پاکستان د منځنۍ اسیا هېوادونو ته د سوداګرۍ لپاره نوې ځمکنۍ لارې فعالې کړې دي؛ هغه لارې چې د افغانستان له خاورې پرته د ایران او چین له مسیرونو څخه د پاکستان بندرونو ته رسېږي. دغه اقدام د سیمې په سوداګریز او جیوپولیټیک جوړښت کې د پام وړ بدلون بلل کېږي.
د ۲۰۲۶کال په اپرېل میاشت کې پاکستان د کراچۍ د صادراتي پروسس زون څخه قرغزستان ته د لومړنۍ صادراتي جوپې لېږد د چین د سوست وچ بندر له لارې پیل کړ. دغه صادرات د نړۍوال ترانزیټي سیسټم تر چتر لاندې ترسره شول او دا د افغانستان د دودیزو لارو پرځای د بدیل مسیرونو د عملي کېدو مهم پړاو ګڼل کېږي.
پاکستان وروسته له هغه د سوداګریزو لارو د بدلون هڅې ګړندۍ کړې، چې د ۲۰۲۵کال په اکتوبر کې یې له طالبانو سره تر کړکېچ وروسته د امنیتي ستونزو په پلمه د تورخم او چمن مهمې لارې وتړلې.
د لسیزو لپاره د پاکستان او منځنۍ اسیا ترمنځ ځمکنۍ سوداګري تر ډېره د افغانستان له لارې ترسره کېده؛ خو اوس اسلاماباد هڅه کوي چې د ایران او چین له لارې داسې بدیلې شبکې رامنځته کړي، چې د افغانستان له امنیتي او سیاسي بېثباتۍ اغېزمنې نهشي.
د راپورونو له مخې؛ د ازبکستان، قرغزستان او تاجکستان استازو د ۲۰۲۶کال په اپرېل کې په کراچۍ کې د یوې غونډې پرمهال د دغه نویو دهلېزونو د فعالېدو ملاتړ کړی دی. په همدې لړ کې د ایران له لارې لومړني کاروانونه د غوښې او نورو صادراتي توکو په بار له کراچۍ څخه تاشکند او بشکک ته ولېږدول شول. د پاکستاني چارواکو په وینا؛ لاتراوسه له دواړه دهلېزونو څه باندې ۱۴زره مټریک ټنه توکي انتقال شوي دي.
د چین له لارې د سوست ـ قرغزستان دهلېز هم د دغه نوې ستراتیژۍ مهمه برخه بلل کېږي. د پاکستان هیماني ګروپ ۲۳.۹ ټنه سوداګریز بار قرغزستان ته ولېږداوه، چې د پاکستان د واحدې سوداګریزې کړکۍ له لارې په برېښنايي ډول تصفیه شو. دغه لاره شاوخوا ۳۳۰۰ کیلومتره اوږدوالی لري، چې د څلور اړخیز ترانزیټي تړون په چوکاټ کې فعالیت کوي او اوس د پاکستان او منځنۍ اسیا ترمنځ د دوه اړخیزې سوداګرۍ منظم جریان ته زمینه برابروي.په همدې حال کې د پاکستان لپاره د دغه بدلونونو تر ټولو ستره اقتصادي ګټه د ګوادر بندر د اهمیت زیاتېدل دي. اسلاماباد هڅه کوي، چې ګوادر د منځنۍ اسیا د صادراتو او وارداتو لپاره په یوه مهمه سمندري دروازه بدل کړي. د چین ـ پاکستان اقتصادي دهلېز دویم پړاو د ګوادر رول نور هم پیاوړی کوي، په داسې وخت کې چې د هرمز تنګي امنیتي وضعیت د نړۍوالو سوداګریزو لارو لپاره اندېښنې زیاتې کړې دي.د سیمې په کچه د پاکستان، ایران او منځنۍ اسیا هېوادونو ترمنځ د سوداګریزو همکاریو پراخېدل د جیوپولیټیک بدلونونو نوې څپه ښيي. پاکستان هڅه کوي له یوه امنیتمحوره دولت څخه په یوه اقتصادي او ترانزیټي مرکز بدل شي او خپله جغرافیه د سوداګرۍ، لوژستیک او سیمهییز اتصال لپاره وکاروي.
