د جرمني د الوتکو مېلمه پالو اتحادیې په ملکي الوتنو کې د افغانانو له اخراج سره مخالفت کړی

د ایران د اسلامي شورا مجلس د ملي امنیت او بهرني سیاست د کمیسیون غړي فداحسین مالکی ایراني رسنیو ته ویلي، چې د افغانستان د جمهوري نظام د تخار امنیه قوماندان او د طالبانو د یوه مخالف جنرال، چې په تهران کې وژل شوی و، د ترور عامل نیول شوی دی.

فداحسین مالکي وايي، دا پېښه او هغه نورې پېښې چې په ایران کې شوې او ځینې پخواني افغان پوځیان په مشهد او تهران کې وژل شوي، د خواشینۍ وړ دي. نوموړی وايي، د ایران د ډیپلوماسۍ دستګاه پر وخت دا پېښه وغندله او د هېواد بېلابېلو ادارو هم لازمې څېړنې کړې دي.

هغه زیاته کړه چې د ایران امنیتي ادارې، په ځانګړي ډول د کورنیو چارو وزارت، د دې موضوع په اړه حساس دي او د افغانستان ځینې ستونزې او مسایل باید ایران ته ونه غځول شي.

نوموړي زیاته کړې، « دا موضوع به حتمي د ملي امنیت د کمیسیون او امنیتي ادارو تر جدي پام لاندې وي».

مالکي د آوش رسنۍ د دې پوښتنې په ځواب کې چې ایا بریدګر نیول شوی که نه، ټینګار وکړ، چې د وروستيو معلوماتو له مخې چې دوی ته رسېدلي، عامل نیول شوی دی، خو د جزئیاتو په اړه باید د کورنیو چارو وزارت رسمي رپوټ ورکړي.

هغه د دې پوښتنې په ځواب کې چې ایا د اکرام الدین سریع د وژل کېدو عامل په تهران کې دی او که طالبانو ته سپارل شوی، وویل: «هغه په ایران کې نیول شوی دی».

د ایران د مجلس د ملي امنیت او بهرني سیاست د کمیسیون یاد غړي زیاته کړې چې ډېری اټکلونه دا دي چې دا پېښه له بهر څخه هدایت شوې ده.

هغه زیاته کړې، « زه نه ګڼم چې عامل دې شخصي انګېزه لرلې وي. د هغو خبرو او رپوټونو پر بنسټ چې له مشهد څخه موږ ته رسېدلي، دا اقدام په واردمخه پلان او تنظیم، شوی دی».

د تخار پخوانی امنیه قوماندان او د طالبانو مخالف جنرال اکرام الدین سریع د مرغومي پر درېیمه نامعلومو کسانو د تهران په ولیعصر ښارګوټي کې په ډزو وواژه.

اکرام‌الدین سریع د تخار د پولیسو پخوانی قوماندان و او د طالبانو تر واکمنېدو وروسته ایران ته تللی و.

هغه د ۱۴۰۳ کال په لړم میاشت کې د لنډ وخت لپاره ایراني ځواکونو نیولی و او وروسته یې بېرته خوشی کړی و.

له دې وړاندې د ایران د پلازمېنې تهران والي حسین خوش‌اقبال ویلي و چې د سریع د ترور قضیه تر جدي څېړنو لاندې ده او ډیر ژر به یې پایلې روښانه کړي.

خوش‌اقبال ویلي و چې د جنرال سریع د وژل کېدو په اړه پلټنې روانې دي، خو تر اوسه کومې وروستۍ پایلې ته نه دي رسېدلي.

له بل پلوه د طالبانو ویاند مرستیال حمدالله فطرت ویلي، چې یادې ډلې په تېر ۲۰۲۵کال کې په ټول افغانستان کې (۲۴۶۱۲۵۲) جریبه ځمکه تشخیص او تثبیت کړې ده.

خو حقوق‌پوهان وايي، چې طالبانو له خپلې دویمې واکمنۍ سره د تېر جمهوري نظام ټول قوانین او فرمانونه لغوه کړي او ښایي چې په دغه راګرځول شويو ځمکو کې قانوني ځمکې هم غصب بلل شوې وي او راګرځول شوې وي.

ځينې خلک بیا وايي، طالبان له یوې خوا ادعا کوي چې دولتي ځمکې یې له غاصبینو راګرځولې دي؛ خو له بلې خوا بیا دولتي ځمکې د عامو بې‌وزلو خلکو پر ځای خپلو پلویانو ته ورکوي.

د دغه وزارت له‌خوا په خپرې شوې خبرپاڼه کې راغلي:« په پلازمېنې کابل کې محتسبینو څلور هغه کوډګر چې د دم او تعویذ په نومونو یې د کورنیو ترمنځ نفاق او ستونزې راولاړولې او له مېرمنو څخه یې د پیسو په بدل کې د کوډو او جادو ناوړه کړنې تر سره کولې، نیولي دي».

خبرپاڼه زیاتوي، دغه څلور کوډګر د کوډو له وسایلو سره نیول شوي دي. تېره ورځ هم یاد وزارت خبر ورکړی و، چې په پکتیکا ولایت کې یې د یو لړ عملیاتو پرمهال دوه ښځینه کوډګرې نیولې دي. د نوموړي وزارت په وینا؛ دغه کوډګرو د نارینه جامې پر تن کولې او په ټولنه کې یې خرافاتي کړنې ترسره کولې.

د طالبانو دغه وزارت تر دې وړاندې هم په کابل او یوشمېر نورو ولایتونو کې د کوډګرو د نیولو خبر ورکړی و. یاد وزارت تېره اونۍ هم په خپل اوونیز راپور کې د افغانستان په بېلابېلو ولایتونو کې د ۷ کوډګرو له نیولو خبر ورکړی و.

د دغه کمېسیون د راپور له مخې؛ دغه کډوال د کندهار د سپین بولدک، د ننګرهار د تورخم، د هرات د اسلام‌کلا او د نیمروز د ورېښمو پله له لارې ستانه شوي دي. راپور زیاتوي، له یادو ۶۲۴ کورنیو څخه ۱۹ کورنۍ د ورېښمو پله له لارې، ۱۵ کورنۍ د اسلام‌کلا له لارې، ۵۶ کورنۍ د سپین بولدک له لارې او ۵۳۴ کورنۍ د تورخم له لارې افغانستان ته ستنې شوې.

په دې ورستیو کې په ګاونډیو هېوادونو کې د افغان کډوالو وضعیت خورا سخت شوی دی. په ایران او پاکستان کې د افغانانو پر وړاندې د جبري اېستنې لړۍ هم چټکه شوې ده.

تازه پاکستاني رسنیو راپور ورکړی، چې له دغه هېواده د بې‌اسناده افغان کډوالو د ستنولو لړۍ لاهم دوام لري. د راپور له مخې؛ په دې لړ کې یوازې له خیبرپښتونخوا ۶۸۲زره او ۱۴۱ افغان کډوال بېرته افغانستان ته ستانه شوي دي.

یادې ادارې پر اېکس پاڼه کاږلي، چې د افغانستان د ښاري نفوس چټک پرمختګ د حکومت، پانګه‌والو او ټولنې لپاره د پام وړ فرصتونه وړاندې کوي. په راپور کې ویل شوي، چې ښاري پرمختګ کولای شي د اقتصادي ودې، کار، ټولنیزو زېربناوو او د ژوند د معیار لوړولو لپاره وکارول شي.

د ملګرو ملتونو دغه اداره ټينګار کوي، چې ښاري پلان باید داسې جوړ شي چې د ښاري ژوند ګټې یوازې ښارونو ته محدودې پاتې نه‌شي؛ بلکې د ټول هېواد وګړو ته ورسېږي.

نوموړې ادارې زیاته کړې، که په افغانستان کې د ښاري ودې د پلانونو او پروژو مدیریت په سمه توګه وشي؛ نو ښاري پراختیا به د ملي اقتصاد، کرنې، د سوداګرۍ ودې او د ټولنې د سوکالۍ لپاره ګټور اوسي.