د اسلامي هېوادونو د کنفرانس استازي د افغانستان پر بانکونو د بندیزونو کمولو غوښتنه کړې

مجیب حسني د پنجشنبې په ورځ د ایران دولتي اژانس ته وویل، چې ایران د شاه ګل، میلک او ګمشاد په سیمو کې د محلي بازارونو د جوړولو لپاره بشپړ چمتووالی لري، خو طالبانو لا تر اوسه د عملي کار د پیل لپاره چمتووالی نه دی اعلان کړی.

د ایران د سیستان او بلوچستان ولایت د اقتصادي چارو مرستیال ټینګار وکړ چې د ایران له اړخه اړینې زیربناوې برابرې دي او د دې سیمه ییزو بازارونو عملي کېدل د مقابل لوري په پرېکړې پورې تړلي دي.

د نوموړي په وینا، اوس مهال د سوداګرۍ یوه برخه د رسمي لارو له لارې روانه ده او د څارویو واردات د تبادلې له مهمو توکو څخه دي، په ځانګړي ډول د لوی اختر په رانږدې کېدو سره د څارویو د وارداتو ظرفیت زیات شوی دی.

حسني څرګنده کړه چې د دې هوکړې له پایلو څخه یوه داده، چې د دوو سرحدي بازارونو د نښلولو لپاره یوه موقتي خاورینه لاره جوړه شوه، چې په لنډ وخت کې عملي شوه.

د هغه په وینا، ایران د دویم سرحدي پُل د جوړولو لپاره بشپړ چمتووالی لري او د اړتیا وړ وسایل هم په سیمه کې ځای پر ځای شوي دي، خو د پروژې دوام له طالبانو سره همغږۍ ته اړتیا لري.

هغه همدارنګه د زیربنایي پروژو یادونه وکړه او ویې ویل چې د لویې لارې د دوهم لین بشپړول او د رېل پټلۍ پراختیا هم په پلان کې دي، خو دا پروژې وخت ته اړتیا لري.

حسني زیاته کړه چې د چابهار په ازاد زون کې د افغان سوداګرو د حضور او د سوداګریزو ګودامونو د جوړولو لپاره لازمې اسانتیاوې برابرېږي او د ځمکو د وېش بهیر هم پیل شوی دی.

د طالبانو د ټولګټو وزارت ویاند د پنجشنبې په ورځ، د غويي پر لسمه وویل، چې په دغه کنفرانس کې د هېوادونو ترمنځ د ریل پټلۍ همکاریو پراختیا، د ترانزیټي لارو ښه‌والی، د سوداګرۍ اسانتیاوې او د نوې ټکنالوژۍ کارول د بحث مهم محورونه وو.

د طالبانو په استازیتوب د دغې ډلې د ټولګټو وزارت د اوسپنې پټلۍ مرستیال، مولوي محمد اسحاق صاحبزاده په مشرۍ یو پلاوي په دې غونډه کې ګډون کړی و. یاد پلاوي د کنفرانس تر څنګ له یو شمېر سیمه‌ییزو چارواکو سره لیدنې هم کړې دي.

د طالبانو د ټولګټو وزارت ویاند محمد اشرف حق شناس په وینا، د طالبانو پلاوي د غونډې په څنډه کې د قزاقستان د اوسپنې پټلۍ له رییس، د دغه هېواد د ترانسپورټ وزارت له مرستیال او د اذربایجان د اوسپنې پټلۍ له رییس سره جلا جلا لیدنې وکړې.

طالبانو همداراز د سیمې د ترانزیټي همکاریو د پیاوړتیا، د لېږد رالېږد د زیاتوالي او د سوداګریزو اړیکو د پراختیا پر اړتیا ټینګار کړی دی.

طاهر اندرابي د اونیز خبري کنفرانس پرمهال وویل، چې په کابل کې د دغه هېواد شارژافیر عبیدالرحمان نظاماني د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت له‌خوا د یوې ناستې لپاره ورغوښتل شوی و.

نوموړي زیاته کړې چې د پاکستان شارژدافیر ته د طالبانو د سپارل شوي اعتراضي لیک د محتوا تر کتنې وروسته، اسلام‌اباد په دې باور دی چې «دا یو ډول تکراري پروپاګند دی».

طاهر اندرابي ویلي، چې کابل غواړي په دې ډول هڅو سره د هغو وسله‌والو ډلو پر فعالیتونو پرده واچوي چې د افغان طالبانو تر څار لاندې په افغانستان کې خوندي پټنځایونه لري.

نوموړي په کونړ کې د سید جمال الدین افغان پر پوهنتون د دوشنبې ورځې د برید په اړه د طالبانو ادعاوې رد کړې، خو وړاندې ملګرو ملتونو په کونړ او نورستان ولایت کې پر ملکي تاسیساتو په بریدونو کې ملکي وګړو ته د مرګ‌ژوبلې اوښتو راپور ورکړی و.

د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت د سې‌شنبې په ورځ اعلان وکړ، چې په کابل کې یې د پاکستان د سفارت شارژدافیر عبیدالرحمان نظاماني احضار کړی او پر کونړ پوهنتون او نورو ملکي او عامه تاسیساتو د پاکستان د بریدونو په تړاو یې خپل احتجاج‌لیک ورسپارلی دی.

اسلام‌اباد غواړي ټول هغه افغانان، چې قانوني ویزې نه لري، وباسي او له ۲۰۲۳ کال راهیسې یې له درې میلیونو ډېرو افغانانو نه تر دوه میلیونو زیات بېرته خپل هېواد ته استولي دي.

ډېری دا کسان د دویم او درېیم نسل کډوال دي چې په ۱۹۸۰مو کلونو کې له جګړو تښتېدلي وو.

افغانان له څو ورځو راهیسې انتظار باسي چې پاکستاني چارواکي هغوی ته پر کرښې د اوښتو اجازه ورکړي، خو د طالبانو او پاکستاني ځواکونو ترمنځ له څو ورځو راهیسې یوځل بیا نښتې پیل شوې دي.

پاکستان ویلي چې د چارشنبې په ورځ د افغانستان له لوري د هاوان په بریدونو کې د جنوبي وزیرستان په ولسوالۍ کې څو تنه، چې ښځې او ماشومان هم پکې شامل دي، ټپیان شوي دي.

د افغانستان په اړخ کې سرچینې وايي، چې پاکستاني ځواکونو د ننګرهار پر ګوشتې ولسوالۍ بریدونه کړي دي.

صالحه بي‌بي وویل: «موږ هېڅکله فکر نه کاوه چې یوه ورځ به موږ ته وویل شي چې ووځئ.» هغې زیاته کړه چې دې هېڅکله افغانستان ته سفر نه دی کړی.

هغې، چې د پنځو بچیانو مور ده، رویټرز ته وویل چې په افغانستان کې د خپلو ماشومانو د هوساینې، امنیت او زده‌کړو په اړه اندېښمنه ده .

نوموړې زیاته کړه، « یوڅه چې موږ ډېر دردوي، په افغانستان کې زما د ماشومانو لپاره د زده‌کړو د فرصتونو نشتوالی دی».

د هغې پلار یوازې ۱۷ کلن و چې پاکستان ته کډه شوی و.

پاکستان او طالبانو سږ کال تر ټولو سختې جګړې تجربه کړې دي.

اسلام‌اباد وایي چې کابل هغو سختدریځو ته پناه ورکوي چې په پاکستان کې بریدونه کوي. افغان طالبان دا خبره ردوي او وایي چې دا د پاکستان خپله کورنۍ ستونزه ده.

د لاریو اوږده کتارونه چې کډوال او د هغوی سامانونه پکې بار دي، د کرښې دواړو غاړو ته ولاړ دي.

۲۴ کلن برهان خان وویل چې هغه او کورنۍ یې له ۱۲ ورځو زیات وخت راهیسې د کرښې پر سر انتظار باسي. د هغه په وینا، نور خلک تر دې هم زیات انتظار باسي.

خان وویل چې د دواړو هېوادونو ترمنځ جګړه د کډوالو حالت لا خرابوي.

هغه وویل: «ښځې او ماشومان نږدې دوه اونۍ کېږي چې په موټرو کې ناست دي».

د کابل ددغه اوسېدونکي په وینا، اوبه اوس په یوه «لوکس یا قیمتي توکي»بدلې شوې او د منځني اقتصاد لرونکي خلک اړ دي چې هره میاشت شاوخوا ۹زره افغانۍ یوازې د څښاک اوبو لپاره ورکړي.

هغه زیاتوي چې د طالبانو ادارې تر اوسه د دې حیاتي ستونزې د حل لپاره کوم عملي اقدام نه دی کړی.

راپورونه ښيي چې پرله‌پسې وچکالۍ، د ځمکې لاندې اوبو بې‌ساری مصرف، د ژورو څاګانو کیندل او د ښار ناسم مدیریت په کابل کې د اوبو د کمښت اصلي لاملونه دي.

نړیوالې ادارې خبرداری ورکوي چې که د دغه ناورین د حل لپاره ژر اقدام ونه شي، نو کابل ښايي په راتلونکو کلونو کې د نړۍ لومړنی داسې پلازمېنه شي چې د اوبو له جدي کمښت سره مخ کېږي.