جرمني تېره شپه په یوه چارټر الوتکه کې ۲۵ افغان پناه غوښتونکي کابل ته لېږدولي

د طالبانو دفاع وزارت نن سې شنبه، د غويي پر ۸مه وویل، چې دغه لیدنه د پوځي وضعیت ارزونې او له مېشتو سرتېرو سره د خبرو لپاره شوې ده.

د طالبانو دفاع وزارت وايي، چې مالي خان صدیق په دغه سفر کې د افغانستان له ځمکنۍ بشپړتیا او ولسونو څخه د دفاع په اړه لازمې لارښوونې وکړې.

نوموړي ټینګار کړی چې د دفاع وزارت ټول مسوولان او سرتېري د طالبانو ادارې د استحکام او د افغانستان ځمکنۍ بشپړتیا ته ژمن دي.

مالي خان صدیق پر اسعد اباد د پاکستان له بریدونو یوه ورځ وروسته اسعد اباد ته تللی دی.

نن هم د کونړ پر خاص کونړ ولسوالۍ پاکستان بریدونه کړي، خو طالبانو تراوسه ددغو بریدونو ځواب نه دی ور کړی.

شوکت میرضیایف د دواړو هېوادونو ترمنځ پیاوړې همکاري ګټوره یاده کړې او زیاته کړې یې ده: «موږ باید له هغوی سره دوستان، وروڼه او ګاونډیان واوسو». په دغه غونډه کې د ازبکستان والیانو له افغانستان سره د سوداګریزو اړیکو د پراختیا په اړه خپل راپورونه وړاندې کړل.
د فرغانې والي خیرالله بازاروف وویل، چې په افغانستان کې د پانګونې او صادراتي پروژو لپاره پراخ چمتووالی لري. د اندیجان والي شوهرات عبدالرحمانوف بیا وویل، له افغانستان سره یې د یو مېلیارډ ډالرو په ارزښت لوی صادراتي تړون لاسلیک کړی چې له ډلې به یې د ۲۰۲۶کال په ترڅ کې د ۶۰۰ مېلیون ډالرو په ارزښت توکي او خدمات وړاندې شي.

د سرخان دریا والي الوګبیک قاسیموف تر غونډې وروسته له خبریالانو سره په خبرو کې افغانستان د ازبکستان د صادراتو لپاره مهم او نوی بازار یاد کړ او زیاته یې کړه، غواړي سږکال خپل ټول صادرات یو مېلیارد ډالرو ته ورسوي چې نیمایي برخه به یې افغانستان ته ولاړه شي.

افغانستان لاهم د ازبکستان له مهمو بهرنیو سوداګریزو شریکانو څخه دی. په ۲۰۲۵کال کې د دواړو هېوادونو ترمنځ سوداګري ۱.۶۷۸ مېلیارد ډالرو ته ورسېده، چې دا د ۲۰۲۴کال پرتله ۵۴۰ مېلیون ډالره او د ۲۰۲۳کال پرتله ۸۱۱ مېلیون ډالره زیاتوالی ښيي.

سیمه ییزو سرچینو ددغو بریدونو له امله د احتمالي زیانونو په اړه څه نه دي ویلي.

طالبانو او پاکستان هم تراوسه ددغو بریدونو په اړه غبرګون نه دی ښودلی.

تېره ورځ پر اسعد اباد او سرکاڼو ولسوالۍ د پاکستان په توغندیزو بریدونو کې ۷ کسان ووژل شول او شاوخوا ۷۵ نور ټپیان شول.

که څه هم د یاد ریاست مسوولینو د دغه محدودیت د وضع کولو په اړه روښانه دلیل نه‌دی وړاندې کړی؛ خو دغه اقدام په ښار کې د خلکو او د ودونو تالارونو د مالکانو ترمنځ پراخ بحثونه راپارولي دي.

کندهار کې په وروستیو کلونو کې د ودونو ډېری مراسم په هوټلونو او تالارونو کې ترسره کېږي، ځکه چې ډېری کورنۍ په خپلو کورونو کې د لویو مراسمو د ترسره کولو لپاره کافي ځای او امکانات نه‌لري.

کندهار کې د ودونو د یوه تالار مسوول د نوم نه ښودلو په شرط ویلي: «په اوس وخت کې د خلکو ډېری ودونه ان تر سهاره دوام کوي؛ ځکه دودونه اوږده دي او کورنۍ غواړي ټول مراسم په ارام ډول ترسره کړي. که موږ خلکو ته ووایو، چې باید تر ۱۲ بجو مخکې مراسم ختم کړي هغوی جنجال کوي او دغه پرېکړه زموږ پر کاروبار مستقیم منفي اغېز لري».

هغه زیاتوي، چې د ودونو لپاره د امکاناتو برابرول د ښار د اقتصاد یوه مهمه برخه ده او سلګونه کسان په‌کې په مستقیمه او نامستقیمه توګه کار کوي؛ نو هر ډول محدودیت کولای شي د هغوی پر عایداتو هم اغېز وکړي.

بل لور ته عام خلک هم دغه پرېکړه غیر عملي او له دودونو سره په ټکر کې بولي؛ ځکه تر ۱۲ بجو مراسم پای ته نه‌شي رسېدای. د کندهار یو اوسېدونکی منیر احمد په دې اړه وایي: «زموږ د واده مراسم لنډ نه‌دي، بېلابېل پړاوونه لري او په ځانګړي ډول د ښځو مراسم اکثره تر سهاره دوام کوي. دا ناشونې ده، چې ټول دغه رسمونه دې تر نیمې شپې مخکې پای ته ورسېږي».

سرچینې وايي، ښایي د یادې پرېکړې موخه د ښځو د مراسمو محدودول وي؛ ځکه د ودونو پرمهال ښځې خپل ځانګړي دودونه، خوښۍ، سندرې او مراسم ترسره کوي. د دوی په باور؛ دغه ډول اقدامات د خلکو پر شخصي ژوند او کلتوري دودونو مستقیم اغېز کوي.

د طالبانو د امربالمعروف ریاست مسوولینو تراوسه په دې اړه وضاحت نه‌دی ورکړی. په ټولنیزو حلقو کې هم پر یادې پرېکړې نیوکې کېږي او ډېری کسان وایي، دغه ډول محدودیتونه د خلکو د خوښیو کمولو لامل کېږي.

دا په داسې حال کې ده، چې په کندهار کې د امربالمعروف او نهې عن‌المنکر ریاست تر دې وړاندې هم پر خلکو او په ځانګړي ډول پر ښځو یو لړ سخت محدودیتونه لګولي دي. د خلکو په وینا؛ دغه اقداماتو د دوی ټولنیز ژوند محدود کړی او د خوښیو او دودیزو مراسمو ترسره کول یې تر پخوا ډېر ستونزمن کړي دي.

د دغه معاونیت له‌خوا په خپرې شوې خبرپاڼه کې راغلي، چې په دغه پروژو کې د فاریاب له مرکزي سب‌سټېشن څخه تر بلچراغ او ګرزیوان ولسوالیو پورې د ۱۱۰ کیلو ولټ برېښنا مزي غځول، په بلچراغ ولسوالۍ کې د ۱۱۰/۲۰ کیلو ولټ سب‌سټېشن جوړول او همداراز په بلچراغ او پشتون‌کوټ ولسوالیو کې د ټرانسفارمرونو له لارې د برېښنا د وېش شبکو پراخول شامل دي.

د خبرپاڼې له مخې؛ ټاکل شوې ده چې په دغه پروژو کې شاوخوا ۱ مېلیارد او ۱۲۰ مېلیونه افغانۍ ولګول شي، چې مالي لګښت یې له دولتي بودجې تمویلېږي؛ خو د پروژې عملي چارې د خصوصي سکتور له‌خوا پر مخ وړل کېږي او تمه ده چې په درېیو کلونو کې به بشپړې شي.

خبرپاڼه زیاتوي، د دغه پروژو په بشپړېدو سره به د سیمې د اوسېدونکو د برېښنا ستونزې راکمې او خلکو ته به نورې اسانتیاوې هم برابرې شي.‏