په المان او فرانسه کې د پښتو ژبې بهرني ښوونکي وايي، چې له لسیزو راهیسي د اروپا په یو شمېر پوهنتونونو کې پښتو د یوې ژوندۍ ژبې په توګه تدریس کېږي. دغه استادان زیاتوي، چې د پښتو ژبې د پرمختګ لپاره هڅې روانې دي او د محصلینو شمېر یې هم ورځ تر بلې زیاتېږي.
په برلین کې د پښتو ژبې استاد لوتز ژهاک او په پاریس کې د پښتو ژبې استاده سارا هېرمن د افغانستان انټرنشنل ـ پښتو سره په مرکه کې ویلي، چې له کلونو راهیسي په پوهنتونونو کې د پښتو ژبې تدریس کوي او دا مهال د اروپا په ډېرو پوهنتونونو کې پښتو ژبه تدریس کېږي.
ژهاک وايي: «۴۰ کاله کېږي چې پښتو د یوې ژوندۍ ژبې په حیث په پوهنتونونو کې تدریس کېږي، په لومړيو کلونو کې د کابل پوهنتون یو شمېر استادان او مشهور پښتو لیکوالان هم دلته د تدریس لپاره راغلي وو».
د هغه په خبره، د المان یو شمېر نړۍوالو پوهنتونونو هم د پښتو ژبې د تدریس غوښتنه کړې، خو د هغه په خبره چې د وخت د نشتوالي له امله ورته رسېدنه نهشي کولی.
هغه د برلین په پوهنتون کې د روان کال د پښتو ژبې د وضعیت په اړه ویلي: «زه هره اوونۍ ۴ ساعته په پښتو درس ورکوم، په دې سمسټر کې د محصلینو شمېر ۱۵ دی».
د نوموړي په خبره، یو شمېر محصلین یې د پښتو ژبې د څېړنې لپاره افغانستان ته هم تللي.
ژاک د اتریش د ویانا په اکاډمۍ کې د پښتو انلاین قاموس د ژر جوړېدو خبر ورکړی، چې یو شمېر افغان کډوالو هم پهکې د همکارۍ برخه اخیستې.
په پاریس کې د پښتو ژبې استاده سارا هېرمن بیا وايي، چې هڅه کوي پښتو ژبه پراخه او د زدهکوونکو شمېر زیات کړي.
د هغې په وینا، د افغانستان تاریخي انځورونو، ښکلا، د افغانانو ښه چلند او پښتو سندرو د پښتو ژبې د زدهکړې لېوالتیا ډېره کړې او د زدهکوونکو شمېر یې زیات کړی دی.
هغې زیاته کړې: «پښتو داسي یوه ژبه ده چې څوک ورسره عادت شي لکه نشه بیا یې نهشي پرېښودلی».
سارا په تعليمي برخه کې د پښتو موادو د زیاتېدو هیله ښودلې.
د پښتو ژبې دغه بهرني ښوونکي د افغانستان بېلابېلې لهجې د خپل کارونو خنډ یادوي؛ خو بل لورې بیا اروپا ته د افغان کډوالو په تګ سره د دې ستونزې حل ته هیلهمند دي.
دوی وايي، چې ډېرو لوستو افغان کډوالو ورسره د پښتو په برخه کې همکارۍ کړې دي.
په مسکو کې د پوهنتون استاد شېرحسن حسن هم د افغانستان انټرنشنل ـ پښتو سره په خبرو کې ویلي، چې د روسیې په لویو ښارونو او پوهنتونونو کې د پښتو ژبې تدریس او څېړنې جریان لري.
نوموړي چې تر ډېره د پښتو پر تاریخي مخینې خبرې کړې، وايي چې شوري اتحاد، تاشکند او د تاجکستان په دوشنبې پوهنتونونو کې پښتو تدریس کېږي.
نوموړي زیاته کړې: «د دغه تدریس تر څنګ دغو استادانو نه یوازې په اکاډمیکو مرکزونو کې تدریس کاوه، بلکي شاګردانو یې په ډیپلوماټیکو او مطبوعاتي ادارو کې هم کار کاوه او دا د پښتو ژبې د پراخ ترویج لپاره زمینه برابره کړې خو دا زمینه تر اوسه دوام لري».
پښتو د نړۍ د هغو ژوندیو ژبو څخه ده، چې میلیونونه خلک پرې خبرې کوي، دغه ژبه په علمي او پوهنتوني بڼه له ۱۷۵۰م کلونو څخه راهیسې د نړۍ په پوهنتونونو او انسټیټوټونو کې تدریس او تحقیق کېږي. په تېرو نږدې ۳۰۰ کلونو کې نړۍوالو ژبپوهنیزو مرکزونو پښتو د هندو اریایي ژبو د ختیځې څانګې یوه مهمه ژبه ګڼلې او ان کله ناکله ویل شوي، چې د ځینو ورڅېرمو ژبو علمي مطالعه د پښتو له پېژندنې پرته ممکنه نه ده.
له دې سره، تېره اوونۍ د نیویارک ښاروال زهران ممداني په خپله وینا کې پښتو ژبه یاده کړه، چې تر دې وروسته به د نیویارک ښار پېښلیکونه د نورو ژبو ترڅنګ په دې ژبه هم لیکل کېږي.
دې خبرې یو ځل بیا د میلیونو وګړو د مورنۍ ژبې په توګه د پښتو ژبې نړۍوال دريځ ته د خلکو پام واړوه
