د ایران د پارلمان د ملي امنیت کمېسیون غړی: موږ د مذاکراتو لوری ټاکو

په خیبر پښتونخوا کې د ملي جمهوری غورځنګ مشرې بشرا ګوهر افغانستان انټرنشل - پښتو ته وویل، «د هرات د ښځو پر ضد د ځپنې د عملیاتو غندنه کوم، د افغانستان او هرات ولس ته سلام وړاندې کوم چې دوی راپاڅېدلي او د طالبانو د دغه ناروا عمل پر وړاندې یې مزاحمت پيل کړی دی».

هغې د افغان مېرمنو سره د يووالي د څرګندونو ترڅنګ وويل، «په افغانستان کې د دوحې تړون وروسته د ترهګرې ټوپکمارې ډلې قبضه ده، هلته نه اساسي قانون شته، نه حکومت شته چې ولسي مشروعيت لري، د طالبانو په واکمنۍ کې افغانستان د ښځو لپاره په زندان بدل شوی دی».

بشرا ګوهر وويل، «د افغانستان ښځې زړورې دي چې د خپلو حقونو لپاره راپاڅېدلي او مبارزه یې پيل کړې ده پکار ده چې په دې ټوله سيمه کې سياسي مشران راپاڅي، د افغانستان مشران هم راپاڅي او د ښځو سره اوږه په اوږه ودريږي».

د طالبانو د کړنو په اړه اغلې ګوهر وويل، «پکار ده چې د طالبانو پر ضد د انصاف نړيواله محکمه کې قضيه وشي».

هغې د دوحې تړون د «جنايت کار تړون» په نوم ياد کړ چې له مخې به یې ترهګر په افغانستان کې اباديږي او د افغانستان پېژندګلو به له منځه ځي، دا د افغان ولس او ښځو پر ضد جګړه ده.

بشری ګوهر وويل، بايد په افغانستان کې يو مشروع حکومت جوړ شي، ښځو ته پکې حقونه ورکړل شي، زده کړې او ژوند د هر چا اساسي حق دی، څوک هم دا واک نه لري چې د خلکو څخه دا حق وتروړي.

د يادونې وړ ده چې په وروستيو کې د افغانستان په هرات ولايت کې د طالبانو د امر بالمعروف ادارې له‌خوا د «حجاب نه مراعتولو» په تور ښځې نیول شوي، او بيا ښځو او عامو خلکو د دغه کړنې پر ضد لاريونونه کړي او په ځايي او نړیواله کچه د طالبانو دغه کړنې ته سخت غبرګون ويل شوی دی.

ملاله یوسفزۍ په ایکس خواله رسنۍ په خپلو څرګندونو کې ویلي چې همدغه رژیم تېره اوونۍ په هرات کې لږ تر لږه دېرش ښځې او نجونې د هغوی د جامو د ډول له امله ونیولې. د هغې په وینا، طالبانو وروسته پر هغو خلکو هم ډزې وکړې چې د دغو نیونو پر ضد یې اعتراض کاوه، چې له امله یې یو ماشوم ووژل شو او یو شمېر نور کسان ټپیان شول.

هغې ټینګار کړی چې د طالبانو د «جنسیتي اپارتاید» نظام ښځې او نجونې له عامه ژوند څخه حذف کړې دي. د هغې په وینا، طالبانو نجونې له زده‌کړو او ښځې له کار کولو منع کړې، د هغوی د تګ راتګ ازادي یې په جدي ډول محدوده کړې او ګڼې ښځې یې جبري ودونو ته اړ ایستلې دي.

ملالې یوسفزۍ ویلي چې اروپا باید له داسې رژیم سره د هوکړو پر امکان غور ونه کړي چې د نړۍ د بشري حقونو له تر ټولو جدي او ناوړه کړکېچونو څخه د یوه مسوول بلل کېږي.

هغې له نړیوالې ټولنې غوښتي چې د افغانستان د ښځو او نجونو وضعیت جدي ونیسي او د سیاسي او ډیپلوماټیکو تعاملاتو پر مهال د بشري حقونو موضوع له پامه ونه غورځوي.

د طالبانو د زندانونو چارو د سمون ادارې رييس محمد یوسف مستري د دغه بهیر د عملي کېدو په موخه نیمروز ته په خپل سفر کې ویلي، دغه محکومین به د خپل حبس پاتې موده د دې ادارې تر چتر لاندې زندانونو کې تېره کړي.

محمد یوسف مستري زیاته کړه: «ما د نیمروز ولایت د زندان مسوولینو ته سپارښتنه کړې، څو له ایرانه رالېږدو شویو محبوسینو ته ډېره پاملرنه وکړي او د انساني او شرعي حقونو په نظر کې نیولو ورته لومړی روغتیايي خدمتونه وړاندې کړي او بیا ورته د ژوند ټولې اسانتیاوې برابرې کړي».

د طالبانو د زندانونو چارو د سمون ادارې د دوشنبې په ورځ (د غبرګولي ۲۵مه) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره زیاته کړې، چې دا له ایرانه د افغان زندانیانو د رالېږد د دولسم پړاو لومړۍ جوپه وه او ټاکل شوې چې یو شمېر نور پر حبس محکوم افغانان هم له ایرانه خپل هېواد ته رالېږدول شي.

د دوغارون پولې له لارې ۴۰۸ افغان بندیان له ایران نه افغانستان ته لېږدول شوي | افغانستان انټرنشنل پښتو

خو له دې ټولو سره سره په تهران کې د طالبانو سفارت د وروستۍ جوپې د رالېږدول شویو زندانیانو شمېر ۱۶۲ تنه بولي، په داسې حال کې چې د طالبانو د زندانونو چارو د سمون اداره د دغو رالېږدول شویو شمېر ۱۶۴ بولي.

د بنديانو تبادله؛ یو ایرانی زنداني ایران ته او ۱۶۵ افغانان افغانستان ته انتقال شوي | افغانستان انټرنشنل پښتو

د یادونې وړ ده، چې په تېرو پنځو ورځو کې له ایران څخه په درېیو پړاونو کې پر حبس محکوم شاوخوا ۷۳۵ افغان بندیان افغانستان ته رالېږدول شوي دي، خو په ایران کې لا هم سلګونه افغان بندیان پاتې دي او د بشري حقونو مدافعان له طالبانو غواړي چې په دغه هېواد پر اعدام د محکومو افغانانو د وضعیت له ارزونې وروسته د اعدام حکم پر حبس د بدلېدو او یا هم افغانستان د رالېږدول کېدو په تړاو هڅې وکړي. لا هم روښانه نه ده چې ایران به پر اعدام محکوم افغانان طالبانو ته وسپاري او که نه؟

هه‌نګاو: ایران په ۲۰۲۵ کال کې ۸۵ افغانان اعدام کړي دي | افغانستان انټرنشنل پښتو

ایران په ۲۰۲۵ کال کې ۸۵ افغانان او په ۲۰۲۴ کال کې بیا ۸۰ افغان بندیان اعدام کړي، چې دغې چارې بیا د نړۍوالو بشري حقونو د سازمانونو تُند غبرګونونه راپارولي وو.

ټرمپ دا څرګندونې د فرانسې په اویان ښار کې د اوو سترو صنعتي هېوادونو(جي ۷) غونډې ته د رسېدو پر مهال خبریالانو ته وکړې. هغه وویل چې د هرمز تنګی تر یوه بریده بېرته پرانیستل شوی او تمه ده چې د جمعې تر ورځې په بشپړه توګه پرانیستل شي.

نوموړي د فرانسې له ولسمشرامانویل مکرون سره په ګډ حضور کې وویل چې لا روښانه نه ده چې دی به د جمعې په ورځ په جنیوا کې د هوکړې د رسمي لاسلیک په مراسمو کې ګډون وکړي که نه، خو د امریکا مرستیال ولسمشرجې ډي وېنس به په دغو مراسمو کې حاضر وي.

ټرمپ وویل: «هوکړه په بشپړه توګه لاسلیک شوې ده. لکه څنګه چې پوهېږئ، تنګی اوس تر یوه حده پرانیستل شوی او د جمعې په ورځ به په بشپړه توګه پرانیستل شي.»

تر دې وړاندې د امریکا مرستیال ولسمشر ویلي وو چې دغه هوکړه د یکشنبې په ورځ په ډیجیټلي بڼه لاسلیک شوې او تر اوسه هېڅ ډول مالي سرچینې نه دي ازادې شوې.

کله چې له ټرمپ څخه وپوښتل شول چې د تفاهم‌لیک متن به څه وخت خپور شي، هغه ځواب ورکړ: «ښايي ډېر ژر. له جمعې وروسته... زما په اند په ډېر نږدې راتلونکي کې.» د امریکا ولسمشر همداراز وویل چې پر تهران د لګېدلو بندیزونو هر ډول کمښت به د ایران په راتلونکو کړنو پورې تړلی وي. د هغه په وینا، که ایران هغه څه ترسره کړي چې باید ترسره یې کړي، نو د بندیزونو د کمېدو بهیر به پیل شي.

د دغې ادارې د افغانستان د څانګې مشر، جان ایلیف، یوې رسنۍ ته ویلي چې د نړیوالو مرستو کمېدو د میلیونونو اړمنو افغانانو ژوند له جدي ستونزو سره مخ کړی دی.

هغه وویل: «مرسته کوونکو له افغانستان څخه مخ اړولی او د دې کار اصلي منفي اغېز په رښتیا هم پر ښځو او ماشومانو دی، چې دا خورا زړه بوږنوونکی حالت دی.»

ایلیف د ۲۰۲۱ کال هغو ژمنو ته اشاره وکړه چې نړیوالې ټولنې د افغان ښځو د ملاتړ لپاره کړې وې او ویې ویل چې اوس ګڼې افغان ښځې پوښتنه کوي چې هغه ژمنې او د نړیوالې ټولنې اعلان شوی پیوستون چېرته تللی دی.

د نوموړي په وینا: «په ۲۰۲۱ کال کې نړۍ له افغان ښځو سره د نه متزلزلېدونکي او تلپاتې پیوستون کلکه ژمنه کړې وه، خو نن په ۲۰۲۶ کال کې همدا افغان ښځې پوښتنه کوي چې هغه ژمنې او پیوستون اوس چېرته دی؟»

د خوړو نړیوال پروګرام د بشري مرستو کمښت د افغانستان د بېوزلو کورنیو لپاره یو جدي ګواښ بللی او خبرداری یې ورکړی چې که مرستې بېرته زیاتې نه شي، میلیونونه خلک به له لا ډېرو اقتصادي او بشري ستونزو سره مخ شي.

یادې ادارې له نړیوالې ټولنې غوښتي چې په اوسني حساس پړاو کې افغان میندې او ماشومان یوازې پرېنږدي او د بشري مرستو د دوام لپاره خپلې ژمنې عملي کړي.