په اړه پلټنه کېږي

د طالبانو ویاند ذبیح الله مجاهد نن د شنبې په ورځ، د لیندۍ ۲۲مه په اېکس خواله رسنۍ لیکلي چې د ملا عمر د مور جنازه به د کندهار ولایت په عیدګاه جومات کې ترسره شي.

طالبانو د ملا عمر د مور د عمر یا د مړینې د لامل په اړه جزییات نه دي ورکړي.

ملا عمر د طالبانو مشر او له ۱۹۹۶ څخه تر ۲۰۰۱ پورې د دې ډلې د رژیم واکمن و.

په ۲۰۰۱ کال کې د امریکا په مشرۍ د نړیوال ایتلاف له برید وروسته، د طالبانو رژیم نسکور شو او ملا عمر پټ شو.

هغه تر خپل مرګ پورې په پټه ژوند کاوه، او د هغه د مړینې خبر په ۲۰۱۵ کال کې تایید شو.

په تیرو کلونو کې طالبانو ویلي وو، چې ملا عمر د ۱۳۹۲ کال د ثور په ۲۴مه د نري رنځ له امله مړ شو. طالبانو د واک بیا ترلاسه کولو وروسته، د ملا عمر قبر په زابل ولایت کې راڅرګند کړ.

د طالبانو په وینا، د ملا عمر پلار، غلام نبي، په ۱۳۴۴ هجري قمري کال کې په کندهار کې مړ شوی و. هغه پنځه کلن و چې پلار یې وفات شو.

محمد یعقوب مجاهد تېره ورځ د کندهار په ژړۍ ولسوالۍ کې د یوې دیني مدرسې څخه د طالبانو فراغت غونډه کې ګډون کړی و.

نوموړي د فراغت غونډې پرمهال خپله وینا کې ویلي، چې د زده کړو لپاره زمینه برابره ده او خلک باید په خپلو اولادونو عصري او دیني زده کړې وکړي.

یعقوب مجاهد زیاته کړې:«موږ د حکومت په توګه، د پوځ په توګه، د‌پولیس په توګه او د یو نظام په توګه توله ستاسو په خدمت کې یوو. ځیني په سرحداتو کې له خاورې څخه ساتنه کوي، ځیني د کورونو، مدرسو، ښوونځیو، پوهنتونو، د سوداګرۍ مرکزونه ساتنه کوي او ستاسو د امنیت سر او مال ساتنه کوي. زموږ غوښتنه داده، چې ښوونځي او مدرسې درته جوړ دي او تاسو یې ملاتړ وکړئ خپل اولادونه بې تعلیمه مه پریږدئ.»

دغه لوړپوړي طالب چارواکي د خپلې وینا پرمهال د نجونو او ښځو د زده کړو په اړه څه نه دې ویلي.

نوموړي پرداسې مهال خلک د خپلو اولادونو زده کړو ته هڅولي، چې د تېرو څلورو کلونو راهیسې یادې ډلې له شپږم ټولګي پورته د نجونو پر زده کړو بندیز لګولی دی، چې له امله یې میلیونونه نجونې له زده کړو بې برخې شوې دي.

ښاغلي دراني پر ایکس خواله رسنۍ لیکلي چې دا پریکړه دا دلیل روښانه او پیاوړی کوي چې طالبان نشي کولی په یوه مسله خبرې اترې وکړي.

هغه زیاته کړه چې طالبانو په ساده ډول د «نه منلو» چلند غوره کړی، کوم چې یو غیر فعال چلند دی او جدي ستونزې نه شي حل کولی.

د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت نن اعلان وکړ چې دوی به د تهران په سیمه ییزه غونډه کې ګډون ونکړي.

یاد وزارت د خپل نه ګډون لپاره واضح دلیل نه دی ورکړی، مګر ویلي یې دي چې دوی د سیمه ییزو سازمانونو او دوه اړخیزو میکانیزمونو له لارې د سیمه ییزو هیوادونو سره فعالې اړیکې لري.

ټاکل شوې ده چې تهران په دې اونۍ کې د افغانستان په اړه د سیمه ییزې غونډې کوربه توب وکړي.

د ایران د بهرنیو چارو وزارت ویلي دي چې د افغانستان د چارو لپاره د پاکستان، تاجکستان، ازبکستان، ترکمنستان، چین او روسیې ځانګړي استازي به په دې غونډه کې ګډون وکړي.

د پخواني جمهوري نظامي دغه چارواکي ویلي، چې ځینو کسانو د طالبانو لاس ته د بشري مرستو لوېدو په پلمه افغانستان ته د مرستو درولو کمپاین پیل کړی دی.

نوموړي ویلي، چې د ډیری افغانانو ژوند پر بشري مرستو تکیه دی او عام ولس باید د طالبانو یا نړیوالو د ناسمو پالیسیو قرباني نه شي.

شاه محمود میاخېل زیاته کړې، چې له بشري مرستو څخه د طالبانو د استفادي مخنیوي لپاره دې د مرستو درولو کمپاین پرځای داسې لارې چارې ولټول شي، چې بشري مرستې حقدارو کسانو ته ورسیږي.

میاخېل ویلي:« د ولس په ضد د مرستو بندیدل ظلم دی. په هېڅ صورت کې باید په ولس باندې مرستې ونه درول شي. په ولس مرستې درول د انساني، اخلاقي، افغاني او ټولو ارزښتونو خلاف عمل دی.»

شاه محمود میاخېل په مشخص ډول د کوم چا د نوم یادونه نه ده کړې، خو وايي، افغانستان ته د مرستو درولو په کمپاین کې داسې کسان لاس لري، چې افغانستان کې هېڅ خواخوږي او خپلوان نه لري.

نوموړي په ټینګار سره ویلي، چې افغانان باید د هېڅ ډول سیاسي او خود غرضه کمپاینونو قرباني نه شي او د هرې مبارزې موخه باید د افغانستان د ولس سوکالي او ارامي وي.

دا په داسې حال کې ده، چې د افغانستان په اړه د ملګرو ملتونو د امنیت شورا په غونډه کې هم د طالبانو له خوا د بشري مرستو پر استفاده نیوکې شوې وي.

د طالبانو د اسخباراتو ریاست مرستیال تاجمیر جواد چې نن شنبه، د لیندۍ ۲۲مه یې د یوې مدرسې په فراغت غونډه کې وینا کوله وویل، چې د دوی ډله په دې باور لري چې د دیني علومو په ودې او پرمختګ سره اسلامي سپېڅلې عقیده تضمین کېږي او د عصري علومو په وده او پرمختګ سره هېواد د سوکالۍ او پرمختګ څخه برخمن کېږي.

هغه په خپلو څرګندونو کې وویل، چې مونږ سیمه‌ییز امنیت او ثبات ته د شریعت د لارښوونو او د خپل هېواد د مصالحو په رڼا کې ژمن یو.

تاجمیر جواد وايي:«موږ جګړه نه‌غواړو، خو که جګړه پر مونږ وتپل شي، نو د خپل اسلامي شرعي نظام او اسلامي خاورې د دفاع په لاره کې به داسې وړتیاوې ښکاره کړو، چې ټولې اوسني محاسبې به ناسمې وښيي او جنګ‌ غوښتونکي به د خپل ژوند تر ټولو سخته پښېماني تجربه کړي.»

دا سرګندونې په داسې مهال کېږي، چې په دې وروستیو کې د طالبانو د چارواکو ترمنځ د خپلې واکمنۍ او د امیر د اطاعت په اړه بحثتونه زیات شوي دي.