• العربية
  • فارسی
  • English
Brand
  • پروګرامونه
  • افغانستان
  • نړۍ
  • ښځې
  • کلتور او ټولنه
  • معلومات او ټېکنالوژي
  • سپورت
  • پروګرامونه
  • افغانستان
  • نړۍ
  • ښځې
  • کلتور او ټولنه
  • معلومات او ټېکنالوژي
  • سپورت
  • پوښ
  • ژبه
    • العربية
    • فارسی
    • English
  • پروګرامونه
  • افغانستان
  • نړۍ
  • ښځې
  • کلتور او ټولنه
  • معلومات او ټېکنالوژي
  • سپورت
د دې وېبپاڼې ټول قانوني حقونه د وولنټ میډیا دي
volant media logo

د محدودیتونو سربېره؛ په نورستان کې ښځینه بزګرې لاهم په کرنه بوختې دي

۱۰ چنگاښ ۱۴۰۵ - ۱ جولای ۲۰۲۶، ۰۵:۵۴ GMT+۱

د افغانستان د نورستان ولایت د اشتیوي کلي ښځینه بزګرې وايي، د سختو کاري شرایطو او محدودیتونو سربېره لاهم د خپلو کورنیو د خوړو برابرولو او د کلي د ژوند د دوام لپاره په کرنه بوختې دي.

۴۶کلنه حبیبه چې له ماشومتوبه په کرنه بوخته ده فرانس ۲۴ رسنۍ ته ویلي، له اته کلنۍ راهیسې یې له خپلې مور سره په کروندو کې کار پیل کړی او اوس هم هره ورځ له سهاره تر ماښامه په پټیو کې په کار بوخته وي. هغې ویلي، کله چې د غنمو، لوبیا، کچالو او جوارو حاصلات راټولوي؛ نو د خپل زحمت پایله ویني او د خوشحالۍ احساس کوي.
د کلي یو بزګر او د ملګرو ملتونو د خوړو او کرنې سازمان (اېف او اې) رضاکار محمدیحیی فیضي وایي، که ښځو د کرنې په برخه کې کار نه کاوه نو خلک به د ژمي په منځ کې د خوړو له سخت کمښت سره مخ شوي وای.
د هغه په وینا، په یاده سیمه کې له پخوا راهیسې د ښځو او نارینه‌و ترمنځ د کار وېش دود دی؛ ښځې کرنه، اوبه لګونه او د کور چارې ترسره کوي او نارینه د ځمکې قلبه، د څارویو پالنه او د سون توکو برابرول پر غاړه لري.
سره له دې چې طالبانو ښځې له ډېرو دولتي او خصوصي دندو منع کړې دي؛ خو هغوی ته لاهم د کرنې اجازه شته. خو د نجونو پر زده‌کړو محدودیتونه د بزګرو کورنیو راتلونکی هم اغېزمن کړی دی.
د حبیبې ۱۱ کلنه لور ناهیده چې په کلي کې ښوونځي ته ځي او انګلیسي هم زده کوي وایي زده‌کړې به یې ډېر ژر پای ته ورسېږي؛ ځکه په افغانستان کې نجونې له شپږم ټولګي پورته د زده‌کړو اجازه نه‌لري.
د ملګرو ملتونو د خوړو او کرنې سازمان ۲۰۲۶کال د «ښځینه بزګرو نړۍوال کال» نومولی او ویلي یې دي، چې د خوړو په خوندیتوب کې د ښځو مهم رول لاهم په کافي اندازه نه‌دی پېژندل شوی.
د اېف اې او د معلوماتو له مخې؛ په افغانستان کې نږدې یو پر درېیمه برخه وګړي بېړنیو خوراکي مرستو ته اړتیا لري او ښځینه بزګرې د دغه اړتیاوو په پوره کولو کې مهم رول لري.
۷۰ کلنه بي‌بي جان چې لوبیا او کچالو کري وایي، کرنه ډېر سخت کار دی او د دوامداره کار له امله یې لاسونه ژوبلېږي؛ خو د ماشومانو د روزنې لپاره بله لار نه‌لري.
۲۸ کلنه ناجیه چې په پاکستان کې یې لوړې زده‌کړې کړې وایي، ښځې یوازې کرنیزو وسایلو ته نه بلکې بازارونو ته هم اړتیا لري. د هغې په وینا؛ بزګران ډېری وخت اضافي حاصلات لري، خو د پلور لپاره مناسب بازار نه مومي. د نوموړې په وینا؛ اووه کیلو کچالو یوازې په ۷۰ افغانۍ پلوري، حال دا چې د مناسب عاید لپاره باید لږ تر لږه ۱۵۰ افغانۍ ترلاسه کړي.
که څه هم ملګرو ملتونو د حاصلاتو د ساتنې لپاره د زېرمتونونو په جوړولو، د اصلاح شویو تخمونو په وېش او د مېوه لرونکو ونو د کرنې په پراختیا کې مرسته کړې؛ خو د اقلیم بدلون د دغه بزګرو لپاره لاهم ستره اندېښنه ده.
د ملګرو ملتونو پراختیايي پروګرام (یو اېن ډي پي) ویلي، افغانستان که څه هم د نړۍ د تودوخې په زیاتوالي کې لږه ونډه لري؛ خو د اقلیمي بدلون له تر ټولو سختو اغېزو سره مخ هېوادونو کې شمېرل کېږي.

ترویج لرونکی

داعش ډلې د شیخ ادریس پر موټر د برید وېډیو خپره کړې
۱

داعش ډلې د شیخ ادریس پر موټر د برید وېډیو خپره کړې

۲

د وفادارۍ کرښې ماتېږي؛ افغان طالبان جماعت الاحرار ته د باغي ډلې په توګه ګوري

۳
ځانګړی

طالبانو له ټي ټي پي غوښتي چې جماعت الاحرار له اورکزیو، کورمې او خیبر ولسوالیو وباسي

۴

نوین الحق فرهاد دریا ته: کرېکټ د «اشرافو» لوبه ده او ته یې منځ کې ښه نه‌ښکارې

۵

هند د ۱۷ پاکستانيانو په ګډون ۲۳ کسان په رسمي ډول «ترهګر» اعلان کړل

•
•
•

نور کیسې

افغان سفیر له اسټرالیا غوښتي چې افغان ښځو او نجونو ته ځانګړې پاملرنه وکړي

۹ چنگاښ ۱۴۰۵ - ۳۰ جون ۲۰۲۶، ۱۸:۳۵ GMT+۱
افغان سفیر له اسټرالیا غوښتي چې افغان ښځو او نجونو ته ځانګړې پاملرنه وکړي
100%

په اسټرالیا کې د افغانستان سفیر وحیدالله ویسي د خپل ماموریت په وروستیو ورځو کې د دغه هېواد له لوی والي سام موسټین سره کتلي او په افغانستان کې یې د میلیونونو افغانانو، په ځانګړې توګه د ښځو او نجونو د وضعیت او هیلو په اړه ورسره خبرې کړي.

دغه لیدنه په داسې حال کې ترسره کېږي چې په اسټرالیا کې د افغانستان د سفارت د تړل کېدو چارې روانې دي.

ښاغلي ویسي په دې کتنه کې مېرمن موسټین ته د هرات د ښځو لخوا یو لاسي ګنډل شوی دسمال په ډالۍ کې ورکړ او د افغان ښځو د وړتیا، عزت او همت ستاینه یې وکړه. هغه وویل چې دغه ډالۍ د هغو مېرمنو د هنر ښکارندويي کوي چې له سختو شرایطو سره سره یې خپله هیله ژوندۍ ساتلې ده.

د افغانستان سفیر د اسټرالیا له حکومت او خلکو مننه وکړه چې په سختو وختونو کې د افغانانو ترڅنګ ولاړ وو او د افغانستان د ملاتړ په لاره کې یې قربانۍ ورکړې دي. هغه زیاته کړه چې د دواړو هېوادونو د خلکو ترمنځ دا ملګرتیا او د استرالیا د خلکو سرښندنې به تل د افغانانو په یاد کې پاتې شي.

وحیدالله ویسي ټینګار وکړ که څه هم په استرالیا کې د افغانستان سفارت تړل کېږي، خو هیله لري چې دا هېواد به د افغانانو ملاتړ ته دوام ورکړي. هغه وویل چې حکومتونه راځي او ځي، خو د افغانستان خلک پاتې کېږي او هغوی د سولې، ازادۍ، وقار او د خپل راتلونکي د ټاکلو مستحق دي.

په خیبر پښتونخوا کې د ښځو کمېسیون: د ښځو پر وړاندې د تاوتريخوالي پېښې زياتې شوي

۸ چنگاښ ۱۴۰۵ - ۲۹ جون ۲۰۲۶، ۲۱:۱۸ GMT+۱
په خیبر پښتونخوا کې د ښځو کمېسیون: د ښځو پر وړاندې د تاوتريخوالي پېښې زياتې شوي
100%

په خیبر پښتونخوا کې د ښځو پر وړاندې د تاوتریخوالي پر زیاتېدونکو پېښو د ښځو د وقار لپاره د خیبر پښتونخوا د ښځو د وضعیت د ارزونې کمېسیون سخته اندېښنه ښودلې او د دغو پېښو غندنه یې کړې ده.

دغه کمېسيون د دوشنبې په ورځ (د چنګاښ ۸مه) په یوې خبرپاڼه کې وويل، کورني تاوتریخوالی، جنسي تېری، د جنسي تېري هڅه، له ماشومانو سره جنسي زور زیاتی، تښتونه، ځورونه، غیرقانوني توقیف، د ناموس په نوم جرمونه او د ښځو د اساسي بشري حقونو هر ډول سرغړونه د منلو وړ نه‌ده او په داسې جرمونو کې د ښکېلو کسانو پر وړاندې له قانون سره سم سخت ګامونه پورته کول اړین دي.

دغه کمېسیون څرګنده کړې، چې په تېرو څلورو اونیو کې یې په پېښور، نوښار، مردان، کوز دیر، ټانک, خیبر، ایبټ اباد او سوات ولسواليو کې په ټولیزه توګه پر ۱۶ قضیو کار کړی او په پېښو کې یې د کورني تاوتریخوالی، جنسي تېري، د جنسي تېري هڅه، له ماشومانو سره جنسي زیاتی، تښتونه، ځورونه، غیرقانوني بند، کورنۍ شخړې او د شکمن قتل په څېر جدي مسایل په ګوته کړي دي.

د کمیسیون مشرې ډاکټر سمیرا شمس وویل، چې د ښځو او نجونو پر وړاندې د تاوتریخوالي هره پېښه د ټولې ټولنې لپاره د اندېښنې وړ ده.

هغې پر خپل هوډ ټینګار وکړ، چې کمیسیون به یې د داسې ټولو قضیو پرله پسې څارنې ته دوام ورکړي او همداراز به د اړوندو ادارو ترمنځ همغږي لا پیاوړې کړي او د دې ډاډ ترلاسه کولو لپاره به خپلو هڅو ته دوام ورکړي، چې قربانیانو ته پر وخت خوندیتوب، قانوني مرسته او عدالت چمتو شي او قانون ماتوونکو ته له قانون سره سم سخته سزا ورکړل شي.

کمیسیون له خلکو هم غوښتنه کړې، چې د ښځو او نجونو پر وړاندې د تاوتریخوالي یا ناوړه ګټه اخیستنې د هرې پېښې خبر اړوندو ادارو یا د ښځو د وقار کمېټې ته ورکړي، څو سمدستي قانوني او حفاظتي ګامونه واخیستل شي.

معترضې مېرمنې: د افغان ښځو پر وړاندې روان تاوتریخوالی بېړني اقدام ته اړتیا لري

۸ چنگاښ ۱۴۰۵ - ۲۹ جون ۲۰۲۶، ۰۹:۵۶ GMT+۱
معترضې مېرمنې: د افغان ښځو پر وړاندې روان تاوتریخوالی بېړني اقدام ته اړتیا لري
100%

د ښځو د همت غورځنګ په یوې خبرپاڼه کې د طالبانو له‌‌خوا د افغانستان د خلکو او په ځانګړې توګه د ښځو پر وړاندې روان تاوتریخوالی د اندېښنې وړ بللی او له نړۍوالې ټولنې، ملګرو ملتونو، د بشري او ښځو حقونو ملاتړو بنسټونو یې غوښتي چې د افغان ښځو د وضعیت په اړه عملي او مسوولانه اقدام وکړي.

د خبرپاڼې له مخې؛ د طالبانو له بیا واکمنېدو وروسته د افغانستان د ښځو وضعیت په بې‌سارې توګه کړکېچن شوی او مېلیونونه ښځې او نجونې له خپلو بنسټیزو حقونو بې‌برخې شوې دي. دغه غورځنګ ټینګار کړی، چې یادو سیاستونو نه یوازې د بشري حقونو پراخې سرغړونې رامنځته کړې؛ بلکې د هېواد بشري او اقتصادي کړکېچ یې هم ژور کړی دی.

یاد غورځنګ د نړۍوالې ټولنې د یوې برخې له‌خوا له طالبانو سره د تعامل او دغه ډلې ته په نړۍوالو غونډو کې د بلنې ورکولو په اړه هم اندېښنه څرګنده کړې او ویلي یې دي، چې د افغانستان خلک او په ځانګړې توګه ښځې باید د سیاسي موخو قرباني نه‌شي.

په اعلامیه کې له ملګرو ملتونو، د بشري حقونو نړۍوالو بنسټونو او حکومتونو غوښتنه شوې، چې د اندېښنې له څرګندونو دې تېر شي؛ بلکې د افغانستان د ښځو د بنسټیزو حقونو خوندي کولو لپاره بېړني، عملي او اغېزمن ګامونه پورته کړي او د بشري حقونو د پراخو سرغړونو عاملین حساب‌ ورکوونې ته اړ کړي.

دغه غورځنګ په پای کې ویلي، چې د افغان ښځو پر وړاندې د روان وضعیت په اړه د نړۍوالې ټولنې چوپتیا د یادې ټولنې اعتبار تر پوښتنې لاندې راولي. د دغه غورځنګ په وینا؛ «د نن ورځې چوپتیا له هغه ظلم سره ملګرتیا ده، چې هره ورځ د افغانستان پر ښځو په زور منل کېږي».

اروپايي ټولنه: د افغان ښځینه سوداګرو د ملاتړ لپاره مو ۱۶،۹ میلیونه ډالري پروګرام پیل کړ

۸ چنگاښ ۱۴۰۵ - ۲۹ جون ۲۰۲۶، ۰۱:۱۷ GMT+۱
اروپايي ټولنه: د افغان ښځینه سوداګرو د ملاتړ لپاره مو ۱۶،۹ میلیونه ډالري پروګرام پیل کړ
100%

د ملګرو ملتونو پرمختیايي پروګرام (یو این ډي پي) د اروپايي ټولنې په مالي ملاتړ په افغانستان کې د ښځینه سوداګرو او د ښځو تر مشرۍ لاندې د کوچنیو کاروبارونو د ملاتړ لپاره د ۱۶،۹ میلیونه ډالرو په ارزښت د یوه نوي پروګرام د پیل خبر ورکړی دی.

د دغو بنسټونو په وینا، د دې پروګرام موخه د ښځو د معیشت پیاوړتیا، د کوچنیو سوداګریو ساتنه او پراختیا، او په افغانستان کې د سیمه‌ییزو اقتصادونو د کمزوري کېدو مخنیوی دی.

دا پروګرام د «ابادي» په نوم د یوې پراخې اقتصادي طرحې برخه ده، چې د افغانستان اقتصادي بحران ته د ځواب ویلو لپاره طرحه شوې او ټاکل شوې ده په راتلونکو دوو کلونو کې له اتو میلیونو څخه ډېر کسان تر خپل پوښښ لاندې راولي.

د ملګرو ملتونو د معلوماتو له مخې، د دې پروګرام له لارې به له ۲۳ زره او ۴۰۰ څخه زیاتې ښځینه سوداګرې هم مستقیمه ګټه واخلي.

د پروګرام له مخې، هغه ښځې چې د افغانستان په رسمي او غیررسمي اقتصادي سکټورونو کې فعالیت کوي، مالي مرستو، مسلکي روزنو او تخنیکي ملاتړ ته به لاسرسی ومومي، څو وکولای شي خپل کاروبارونه وساتي، تولیدات زیات کړي او د سیمه‌ییزو بازارونو په پیاوړتیا کې اغېزناک رول ولوبوي.

اروپايي ټولنې ویلي، دا پروګرام یوازې اقتصادي ملاتړ نه دی، بلکې د روغتیا، تغذیې، د څښاک پاکو اوبو، حفظ‌الصحې، زده‌کړو او خوړو خوندیتوب په څېر مهمو برخو ته هم ځانګړې پاملرنه کوي، ترڅو د اقتصادي بحران له امله پر خلکو رامنځته شوي بشري فشارونه راکم شي.

په افغانستان کې د ملګرو ملتونو د پرمختیايي پروګرام استازي، عبدالله الدردري، د اروپايي ټولنې له مالي ملاتړ څخه مننه کړې او ویلي یې دي چې د ښځو تر مدیریت لاندې د کوچنیو سوداګریو دوام د سیمه‌ییز اقتصادي ثبات لپاره خورا مهم دی.

په همدې حال کې، د اروپايي ټولنې د نړیوالو مشارکتونو کمېشنرې، یوتا اورپیلاینن، ویلي چې اروپايي ټولنه د افغانستان خلک نه دي هېر کړي او د هغوی د لومړنیو اړتیاوو ملاتړ ته به دوام ورکړي.

هغې زیاته کړې چې دغه پروژې د روغتیا، زده‌کړو، اوبو او معیشت په څېر مهمو برخو کې د خلکو د ژوند د ښه کېدو لپاره مهم رول لري.

د ملګرو ملتونو پرمختیايي پروګرام خبرداری ورکړی چې پر ښځو د کار او اقتصادي فعالیتونو محدودیتونه د افغانستان پر اقتصاد جدي منفي اغېزې لرلی شي او حتی د هېواد د ناخالص کورني تولید د پام وړ کمښت لامل کېدای شي.

د دې ادارې د شمېرو له مخې، شاوخوا ۸۰ سلنه اقتصادي فعالیتونه په افغانستان کې په غیررسمي سکټور کې ترسره کېږي او ښځې د غیرکرنیز غیررسمي سکټور د کاري ځواک له ۷۱ سلنې څخه ډېره برخه جوړوي.

ملاله يوسفزۍ: ماهرنګ بلوڅ باید په زندان کې نه‌وي

۶ چنگاښ ۱۴۰۵ - ۲۷ جون ۲۰۲۶، ۱۸:۵۹ GMT+۱
ملاله يوسفزۍ: ماهرنګ بلوڅ باید په زندان کې نه‌وي
100%

د سولې نوبل نړیوالې جایزې ګټونکې ملالې یوسفزۍ ويلي، د بلوڅانو د يووالي غورځنګ مشره ماهرنګ بلوڅ بايد په زندان کې نه‌وي ځکه په بلوچستان کې ښځو او نجونو له کلونو راهیسې ډېر کړاوونه ګاللي دي.

د جون مياشتې په ۲۲مه د بلوچستان د ترهګرۍ ضد یوې محکمې د بلوڅانو د یووالي غورځنګ مشرې ماهرنګ بلوڅ ته د «اېف‌سي» د یوه سرتېري د وژنې اړوند قضیه کې د عمري بند سزا واوروله.

ماهرنګ بلوچ: په بند کې کتابونو زما د مبارزې باور لا پیاوړی کړی | افغانستان انټرنشنل پښتو

ملالې يوسفزۍ د شنبې په ورځ (د چنګاښ ۶مه) په خپله اېکس‌پاڼه وويل: «د بلوڅانو د کورنيو نارینه غړي په پرله پسې ډول نیول شوي او په زوره ورک کړل شوي دي. دوی د داسې ژوند مستحق دي چې هر څوک یې مستحق وي».

يوسفزۍ زیاته کړه: «زه په پاکستان کې د خپلو هغو خوېندو تر څنګ ولاړه یم چې له ځورونې او ناوړه چلند سره مخ دي او د غږ پورته کولو له امله زنداني کېږي».

يوسفزۍ په پاکستان کې د ځینو مېرمنو پر وړاندې دغه ډول چلند ته په اشارې وويل: «دا کومه نوې خبره نه‌ده؛ زموږ په تاریخ کې د عاصمه جهانګیر، فریده شهید، خاور ممتاز، حنا جېلاني او ان فاطمې جناح (د پاکستان د باني قايداعظم خور) په څېر ښځو د غږ پورته کولو له امله له کړاوونو او ځورونو سره مخ شوې دي».

هغې همداراز وويل، چې د ترهګرۍ ضد محکمه د جبري ورکېدو د وحشت د خپرولو پر ځای، هغه کسان په نښه کوي، چې د ظلم پر وړاندې غږ پورته کوي او زیاته یې کړه، ماهرنګ او د هغې ملګري فعالان باید خوشې شي.