رضا پهلوي: وروستۍ شېبې رارسېدلې، د ایران د برخلیک پرېکړه به ولس کوي

د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت په خبرپاڼه کې ویل شوي چې متقي په دې ټلیفوني اړیکه کې د طالبانو اصولي دریځ څرګند کړی او یادونه یې کړې چې د افغانستان له لوري وروستي امنیتي اقدامات د هېواد د حاکمیت، ځمکنۍ بشپړتیا او د هوايي حریم د دفاع په موخه ترسره شوي دي.

نوموړي ټینګار کړی چې د طالبانوحکومت د ستونزو د حل لپاره پر تفاهم باور لري، خو د تېري په صورت کې د خپلې خاورې دفاع خپل مشروع حق بولي.

د خبرپاڼې له مخې، د ازبکستان د بهرنیو چارو وزیر ویلي چې د روان وضعیت د حل یوازینۍ اغېزمنه لار ډیپلوماسي ده، او ازبکستان هڅه کوي چې په راتلونکي کې د دې موضوع د هواري لپاره عملي رول ولوبوي.

اخلاقي په خپل تازه ایکس پوسټ کې لیکلي چې هغه ډله چې د مزدورۍ، وژنو، د عامه ارادې محدودیت او د خلکو د حقونو له منځه وړلو پر بنسټ واک ته رسېدلې، د دولت جوړولو توان نه لري او اوس د مشروع حکومت لپاره هېڅ ملاتړ نه لري.

هغه ټینګار کړی چې افغانستان یوازې د خلکو په یووالي، د ښاري حقونو په خوندي کولو او د مشروع حکومت د جوړولو له لارې بیا رغول کېدای شي.

اخلاقي زیاته کړې چې د طالبانو ظلم، بې‌رحمي او وینه‌ توې کول نور د دې ډلې د بقا هېڅ امید نه لري، او دا جریان په نېږدې راتلونکي کې مجبور دی چې له صحنې لاړ شي.

اغلې دليل په دې غونډه کې په افغانستان کې د ښځو او نجونو پر وړاندې بنديزونو ته په اشارې سره په نړيوالې ټولنه کې د افغان ښځو او نجونو د غږ پر پياوړتيا ټينګار وکړ. هغې همداراز وغوښتل چې جنسيتي اپارتايد د بشريت ضد جرم په توګه وپېژندل شي.

هغې وويل: «له طالبانو سره په هر ډول تعامل کې بايد روښانه او ثابت شرطونه موجود وي لکه ،د اساسي حقونو بېرته ورګرځول، د تګ راتګ ازادۍ تضمين، د ملګرو ملتونو د ښځينه کارکوونکو په ګډون د ښځو د کار حق بیرته تر لاسه کیدل او د طالبانو د محاکمو د وروستي جزايي اصول‌نامې لغوه کول.»

اغلې دليل زياته کړې چې روغتیایي کلينيکونه باید فعاله وساتل شي، او دا ډاډ ترلاسه شي چې د روغتيا په برخه کې ښځينه کارکوونکې خپلو ټولنو ته خدمت کولای شي. هغې همداراز زیاته کړه چې د هلکانو او نجونو لپاره د بديلو زده کړو لار رامنځته کیدل ضروري دي، څو د يوې له لاسه وتلې نسل د رامنځته کېدو مخه ونيول شي.

مرتضوي د ایکس په تازه پوسټ کې څرګنده کړې چې په تېرو ورځو کې د پاکستان د تجاوز په اړه په رسنیو او ټولنیزو شبکو کې پراخ بحثونه او غبرګونونه شوي دي.

هغه ټینګار کړی چې د خلکو اکثریت، سیاسي ډله او نخبگان د سیاسي پوهې، سنجول شوي منطق او وطن ‌دوستۍ پر بنسټ د تاریخ په سمه لار ولاړ دي او ملي موقف یې خپل کړی دی.

په ورته وخت کې، مرتضوي ویلي چې یوازې یو شمېر لږ خلک د شخصي ګټو، د وضعیت ناسم درک یا د سم تحلیل د نشتوالي له امله په نادرسته لاره روان شوي دي.

عاطف مشعل په خپل تازه ایکس پوسټ کې ټينګار کړی چې د تاوتريخوالي زياتوالی او پوځي تقابل ته مخه کول ثبات نه راولي، بلکې کېدای شي نه اټکل کېدونکي پايلې رامنځته کړي. د ده په وينا، د وروستيو کلونو تجربې ښودلې چې حتی ستر ځواکونه هم په جګړو کې له جدي ننګونو سره مخ شوي دي.

مشعل زياته کړې، په داسې حال کې چې پاکستان له کورنيو سياسي او اقتصادي فشارونو سره مخ دی، د کړکېچ نوې جبهه پرانيستل عاقلانه پرېکړه نه ده. هغه وويل، په دې ډول شخړو کې توازن يوازې پر دوديز پوځي ځواک تکيه نه کوي، بلکې سياسي مشروعيت، جغرافيايي موقعيت، عامه افکار او د اوږدمهال زغم وړتيا ټاکونکې ونډه لري.

مشعل همداراز څرګنده کړې چې سيمه‌ييزه تګلاره بايد د سيمې د خلکو د واقعي ګټو پر بنسټ جوړه شي، نه د بهرنيو اجنډاوو له مخې. د هغه په باور، په داسې حال کې چې نړيوال نظم د بدلون په حال کې دی او چين، روسيه او هند په سيمه کې اوږدمهاله ګټې لري، هر ډول ښکاره مخامخ کېدل کېدای شي داسې پايلې ولري چې اداره کول به يې ستونزمن وي.

هغه ټينګار کړی چې تېر محاسبات صادقانه بياکتنې ته اړتيا لري او د جګړې ماهيت هم بدل شوی دی. د مشعل په وينا، کله چې يو ملت دا احساس وکړي چې د بقا لپاره جګړه کوي، نو غبرګون يې کېدای شي نه اټکل کېدونکی وي.

مشعل په پای کې ټینګار کړی، چې له بحران څخه د وتلو لار ستراتيژيک بلوغ، متقابل درناوی او د ملي حاکميت پر بنسټ پاليسۍ دي، نه د تقابل دوام او د نښتو زياتوالی.