طالب والي: د امر بالمعروف قانون د ټولنې د اصلاح او شرعي ارزښتونو د پیاوړتیا اصل دی

بارونیس ټینګار وکړ چې د افغانستان د ښځو اساسي حقونه باید د نړیوالې ټولنې له پامه ونه لوېږي او باید تل د نړیوالو بحثونو په مرکز کې پاتې شي.

هغې دا څرګندونې د بریتانیا د مشرانو جرګې په هغه غونډه کې وکړې چې په کې د «فراګیر» بنسټ د نوي راپور د وړاندې کولو مراسم ترسره شول. نوموړې د طالبانو د پالیسیو له امله د ښځو پر وضعیت د ژورې اندېښنې څرګندونه وکړه.

په همدې غونډه کې د «فراګیر» بنسټ ادارې لوړپوړې څېړونکې انانیا کونډو وویل چې افغانستان اوس د «پراخ نظارت او سیستماتیکې وېرې» مرحلې ته داخل شوی دی.

هغې د طالبانو د «امر بالمعروف او نهی عن المنکر» قانون ته په اشارې سره وویل چې زرګونه کسان چې د «اخلاقي پولیسو» (د امر نالمعروف محتسبان) په نوم یادېږي، په ښارونو کې ښځې د هغوی د لباس، لوړ غږ، د موبایل کارولو او یا له محرم پرته د وتلو له امله څاري.

د هغې په وینا، په بېلابېلو مواردو کې ښځې په سړکونو کې نیول شوي او حتی وهل شوي هم دي.

دوی زیاته کړه چې د دغه قانون مبهمې مادې د سلیقوي چلند او ناوړه استفادې زمینه برابروي.

دې ادارې نن خپل تازه راپور د «د خطر زنګ؛ د افغانستان د ښځو روایتونه د جنسیتي اپارتاید او د مذهبي افراطیت د پراخېدونکي ګواښ» په نوم د بریتانیا د مشرانو جرګې په غونډه کې وړاندې کړ.

د دغه څېړنې له مخې، په افغانستان کې د ناامنۍ او افراطیت احساس زیات شوی او زیانمنې ډلې لکه مذهبي او قومي اقلیتونه، د پخواني حکومت کارکوونکي او د نړیوالو ادارو همکاران د هدفي تاوتریخوالي له جدي ګواښ سره مخ دي.

د ولسي جرګې پخواني غړي کمال ناصر اصولي په خواله رسنۍ کې د کابل ښار د «نجات څلي» د ړنګېدو په اړه تند غبرګون ښودلی دی.

نوموړي ویلي، چې د نجات څلی د افغانانو د تاریخي افتخارونو له ډلې څخه دی او د هغه په وینا د دغه څلي ړنګول د «سقاوي دورې» ته د قدر په سترګه کتل او هغه ته برائت ورکول دي.

اصولي په خپل پیغام کې لیکلي: «د نجات څلي د افغان غیورو قومونو او د تورې شپې (سقاب) د زوی نه د افغانستان د نجات د ورځې په یاد یو تاریخي افتخار دی. ړنګول یې د سقاوي دورې ته د قدر په سترګه کتل او برأت ورکول دي.»

هغه همداراز ادعا کړې چې د دغه څلي د ړنګولو تر شا د ښار د پراختیا او پلونو جوړولو بهانه وړاندې شوې، خو د هغه په وینا د طالبانو ښاروالۍ کولی شول چې د پلونو په ډیزاین کې څلي ته هم ځای ورکړي.

نوموړي زیاته کړې چې دا ډول اقدامات د ده په وینا د «ځینو افکارو» د پاللو هڅه ده او له خلکو یې غوښتي چې په دې موضوع کې هوښیار واوسي.

تر اوسه د کابل ښاروالۍ یا د طالبانو حکومت د کمال ناصر اصولي د دغو څرګندونو په اړه رسمي غبرګون نه دی ښودلی.

د افغانستان لپاره د برېتانیا ځانګړي استازي رېچارډ لینډسي په خواله رسنۍ ایکس کې ویلي، چې په قطر کې یې له سهیل شاهین سره مهم بحثونه کړي دي.

نوموړي ویلي، چې په دوحه کې یې له طالب استازي سره د طالبانو او پاکستان ترمنځ د اړیکو د ښه کولو لپاره د اقداماتو پر اړتیا خبرې کړې دي.

لینډسي همداراز ویلي، چې په افغان ټولنه کې د ښځو او نجونو د ګډون اهمیت باید جدي ونیول شي او هغوی ته باید د ټولنیز ژوند برخه کې ځای ورکړل شي.

د دې لیدنې په اړه نور جزییات نه دي خپاره شوي.

په خپره شوې خبرپاڼه کې راغلي، د ازبکستان د سوداګرۍ او صنایع خونې مشر داورون وخابوف د بلخ له والي ملا محمد یوسف وفا سره په کتنه کې د دواړو هېوادونو ترمنځ د صنعت، سوداګرۍ او پانګونې د پراختیا پر لارو چارو خبرې کړې دي.

په دغه ناسته کې وخابوف ویلي، د تېرو درې سوداګریزو نندارتونونو او ګډو ناستو له لارې د افغانستان او ازبکستان د سوداګرو ترمنځ اړیکې او همکارۍ پراخې شوې دي.

داورون وخابوف همداراز ویلي، چې په بلخ ولایت کې د یوې سترې نساجۍ فابریکې د جوړېدو پلان لري، چې د کلني ۱۵ زره ټنه تولید ظرفیت به ولري او کولی شي په دغه ولایت کې د صنعت د ودې او د کاري فرصتونو د زیاتېدو زمینه برابره کړي.

هغه زیاته کړې چې په بلخ کې شاوخوا ۱۰۰ هکټاره ځمکه کې د «سلطان» په نوم د لوړ کیفیت پنبه کرل کېږي، چې د نساجۍ صنعت لپاره ځانګړی اهمیت لري. د هغه په وینا، د بزګرانو لپاره د تخنیکي روزنې او ظرفیت لوړولو پروګرامونه هم په پام کې نیول شوي، څو د کرنیزو محصولاتو کیفیت او اندازه لوړه شي.

نوموړي همداراز ویلي چې په نږدې راتلونکي کې به اصلاح شوي د کچالو تخمونه د یخچالي موټرو له لارې بامیان ولایت ته ولېږدول شي او د بزګرانو ترمنځ به د کښت لپاره ووېشل شي.

خواجه اصف له پاکستاني رسنۍ «جیو نیوز» سره په مرکه کې ټینګار کړی چې په تېرو کلونو کې له طالبانو سره څو پړاوه مذاکرات ترسره شوي او هڅه شوې چې اړیکې له ترینګلتیا څخه د تفاهم پر لور روانې شي.

هغه ویلي، د دې خبرو موخه داسې شرایط رامنځته کول دي چې «هیڅ یو لوری د بل لوري تر فشار لاندې نه وي» او دواړه خواوې وکولای شي خپل سیاسي او امنیتي مسیر په خپلواکه توګه تعقیب کړي.

د پاکستان د دفاع وزیر زیاته کړې، چې د اختلافاتو حل د خبرو له لارې که څه هم ستونزمن دی، خو تاریخي تجربې ښيي چې ډېری لویې شخړې په پای کې د مذاکراتو له لارې حل شوې دي.

خواجه اصف همداراز ادعا کړې، چې هند په افغانستان کې ځانګړی رول لري او ویلي یې دي چې نوي ډیلي په وروستیو کلونو کې په افغانستان کې ځینې «لاسته راوړنې» هم لري.

هغه ویلي چې له طالب چارواکو سره په خبرو کې، په ځانګړي ډول د طالبانو د دفاع وزیر ملا یعقوب مجاهد څخه یې دا پوښتنه هم کړې چې ولې هغه ډلې چې پاکستان یې د دښمنانو په توګه ګڼي، په افغانستان کې د دښمن په توګه نه ګڼل کېږي.

نوموړي ویلي: «که نه شئ کولای زموږ د دښمنانو دښمنان واوسئ، لږ تر لږه ورسره دوستي مه کوئ، پناه مه ورکوئ او وسلې مه ورکوئ.»

هغه دا هم ادعا کړې چې په ځینو مواردو کې افغانستان په عملي توګه د هند پر ضد د پاکستان د مخالف لوري په توګه کار کړی دی.

هغه د دې په اړه هم پوښتنه کړې چې «ایا ستونزه زموږ ده که د هغوی؟» او ټینګار یې کړی چې د افغانستان په چارو کې مداخله د پاکستان لپاره یو «امنیتي ضرورت» دی.

په همدې حال کې د پاکستان د پوځ د عامه اړیکو ادارې هم د هندي چارواکو وروستیو څرګندونو ته غبرګون ښودلی او هغه یې «تحریکوونکې» بللې دي.

د پاکستان پوځ ویلي چې د هندي چارواکو خبرداري کولی شي د سویلي اسیا سیمه د یوې نوې جګړې پر لور یوسي چې پایلې به یې «ویجاړوونکې» وي.

دوی د هندي پوځ د یو لوړپوړي جنرال څرګندونې په کلکه رد کړي او ټینګار یې کړی چې پاکستان یو اټومي ځواک دی او د سویلي اسیا له جغرافیې او تاریخ څخه نه جلا کېدونکی هېواد دی.

دا څرګندونې په داسې حال کې مطرح کېږي چې د طالبانو او پاکستان ترمنځ اړیکې په وروستیو میاشتو کې د سیاسي او امنیتي ترینګلتیاوو شاهدې دي او دواړه لوري یو بل د مخالفو ډلو په ملاتړ تورنوي.