په هرات کې د یوې ټکواندوکارې له نیول کېدو وروسته؛ د افغان ښځو په اړه جوړ شوی مستند حذف شو

د فراه ولایت لپاره له پېښو سره د مبارزې چمتووالي ادارې د مسوولینو په وینا، له دغه شمېر څخه پر ۶۹۹ کورنیو هرې یوې ته ۵۰ کیلو اوړه، ۵ کیلو بوره، نیم کیلو تور چای او ۱۰ کورنیو ته چې کورونه یې زیات ویجاړ شوي وو، هرې کورنۍ ته له یادو خوراکي توکو سربېره یوه خیمه هم وېشل شوې ده.

د دغې ادارې مسوولینو په دې اړه چې دغه مرستې د کومې موسسې له لوري برابرې شوي، څه نه‌دي ویلي.

د دغه ولایت یو شمېر سېلاب‌ځپلې کورنۍ وايي، له طبیعي پېښو سره هم‌مهاله باید مرستې وشي، ځکه د پېښې پر مهال دغه ډول مرستو ته ډېره اړتیا وي او دوی په ځنډ سره د مرستو د رسېدو تر څنګ پر پېچلي اداري بهیر هم نیوکې لري.

خو د فراه لپاره د طالبانو له پېښو سره د مبارزې مسوولینو ډاډ ورکړ، چې له اړوندو ادارو او همکارو بنسټونو سره په همغږۍ هڅه کوي، څو په لنډ ممکن وخت کې د اړمنو کورنیو لپاره لا زیاتې مرستې برابرې کړي او په زیانمنو سیمو کې د بشري ستونزو د زیاتېدو مخه ونیسي.

د طالبانو د چاپېریال ساتنې ادارې د یکشنبې په ورځ (د مرغومي ۲۸مه) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، د دغې پروژې د عملي کولو موخه د اقلیمي بدلون پر وړاندې د ټولنو د چمتووالي لوړول، له طبیعي سرچینو ساتنه، د ځنګلونو پراختیا او د خلکو د معیشت ښه کول دي.

د پروژې له‌مخې به په ټاکل شویو سیمو کې لسګونه ښوونیزې ناستې جوړې، د ځايي کمېټو جوړښت او پیاوړتیا، د نیالګیو د کېنولو او ساتنې لپاره چمتووالی، د کرنیزو بستو وېش، د ټولنیز بسیج فعالیتونه او همدارنګه د چاپېریالي ستونزو د ثبت او تعقیب مېکانېزم رامنځته شي.

د طالبانو د چاپېریال ساتنې ادارې رييس مطیع‌الحق خالص وویل، چې د ورته پروژو تطبیق د چاپېریال ساتنې، د خلکو د ژوند د ښه‌والي او د طبیعي سرچینو د دوامدار مدیریت لپاره حیاتي ارزښت لري.

د یادونې وړ ده، چې افغانستان په اقلیمي بدلون هېڅ راز ونډه نه‌لري، خو له دغې ښکارندې ډېر اغېزمن دی او د طالبانو له بیا واکمنېدو سره سم، په دې برخه کې د نړۍوالو مرستې او همداراز کېدونکې مرستې ځنډول شوې دي.

خان عبدالغفار خان چې په باچا خان فخر افغان هم پېژندل کېږي د شلمې پېړۍ د عدم تشدد بنسټګر او سرلاری مبارز و، چې په خپله مبارزه کې يې ډېرې سختۍ وزغملې، خو له خپلې غوره کړې لارې يو قدم هم شاته نه‌شو. د باچا خان زوی عبدالولي خان هم د هغه لاره تعقیب کړه.

په لندن کې د باچا خان او عبدالولي خان په مناسبت په جوړه شوې غونډه کې ګډونوالو د عدم تشدد د سر لارو مبارزې وستایلې او همداراز یې د همدغه سیاست پر دوام ټینګار وکړ.

د یادې غونډې ګډونوالو د باچا خان د ژوند پر بېلابېلو برخو خبرې وکړې او په وینا یې، باچا خان د پښتنو د ژوند په بېلابېلو برخو کې کار کړی او په ځانګړي ډول د ښځو لپاره یې ډېرې هڅې کړې دي.

په برېتانیا کې د عوامي نشنل ګوند یوه مسوول زاهد خان افغانستان انټرنشنل- پښتو ته وویل: «باچان خان یوازې سیاستوال نه‌وو، بلکې زموږ د ټولنې اصلاحګر وو او د انګرېزانو پر وړاندې د «عدم تشدد» سیاست په وسیله مبارزه کړې ده».

باچا خان په خپل وخت کې د نړۍ له ډېرو نورو مبارزینو د هغې ډلې له ګاندي سره ډېره راشه درشه درلوده او په ګډه یې مبارزه کوله.

د کابل پوهنتون پخوانی استاد محبوب‌شاه محبوب باچا خان د پښتني ټولنې لپاره یو «نعمت» وباله، خو په وینا یې، پښتنو د نیابتي جګړو له امله ونه‌شوای کولای د نوموړي د لارې پیروي وکړي.

نوموړی زیاتوي، باچا خان د پښتنو لپاره د زده‌کړو غوښتونکی وو او هڅه یې کوله چې په پښتنو کې د زده‌کړو بنسټ کېښودل شي؛ له همدې امله د لرې پښتونخوا پر تله په کوزې پښتونخوا کې پښتانه ډېر لوستي دي.

له دې سره سم، لیکوال او فرهنګپال اصف ننګ وایي، لر او بر یو نسل دي او په باور یې د باچا خان د عدم تشدد مبارزه ډېره کمزورې وه؛ عدم تشدد هغه فاتح پښتون ډېر پڅ کړ چې هند، سند، تر بخارا او نیشاپور پورې یې فتحې کړې وې.

د نوموړي په وینا، د باچا خان په منشور کې «ملت پالنه» زیاته، خو «دولت جوړونه» تله کمزورې وه.

د یادونې وړ ده، چې خان عبدالغفار خان په ۱۸۹۰ کال کې د چارسدې په اتمانزو کې وزېږېد او د «عدم تشدد» د پالیسو د پرمخ بیولو لپاره د «خدايي خدمتګار تحریک» جوړ کړ او بالاخره ۱۹۸۸ کال د جنورۍ په ۲۰مه له دې نړۍ سترګې پټې کړې او د وصیت له‌مخې په جلال‌اباد ښار کې خاورو ته وسپارل شو.

د جوزجان ولایت لپاره د طالبانو د رسنیو دفتر د یکشنبې په ورځ (د مرغومي ۲۸مه) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره وايي، عبدالله سرحدي په دې کتنه کې ویلي: «د هبت‌الله اخوندزاده له فرامینو اطاعت کول چې په‌کې سوله او د خلکو ارامتیا نغښتې ده، پر ټولو مسوولینو، مجاهدینو او خلکو واجب دی».

یو شمېر طالب چارواکي خپل مشر هبت‌الله اخوندزاده ته ډېره په درنه ګوري او ان له فرامینو اطاعت کول یې واجب ګڼي، خو ځينې بیا لکه د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت د سیاسي مرستیال عباس ستانکزي په څېر طالب چارواکي چې د هبت‌الله اخوندزاده پر چارو نیوکې کوي، تبعید کېږي او یا هم په کور کېنول کېږي.

د جوزجان ولایت لپاره د طالبانو والي همداراز له ټولو ډلګي مشرانو او سرګروپانو وغوښتل چې په خپلو چارو کې خیانت، غلا او چپاول ونه‌کړي او همداراز یې د بې‌برخلیکه طالبانو د ستونزو د حل لپاره ټټر وواهه.

د یادونې وړ ده، چې عبدالله سرحدي تر دې مخکې د بامیان لپاره د طالبانو والي او په دې وروستیو ورځو کې د جوزجان لپاره د طالبانو د والي په توګه ټاکل شوی دی.

د یادې قومندانۍ ویاند سید طیب حماد وايي، دغو نیول شویو کسانو په حصارک ولسوالۍ کې د خلکو کورونه او فارمونه سوځول او همداراز مېوه‌لرونکي او غېر مېوه‌لرونکې ونې یې وهلې.

سید طیب حماد زیاتوي: «امنیتي پولیسو د یادې ډلې ټول غړي نیولي دي. نیول شویو کسانو د لومړنیو څېړنو پر مهال پر خپلو کړنو اعتراف کړی دی».

د نوموړي په وینا، دغه ډله لا هم تر څېړنو لاندې ده او د قانوني اسنادو تر بشپړېدو وروسته به اړوندو عدلي او قضايي ارګانونو ته وسپارل شي.