د افغانستان او پاکستان ترمنځ د ترینګلتیاوو پر دوام د پاکستان دفاع وزیر په تازه څرګندونو کې ویلي، اسلاماباد د افغان طالبانو او هند ترمنځ د نږدېوالي له امله پر طالبانو باور نهلري. نوموړي ټینګار کړی، هېواد یې د دې توان لري چې هممهاله د هند او افغان طالبانو پر وړاندې مقابله وکړي.
خواجه اصف د سېشنبې په ورځ (د مرغومي ۱۶مه) له «جیونیوز» سره په خبرو کې د افغان طالبانو او نوي ډیلي ترمنځ د اړیکو په اړه اندېښنه وښوده او زیاته یې کړه، چې پاکستان د خپلو ختیځو او لوېدیځو پولو په اوږدو کې د هر ډول «تېري» پر وړاندې بشپړ چمتووالی لري.
د پاکستان اړیکې له هند او افغان طالبانو سره په وروستیو میاشتو کې له ترینګلتیاوو سره مخ دي. پاکستان تېر کال د مې په میاشت کې له هند سره څلور ورځنۍ جګړه وکړه او څو میاشتې وروسته د اکټوبر په میاشت کې یې له افغان طالبانو سره د ډیورنډ کرښې په اوږدو کې نښتې وکړې. دا نښتې د دواړو خواوو ترمنځ اړیکې لا پسې کړکېچنې کړې او سیمهییز وضعیت یې لا بېثباته کړ.
که څه هم د بېلابېلو اړخونو لهخوا هڅې شوې، چې د افغانستان او پاکستان ترمنځ اړیکې بېرته عادي شي، خو دواړه هېوادونه یو بل ته داسې شرطونه اېږدي، چې تر دې دمه هېڅ لوري نهدي منلي. د همدې شرطونو پر سر اختلافات لا هم دوام لري او دا وضعیت د دواړو هېوادونو ترمنځ د باور فضا لا کمزورې کړې ده.
د پاکستان شرط دا دی، چې افغان طالبان باید د تحریک طالبان پاکستان (ټيټيپي) له ملاتړ څخه لاس واخلي. په مقابل کې، د طالبانو شرط دا دی چې پاکستان باید تضمین ورکړي چې د هر ډول شخړو او ستونزو پر مهال به د افغانستان پر حاکمیت تېری نهکوي، د دواړو هېوادونو ترمنځ به لارې نه بندوي او د سرحدي دروازو په تړلو سره به افغان ولس ته ستونزې نه جوړوي.
د طالبانو او پاکستان ترمنځ له دې ترینګلتیاو او شخړو وروسته، لومړی قطر بیا ترکیې او وروسته سعودي عربستان د دواړو هېوادونو ترمنځ منځګړیتوب وکړ، خو د یادو هېوادونو په منځګړیتوب ټول مذاکرات له کومې مطلوبي پایلې پرته پای ته ورسېدل او لا هم د افغانستان او پاکستان ترمنځ ټولې سوداګریزې لارې او هر ډول تګراتګ په ټپه ولاړې دي.
د پاکستان د دفاع وزیر په خپله نننۍ مرکه د دې پوښتنې په ځواب کې چې ایا هېواد یې د دوو جبهو جګړې توان لري که نه، وویل: «موږ په بشپړه توګه چمتو یو».
په ورته وخت کې د پاکستان د پوځ ویاند شریف چودري د سېشنبې په ورځ افغان طالبان د نرېندرا مودي له حکومت سره په تړاو تورن کړل.
دا په داسې حال کې ده، چې له پاکستان سره د ترینګلتیا له زیاتېدو وروسته افغان طالبانو له هند سره خپلې اړیکې پراخې کړې دي. په تېرو دوو میاشتو کې د طالبانو د درېیو وزیرانو په ګډون څو لوړپوړي چارواکي نوي ډیلي ته تللي دي. طالبان هیله لري، چې هند به د افغانستان په بازار کې د پاکستان د اقتصادي تشې یوه برخه ډکه کړي.
خواجه اصف همداراز له هند سره د تېر کال جګړې ته په اشارې سره وویل، چې د پاکستان جنګي الوتکې په دغه نښته کې «عملي ازمویل شوې» او زیاته یې کړه، چې هېواد یې د دغو الوتکو لپاره د پام وړ سپارښتنې ترلاسه کړې دي.
طالب سرچینو افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته ویلي، چې د لیندۍ میاشتې په ۱۴مه نېټه د شپې ناوخته د کندهار په سپین بولدک ولسوالۍ کې د طالبانو او پاکستاني سرحدي ځواکونو ترمنځ نښته شوې. دغو نښتو نږدې څلور ساعته دوام وکړ او د پاکستان له لوري د هاوان مرمۍ لګېدو له امله پنځه ملکي وګړي وژل شوي او پنځه نور ټپیان شوي دي.
د طالب سرچینو د معلوماتو لهمخې، له یادې نښتې یوه ورځ وروسته د طالبانو استخباراتو وموندله چې د لیندۍ میاشتې په ۱۴مه نېټه د شپې ناوخته د سپین بولدک د کمیسارۍ څلور طالب منسوبینو د ګزمې پر مهال د ډیورنډ کرښې ته نږدې پر پاکستاني سرتېرو ډزې کړې وې، چې له امله یې وروسته نښته رامنځته شوې وه.
د معلوماتو لهمخې، یاد څلور طالب جنګیالي وروسته د طالبانو د کندهار د استخباراتو د چارواکو له لوري ونیول شول او زندان ته واستول شول.
سرچینې زیاتوي، پر یادو کسانو تور دی چې له پاکستان سره د اوربند هوکړه یې ماته کړې او د خپلو مشرانو له امر څخه یې سرغړونه کړې ده.
یاد کسان د استخباراتو له څېړنو وروسته د کندهار مرکزي زندان کې بندیان دي او تر اوسه یې محاکمه نه ده ترسره شوې.
سرچینو ویلي، چې ډېر ژر به یاد کسان محاکمه او سزا به ورکړل شي.
سرچینو د یادو طالب جنګیالیو نومونه ملا لعلي، حقاني، حزبالله او عبدالسلام ښودلي دي.
طالبانو په رسمي ډول د یادو کسانو د نیولو او محاکمه کولو په تړاو څه نه دي ویلي، خو د لیندۍ په ۱۴مه نېټه د شپې ناوخته د طالبانو ویاند ذبیحالله مجاهد په خپلې اېکسپاڼې لیکلي و، جګړه لومړۍ د پاکستاني ځواکونو له لوري پیل شوې ده.
مجاهد دغه راز زیاته کړې وه: «متاسفانه چې نن ماښام پاکستاني اړخ یوځل بیا د کندهار په سپین بولدک ولسوالۍ کې د افغانستان په طرف بریدونه پیل کړل چې د اسلامي امارت ځواکونه هم غبرګون ته اړ شول».
د طالبانو او پاکستان ترمنځ پر ډیورنډ کرښې شخړې له هغه وروسته لا پسې زیاتې او تاوتریخجنې شوې، چې د اکټوبر په میاشت کې پاکستان د کابل په ګډون د افغانستان پر ځینو ولایتونو هوايي بریدونه ترسره کړل.
طالبانو له دې برېدونو وروسته له پاکستان څخه د غچ اخیستو په موخه د یادې ډلې د دفاع وزیر یعقوب مجاهد په امر پر ډیورنډ کرښه پر پاکستاني ځواکونو څو ساعته پرلهپسې برېدونه وکړل.
د طالبانو او پاکستان ترمنځ له یادې شخړې وروسته، لومړی قطر بیا ترکیې او وروسته سعودي عربستان د دواړو هېوادونو ترمنځ منځګړیتوب وکړ، خو د یادو هېوادونو په منځګړیتوب ټول مذاکرات له کومې مطلوبي پایلې پرته پای ته ورسېدل او لا هم د افغانستان او پاکستان ترمنځ ټولې سوداګریزې لارې او هر ډول تګراتګ په ټپه ولاړې دي.
