اېمل ولي خان: د ډیورند کرښې په اوږدو کې د نښتو له امله د چترال ګڼې کورنۍ بې‌ځای شوي

عراقچي زياته کړه، چې د ملي امنيت د شورا په غونډو کې د خبرو بڼه او پړاوونه په تفصيل سره ارزول شوي دي. د هغه په وينا: «موږ نړۍ ته وښوده چې د خبرو اترو پلويان يو، خو مقابل لوري غوښتل خپلې غوښتنې پر مونږ وتپي».

عراقچي د اسلامي جمهوريت له‌خوا د سيمې پر هېوادونو د بېلګې په توګه پر کوېټ د بريدونو په اړه وويل: «کوېټي چارواکو ويلي وو چې د دوی له پوځي اډو څخه به د اسلامي جمهوريت پر ضد کار نه اخيستل کېږي، خو هغه درې جنګي الوتکې چې وويشتل شوې، د کوېټ په خاوره کې یې څه کول؟».

هغه وويل، چې د کوېټ حکومت بايد څرګنده کړي چې د امريکا جنګي الوتکې هلته د څه لپاره موجودې وې.

د اسلامي جمهوريت د بهرنيو چارو وزير ادعا وکړه، چې که څه هم د امريکا له اډو څخه د ايران د حکومت پر ضد کار وانخيستل شي، بيا هم دغه اډې د اسلامي جمهوريت د بريدونو «مشروع هدف» ګڼل کېږي.

عراقچي دا هم وويل: «دا چې امريکايي سرتېري هوټلونو ته تښتي، دا به د دې لامل نه‌شي چې هغوی له بريد څخه خوندي پاتې شي». د هغه په خبره، تهران دا جګړه «سيمه‌ييزه جګړه» نه بولي، بلکې: «موږ دا د ځان او امريکا ترمنځ جګړه ګڼو، چې اغېزې يې سيمې ته غځېدلې دي».

عراقچي همداراز ادعا وکړه، چې امريکايان او اسرایيليان د ايران له ولس سره دوښمني لري او له همدې امله «ملکي مرکزونه او ښوونځي په نښه کوي».

طالب چارواکو لا تر اوسه په دې اړه په رسمي ډول څه نه‌دي ویلي او همداراز د دغه روسي د نیول کېدو د کره نېټې په تړاو هم څه نه‌دي ویل شوي.

د دمچنکو پورې اړوند د یوټیوب په پاڼه کې د مزارشریف، کندهار او کابل ښارونو ته د هغه د سفر ویډیوګانې لیدل کېږي چې ټولې د روان کال د سلواغې په میاشت کې خپرې شوې دي. داسې ښکاري چې نوموړی له یوې میاشتې څخه لږه موده د طالبانو په بند کې و.

پېژندل شوي روسي شنونکي اندري سرینکوف پر خپل ټېلګرام چینل لیکلي، چې یوټیوبر پاول دمچنکو ۴۰ کلن دی او د طالبانو د استخباراتو له‌خوا نیول شوی و.

همدارنګه، جنګي الوتکو تر څلور ساعته الوتنو وروسته تر دېرشو پورې کره او لارښوود بمونه وغورځول.

د دغه راپور له‌مخې، اسراییل د خامنه‌یي له وژلو مخکې د څو کلونو لپاره د تهران د ټرافیکي کمرو سیستم هک کړی و او د هغه ساتونکي یې تر څار لاندې نیولي وو. په راپور کې راغلي: «پر وخت ترلاسه شوي معلومات او د ګرځنده ټلیفونونو د ستنو ګډوډول د دې لامل شول، چې د پاسدار کوڅه کې د هغه دفتر په نښه شي».

یوه اسراییلي استخباراتي چارواکي هم فایننشل ټایمز ته ویلي: «موږ تهران داسې پېژانده لکه اورشلیم».

د راپور په دوام کې ویل شوي، چې په دولس ورځنۍ جګړه کې هم د امریکا او اسراییل په ګډو بریدونو کې د ایران تر دوو درجنو زیات اټومي کارپوهان او لوړپوړي پوځي چارواکي وژل شوي وو.

د ملګرو ملتونو د سرمنشي ویاند سټیفن دوجاریک د دوشنبې په ورځ (د کب ۱۱مه) په نیویارک کې وویل، چې د «ډیورند کرښې» په اوږدو کې د نښتو د دوام او پر تګ‌راتګ د محدودیتونو له امله، په افغانستان کې د مرستندویه بنسټونو د مرستې رسونې بهیر ټکنی شوی دی.

هغه د افغان ملکي وګړو د تلفاتو په اړه وویل، چې په تېره یوه اوونۍ کې د ښځو او ماشومانو په ګډون ۳۴ کسان وژل شوي او ۸۹ نور ټپیان شوي دي.

د ملګرو ملتونو ویاند زیاته کړې، چې د طالبانو او پاکستان ترمنځ په نښتو کې په تورخم کې د یوه بېړني روغتون په ګډون بشرپاله روغتیايي مرکزونو ته هم زیان اوښتی دی.

د دغو نښتو له امله د خوړو نړۍوال پروګرام په زیانمنو سیمو کې خپل فعالیتونه درولي او په پایله کې یې شاوخوا ۱۶۰ زره کسان له خوراکي توکو بې‌برخې شوي دي.

دا په داسې حال کې ده، چې د ملګرو ملتونو په وینا، هغه څو ولایتونه چې پاکستان پرې بریدونه کړي، په بېلابېلو کچو د خوارځواکۍ له بحران سره مخ دي.

د هغوی په وینا، نن شپه د «کوه دربند» په نوم سیمه کې د تیت و پرک ډزو غږونه هم اورېدل شوي دي. کوه دربند هغه سیمه ده چې پنجشېر، کاپیسا او پروان سره نښلوي.

له کاپیسا څخه یوې بلې سرچینې هم افغانستان انټرنشنل ته خبر ورکړی، چې له یوې لرې او نامعلومې سیمې یې د څو چاودنو غږونه اورېدلي دي.

د دوشنبې په ورځ د امریکا د مرکزي استخباراتو (سي‌ای‌اې) پخوانۍ کارکوونکې سارا اډمز هم وویل، چې په تېرو دوو شپو کې (د کب نهمه او لسمه) د پاکستان هوايي ځواک په پنجشېر کې د طالبانو د ځانګړو ځواکونو د قوماندې مرکز په نښه کړی دی.

هغې زیاته کړې، چې په دې بریدونو کې د حکمت‌الله طلحه، قاري روح‌الله او قاري نوید احمد حقیار په نومونو د طالبانو ۳ غړي وژل شوي دي.