• العربية
  • فارسی
  • English
Brand
  • پروګرامونه
  • افغانستان
  • نړۍ
  • ښځې
  • کلتور او ټولنه
  • معلومات او ټېکنالوژي
  • سپورت
  • پروګرامونه
  • افغانستان
  • نړۍ
  • ښځې
  • کلتور او ټولنه
  • معلومات او ټېکنالوژي
  • سپورت
  • پوښ
  • ژبه
    • العربية
    • فارسی
    • English
  • پروګرامونه
  • افغانستان
  • نړۍ
  • ښځې
  • کلتور او ټولنه
  • معلومات او ټېکنالوژي
  • سپورت
د دې وېبپاڼې ټول قانوني حقونه د وولنټ میډیا دي
volant media logo

جمعیت اسلامي: له طالبانو څخه د افغانستان ژغورل یو ملي او نړۍوال مسوولیت دی

۱۱ غویی ۱۴۰۵ - ۱ می ۲۰۲۶، ۰۳:۳۵ GMT+۱

د افغانستان جمعیت اسلامي ګوند د یونېسف تازه راپور په غبرګون خبرداری ورکړی، چې د طالبانو د واک دوام د افغانستان راتلونکی په ټولو برخو کې له جدي ګواښ سره مخ کړی دی. د طالبانو دغه مخالف ګوند ویلي، له دغه وضعیت څخه د افغانستان ژغورل یو «ګډ ملي او نړۍوال مسوولیت» دی.

جمعیت اسلامي ګوند د پنجشنبې په ورځ په یوه اعلامیه کې ویلي: «د طالبانو د غاصبانه او نامشروع واک دوام نه یوازې هېواد ته سیاسي زیانونه اړوي؛ بلکې د افغانستان راتلونکی په ټولو برخو او په ځانګړي ډول اقتصادي، ټولنیزو، روغتیايي او کلتوري برخو کې له جدي ګواښ سره مخ کړی دی».

دغه ګوند زیاته کړې، چې د طالبانو د واک دوام له امله رامنځته شوی ګواښ ښايي د افغانستان له پولو هم واوړي او نورو سیمو ته خپور شي. یونېسف په هغه راپور کې چې د دوشنبې په ورځ خپور شو خبرداری ورکړی، که د طالبانو له‌خوا پر ښځو پراخ محدودیتونه دوام وکړي؛ نو افغانستان به تر ۲۰۳۰کال پورې د شاوخوا ۲۵زره ښځینه ښوونکو او روغتیايي کارکوونکو له کمښت سره مخ شي.

یونېسف اعلان وکړ، چې اوسنی کړکېچ لاهم ماشومان له زده‌‌کړو او روغتیايي خدمتونو بې‌برخې کړي او د افغانستان اقتصاد او هغه بنسټیز خدمات چې پر مسلکي ښځو ولاړ دي؛ سخت کمزوري کړي دي.

د راپور له مخې؛ د افغانستان په دولتي ادارو کې د ښځو ونډه په ۲۰۲۳کال کې له ۲۱ سلنې څخه په ۲۰۲۵کال کې ۱۷.۷ سلنې ته راټیټه شوې ده. یونېسف یادونه کړې، چې له یو مېلیون څخه زیاتې نجونې د طالبانو د امر له مخې له منځنیو او لوړو زده‌‌کړو بې‌برخې شوې دي او که دغه بندیز تر ۲۰۳۰کال پورې دوام وکړي؛ نو له دوو مېلیونو زیاتې نجونې به د لومړنۍ دورې پورته زده‌‌کړو ته لاسرسی ونه لري.

د افغانستان جمعیت اسلامي ګوند د دغه راپور د خپرېدو هرکلی کړی او دا یې په ملي او نړۍواله کچه د «د طالبانو د نامشروع واک د ګواښ د لا څرګندولو» یو مهم ګام بللی دی. دغه ګوند ټینګار کړی، چې طالبانو د افغانستان ژوند په بنسټیزو برخو کې له جدي ګواښ سره مخ کړی دی.

ترویج لرونکی

بلومبرګ: د ایران او امریکا د ۱۴ ماده‌یي هوکړې جزییات افشا شوي
۱

بلومبرګ: د ایران او امریکا د ۱۴ ماده‌یي هوکړې جزییات افشا شوي

۲

سرچینې: ایران د ملي مقاومت جبهه پر طالبانو له بریدونو منع کړې ده

۳

امریکا بالاخره له ایران سره د تفاهم د یادښت رسمي متن خپور کړ

۴

پولنډ او جرمني د دوه اړخیزې دفاعي همکارۍ تړون لاسلیک کړ

۵

د ژبې ورځې نمانځل: په هالنډ کې فرهنګیانو د پښتو ژبې پر ډیجیټلي کېدو ټینګار کړی

•
•
•

نور کیسې

ټېلګراف: په تېر یوه کال کې له برېتانیا یوازې ۲ سلنه افغان ‌پناه‌غوښتونکي اېستل شوي دي

۱۱ غویی ۱۴۰۵ - ۱ می ۲۰۲۶، ۰۱:۵۱ GMT+۱
ټېلګراف: په تېر یوه کال کې له برېتانیا یوازې ۲ سلنه افغان ‌پناه‌غوښتونکي اېستل شوي دي
100%

د برېتانوۍ ټېلګراف ورځپاڼې موندنې ښيي، چې په تېر کال کې له برېتانیا څخه د اېستل شویو افغان پناه‌غوښتونکو شمېر تر ۲ سلنې کم وو. د شبانه محمود په مشرۍ د برېتانیې کورنیو چارو وزارت تېر کال افغانانو ته د تحصیلي او همداراز د کاري ویزو بهیر هم بند کړی وو.

د ټېلګراف ورځپاڼې له لوري د برېتانیا د کورنیو چارو وزارتد ارقامو ارزونېښيي، چې د ۱۴ بېلابېلو هېوادونو د پناه غوښتونکو له ډلې څخه یې له ۲ سلنې کم له برېتانیا اېستل شوي دي. د دغه هېواد کورنیو چارو وزارت یوازې په تېر کال کې د پناه غوښتنې څه باندې ۴۰ زره قضیې ثبت شوې وې، خو یوازې ۲۸۵ کسان اېستل شوي دي.

د ټېلګراف د موندونو پر بنسټ، افغانستان له هغو هېوادونو څخه دی، چې د اېستل شویو پناه غوښتونکو کچه په‌کې ۲ سلنه ده او په دغه راپور کې راغلي: «تېر کال له دغه هېواد څخه ۶ زره او ۴۶۲ متقاضیانو له ډلې یوازې ۱۲۳ تنه اېستل شوي، چې د بېرته ستنولو کچه یې ۱،۹ سلنه ده».

د ټېګراف د راپور له‌مخې، ځینې هغه هېوادونه چې د پناه‌غوښتنې د ردېدو کچه یې لوړه ده او د کډوالو د بېرته ستنولو لپاره «امن» هېوادونه ګڼل کېږي، هم د اېستنې کچه یې ټیټه وه. پاکستان تېر کال د ۱۰ زره او ۶۳۸ قضیو په درلودلو سره تر ټولو زیاتې د پناه غوښتنې قضیې لرلې، چې د ردېدو اوسط کچه یې ۷۰ سلنه وه، خو یوازې ۴۵۰ تنه یې اېستل شوي، چې دا کچه یوازې ۴ اعشاری ۲ سلنه ده.

د برېتانیا د پولو پخواني عمومي مفتش جان واین د دغه هېواد له کورنیو چارو وزیرې شبانه محمود څخه وغوښتل، چې له خپلو واکونو ګټه پورته کړي او د هغو هېوادونو لپاره د ویزو پر ورکړې بندیز ولګوي چې خپل رد شوي پناه غوښتونکي او بهرني مجرمین نه‌مني.

نوموړي زیاته کړې، حکومت باید د پاکستان، هند او بنګله‌دېش په څېر هېوادونو سره چې نږدې ۲۵ زره غوښتنلیکونه لري، سخت چلند وکړي او د ویزو د «بندیز»ګواښ ورته وکړي.

د برېتانیا د پولو پخواني عمومي مفتش جان واین همداراز په ډاګه کړې: «په ښکاره ډول په برېتانیا کې ډېری پاکستانیان مېشت دي، نو زما په فکر دلته د هر حکومت لپاره ډېر سیاستونه په پام کې نیول کېږي. هغه د جګړې له اړخه امن هېواد دی. دا ډېره ګرانه ده، چې خلک له هند او پاکستانه برېتانیا ته راشي او د پناه غوښتنه وکړي، ځکه هغوی ولسواکهېوادونه دي. هغه څه چې باید وشي دا دي چې موږ باید سخت شو».

برېتانیا د افغانستان په ګډون څلورو هېوادونو ته تحصیلي ویزې بندوي | افغانستان انټرنشنل پښتو

د برېتانیا د پولو پخواني عمومي مفتش جان واین دغه نیوکې په داسې حال کې دي، چې د برېتانیا کورنیو چارو وزارت د تېر کال د کب په ۱۳مه د افغانستان، کامرون، میانمار او سوډان اوسېدونکو ته د تحصیلي ویزو بهیر ودراوه او همداراز یې افغانانو ته د کاري ویزو بهیر هم بند کړ، چې د شبانې محمود په مشرۍ د برېتانیې د کورنیو چارو وزارت دغه پرېکړې له ګڼو غبرګونونو سره مخ شوې وو.

د یادونې وړ ده، چې شبانه محمود پاکستاني‌الاصله برېتانوۍ وزیره ده.

شاه محمود میاخېل: له پاکستان سره غیر رسمي غونډې د افغانستان دریځ کمزوری کوي

۱۱ غویی ۱۴۰۵ - ۱ می ۲۰۲۶، ۰۱:۴۱ GMT+۱
شاه محمود میاخېل: له پاکستان سره غیر رسمي غونډې د افغانستان دریځ کمزوری کوي
100%

د جمهوریت پر مهال د دفاع وزارت سرپرست شاه محمود میاخېل د افغانستان او پاکستان ترمنځ د روان کړکېچ په اړه ویلي، چې له اسلام‌اباد سره غیر رسمي ناستې او «ټرک ټو» غونډې د افغانستان دریځ زیانمنوي او د پاکستان د دریځ د پیاوړتیا سبب ګرځي.

میاخېل په خپل ایکس پیغام کې ویلي، کله چې د دوو هېوادونو ترمنځ اړیکې ترینګلې او یا د جګړې حالت ته نږدې شي، مستقیمې او غیر رسمي خبرې باید وځنډول شي او یوازې رسمي ډیپلوماټیک چینلونه د اړیکو لپاره وکارول شي.

هغه ټینګار کړی، چې په داسې شرایطو کې د درېیم هېواد په کوربتوب غیر رسمي غونډې، که څه هم د «ټرک ټو» یا نیمه رسمي بڼه ولري، د «سیاسي سوء استفادې» لامل ګرځي. د نوموړي په وینا، د ترکیې په کوربتوب د ورته غونډو جوړېدل «هیڅ سیاسي جواز نه لري.»

میاخېل پوښتنه راپورته کړې چې ایا افغانستان او پاکستان عملاً د جګړې په حالت کې دي که نه، او زیاته کړې چې که پاکستان د افغانستان پر حریم بریدونه کوي او ملکي تاسیسات په نښه کوي، نو له دغه هېواد سره مستقیمې او غیر رسمي ناستې «د افغانستان د دریځ د کمزوري کولو» معنا لري.

هغه ویلي: «د پاکستان سره مستقیم ټرک ټو او یا ورته مجلسونه د افغانستان موقف کمزوری کوي او د پاکستان د ناروا اقداماتو د تأیید پیغام ورکوي.»

میاخېل همداراز د ترکیې په کوربتوب غونډه غندلې او ویلي یې دي چې د دې ډول غونډو انځورونه خپرول د دې لپاره کېږي چې پاکستان نړۍ ته وښيي چې ګواکې د افغانستان دننه هم د حکومت له دریځ سره مخالفت شته.

هغه ټینګار کړی چې په اوسنیو حساسو شرایطو کې باید یوازې د درېیمګړي هېواد له لارې رسمي خبرې وشي او غیر رسمي غونډې نه یوازې ستونزه نه حلوي، بلکې «پر ټپ مالګه دوړوي.»

نوموړي د افغانستان له اوسنیو چارواکو وغوښتل چې له نړیوالو تجربو زده کړه وکړي او داسې ګامونه وانخلي چې د هېواد حیثیت ته زیان ورسوي.

طالبان وايي په ننګرهار کې یې ۱۹ کسان د نشه‌يي توکو د کاروبار په تړاو نیولي

۱۱ غویی ۱۴۰۵ - ۱ می ۲۰۲۶، ۰۰:۴۰ GMT+۱
طالبان وايي په ننګرهار کې یې ۱۹ کسان د نشه‌يي توکو د کاروبار په تړاو نیولي
100%

د ننګرهار ولایت لپاره د طالبانو امنیه قومندانۍ وايي، په تېره یوه اونۍ کې یې د بېلابېلو عملیاتو په ترڅ کې ۱۹ کسان د نشه‌يي توکو د قاچاق، پېر او پلور په تور نیولي دي. یاده قومندانۍ زیاتوي، له دغو کسانو یوه اندازه نشه‌يي توکي هم ترلاسه شوي دي.

د ننګرهار ولایت لپاره د طالبانو د امنیه قومندانۍ ویاند سید طیب حماد وايي، دغه کسان له مرکز جلال‌اباد ښار سربېره له ۲۲ ګونو ولسوالیو نیول شوي دي.

د نوموړي په وینا، له یادو کسانو یوه اندازه نشه‌يي توکي او ۱۳ موټر هم ترلاسه شوي دي.

د یوه بل خبر له‌مخې، د پنجشنبې په ورځ (د غويي ۱۰مه) د دغه ولایت په مرکز کې دوه کسان د یوې رېکشا د غلا په تړاو نیول شوي دي. د سرچینې په وینا، یادو کسانو له کابل څخه تر جلال‌اباد پورې یاده رېکشا کرایه کړې وه، خو د جلال‌اباد ښار په بهرباد سیمه کې د رېکشا چلوونکی ښکته او رېکشا یې ترې وړې وه، چې بالاخره ونیول شول.

100%

ویل کېږي یاده رېکشا به تر پوښتنو او ګروېږنو وروسته خپل اصلي مالک ته وسپارل شي.

صحرا کریمي: طالبان یوازې ښوونځي نه بلکې د افغان ښځو غږ او فکر هم خاموشوي

۱۰ غویی ۱۴۰۵ - ۳۰ اپریل ۲۰۲۶، ۲۳:۱۹ GMT+۱
صحرا کریمي: طالبان یوازې ښوونځي نه بلکې د افغان ښځو غږ او فکر هم خاموشوي
100%

د جمهوریت پر مهال د افغان فلم پخوانۍ مشرې صحرا کریمي ویلي چې طالبانو نه یوازې د نجونو پر مخ ښوونځي او پوهنتونونه تړلي، بلکې د افغان ښځو د حضور، فکر او بیان د محدودولو هڅه هم کوي، خو په وینا یې افغان ښځو تسلیمي نه دي منلي.

صحرا کریمي دغه څرګندونې د «د افغانستان د ښځو د ملاتړ نړیوال ایتلاف» په ناسته کې کړې دي او ټینګار یې کړی چې په تېرو نږدې پنځو کلونو کې د د طالبانو حکومت سیاستونه د افغان ښځو پر وړاندې د پراخو محدودیتونو لامل شوي دي.

نوموړې ویلي: «په تېرو څلورو کلونو او اتو میاشتو کې طالبانو، چې د ښځو او نجونو پر ضد یوه ډېره وحشیانه ډله ده، نه یوازې ښوونځي تړلي او نه یوازې یې د افغانستان د نجونو او ښځو لپاره پوهنتونونه بند کړي دي، بلکې هڅه کوي د ښځو غږ خاموش کړي، د هغوی حضور محدود کړي او د ښځو فکر او اند بند کړي.»

کریمي زیاته کړې چې د دغو سختو محدودیتونو سربېره، افغان ښځو مقاومت کړی او له مبارزې یې لاس نه دی اخیستی. هغې ویلي: «خو د افغانستان ښځې ندي تسلیم شوي.»

دا څرګندونې په داسې حال کې مطرح کېږي چې له ۲۰۲۱ کال وروسته په افغانستان کې د ښځو د تعلیم، کار او ټولنیز حضور په اړه پراخ محدودیتونه نافذ شوي، چې په کور دننه او نړیواله کچه یې جدي غبرګونونه راپارولي دي.

احمد ضیا مسعود: فدرالیزم هغه وخت بریالی کیدای شي چې د مرکز او سیمو ترمنځ ویش تنظیم شي

۱۰ غویی ۱۴۰۵ - ۳۰ اپریل ۲۰۲۶، ۲۲:۵۳ GMT+۱
احمد ضیا مسعود: فدرالیزم هغه وخت بریالی کیدای شي چې د مرکز او سیمو ترمنځ ویش تنظیم شي
100%

د افغانستان د مخکیني جمهوري نظام‌ پر مهال د ولسمشر مرستیال احمد ضیا مسعود په خپلې تازه مقاله کې ليکلي، چې فدرالېزم د حکومتولۍ «وروستی جوړښت» نه دی، بلکې يوازې هغه مهال په ماناداره ډول ارزول کېدای شي چې د دولت جوړونې يو تدريجي بهير پوره شوی وي.

هغه ټينګار کړی، چې په فدرالي نظام کې د سياسي او اداري واک يوه برخه سيمه‌ييزو واحدونو ته سپارل کېږي او خلک خپل اجرايوي او سياسي مشران په مستقيم ډول ټاکي، خو مرکزي حکومت بيا هم د بهرنۍ تګلارې، ملي دفاع، عمومي امنيت او لويو اقتصادي پاليسيو مسؤليت پر غاړه لري.

هغه د فدرالېزم د ګټو په بيان کې ليکلي، چې د سيمه‌ييزو ادارو نږدېوالی د خلکو له ټولنيزو او اقتصادي واقعيتونو سره، د پرېکړو بهير چټکوي، بيروکراسي کموي او د خلکو ګډون زياتوي. خو د هغه په اند، فدرالېزم هغه وخت بريالی کېدای شي چې د مرکز او سيمو ترمنځ دندو وېش په سمه توګه تنظيم شي، څو هم د هېواد يووالی وساتل شي او هم د سيمو تنوع او خوځښت ته لاره هواره شي. مسعود زياته کړې چې د فدرالېزم موخه د ځانګړو هويتونو پياوړتيا نه، بلکې د عادلانه سيمه‌ييز پرمختګ لپاره يو پرمختيايي چوکاټ رامنځته کول دي.

هغه د تمرکزکمولو او فدرالېزم ترمنځ توپير هم روښانه کړی او ويلي يې دي چې تمرکزکمونه د اداري او مالي واک لېږد دی، پرته له دې چې د حکومت جوړښت بدل شي؛ خو فدرالېزم بيا د اساسي قانون له مخې د واک وېش دی چې د مرکز او فدرالي واحدونو ترمنځ تنظيمېږي.

د هغه په وينا، په افغانستان کې د کمزورو بنسټونو، قومي تنوع او د ناپايدارو حکومتونو د تجربې له امله، د فدرالېزم بحث زياتره سياسي او هويتي بڼه خپله کړې او که بنسټيز شرطونه برابر نه شي، ښايي د بېلتون لامل شي. هغه زياته کړه چې افغانستان اوس د دولت جوړونې په لومړني پړاو کې دی، نه د فدرالي جوړښت د طرحې په مرحله کې.

مسعود د نورو هېوادونو د بېلګو په يادولو سره ليکلي چې په برازيل کې فدرالېزم د تدريجي مالي تمرکزکمولو او قوي ادارو له جوړېدو وروسته رامنځته شو، خو په عراق کې له ۲۰۰۳ وروسته، د ملي هويت کمزورۍ او د تېلو پر سرچينو سيالۍ، فدرالېزم د دوامدارو کړکېچونو د مديريت وسيله وګرځوله.

هغه ايتوپيا هم د قومي فدرالېزم بېلګه وبلله چې د ګډ ملي هويت او قوي بنسټونو د نشتوالي له امله يې کورنۍ شخړې زياتې کړې دي. د همدې پر بنسټ، هغه د افغانستان لپاره ځينې ضروري شرطونه ياد کړي، لکه د ملي دولت پياوړتيا، غيرقوميز پوځ، خپلواکه قضايي قوه، مسلکي اداره، د عامه خدمتونو لپاره اداري تمرکزکمونه، مالي او مالياتي اصلاحات، لږ تر لږه ګډ ملي هويت، غيرقوميز ملي رسنۍ او دوامداره ديموکراتيک بنسټونه.

هغه د بدلون لپاره څلور پړاوه تګلاره هم وړانديز کړې ده: «لومړی، لنډمهاله اداري تمرکزکمونه د خدمتونو د ښه کېدو لپاره، پرته له دې چې د واک جوړښت بدل شي؛ دوهم، منځمهاله مالي او اداري تمرکزکمونه د ولايتونو د وړتيا او د بودجې د روڼتيا د زياتېدو لپاره؛ درېيم، د ملي بنسټونو پياوړتيا د يو اغېزمن مرکزي حکومت د ټينګښت لپاره؛ او په پای کې، که شرطونه برابر شي، د يو محدود فدرالېزم ارزونه د يو ثابت اساسي قانون په چوکاټ کې».

د هغه په وينا، د هېوادونو تجربې ښيي چې د فدرالېزم بريا يا ناکامي تر ډېره د ملي بنسټونو په ځواک پورې تړلې ده، نه يوازې د حقوقي جوړښت په طرحه، نو له همدې امله د افغانستان لپاره اوسنی لومړيتوب بايد د ملي دولت پياوړتيا وي.