بدخشان ته د سفر پرمهال؛ محمد یعقوب مجاهد په اشکاشم کې له سرحدي ګنډک لیدنه کړې
د طالبانو د دفاع وزیر محمد یعقوب مجاهد او ورسره مل پلاوي یې بدخشان ته د خپل سفر په لړ کې د دغه ولایت اشکاشکم ولسوالۍ کې د ۱۵مې سرحدي لوا له لومړۍ سرحدي ګنډک لیدنه کړې ده.
د طالبانو د دفاع وزیر محمد یعقوب مجاهد او ورسره مل پلاوي یې بدخشان ته د خپل سفر په لړ کې د دغه ولایت اشکاشکم ولسوالۍ کې د ۱۵مې سرحدي لوا له لومړۍ سرحدي ګنډک لیدنه کړې ده.
د طالبانو د دفاع وزارت په خبرپاڼه کې راغلي، چې په دغه لیدنه کې مجاهد د یاد کنډک دفاعي ځواکونو کړنې له نږدې ارزولې او هغو ته یې د مورال په ورکولو سره د خپلو سرحدونو د ساتنې او دفاع په برخه کې پر لازیاتو هڅو او چمتووالي ټینګار کړی.
د طالبانو د دفاع وزیر محمد یعقوب مجاهد پرون سهار (یکشنبه د چنګاښ ۱۴مه) په شمال ختیځو سرحدي سیمو کې له سرحدي ځواکونو او پوستو د لیدنې بهیر پیل کړ. نوموړي د خپل سفر پرمهال د افغانستان له هغو مهمو ستراتیژیکو سرحدي سیمو هم لیدنه کړې، چې له چین، تاجکستان او ډیورنډ کرښې سره نښتې دي.
که څه هم طالبانو د مجاهد د سفر موخې په اړه بشپړ جزییات نهدي وړاندې کړي؛ خو د یادې ډلې د دفاع وزارت د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره زیاته کړې، چې په دغه سفر کې د یادې ډلې لوی درستیز فصیحالدین فطرت هم د محمد یعقوب مجاهد ملتیا کوي.
همداراز د یاد وزارت ویاند عنایتالله خوارزمي تېره ورځ ویلي و، چې محمد یعقوب د بدخشان د کران او منجان ولسوالۍ، د زیباک ولسوالۍ د توپخانې، واخان او پامیر ولسوالیو ته تللی او هلته یې د یادې ډلې د سرحدي ځواکونو وضعیت له نږدې ارزولی دی.
اشکاشم په بدخشان کې د تاجکستان پر پوله پرته ولسوالي ده. روانه میاشت د ډلهییز امنیتي تړون سازمان سرمنشي تولګابېک مسادکوف هم د تاجکستان د ولسمشر په بلنه د تاجکستان او افغانستان د ګډې پولې له بېلابېلو برخو لیدنه کړې وه. هغه د تاجکستان او افغانستان پر پوله د امنیتي پیاوړتیا پروګرام پلي کېدو بهیر ارزولی و.
په کابل کې د طالبانو د جنایي جرمونو په وړاندې د مبارزې ریاست مرستیال نوراحمد شاهد وایي، د یوې مېرمنې په ګډون یې هغه درې کسان نیولي چې غوښتل یې جعلي تذکره او پاسپورټونه جوړ کړي او بیا بهر ته ولاړ شي. نوموړي زیاته کړې، چې د یادې شبکې د نورو غړو د نیولو هڅې هم روانې دي.
د طالبانو کورنیو چارو وزارت د نیول شویو کسانو د اعتراف یوه ويډيو هم خپره کړې. دغه کسانو په یادې ویډیو کې زیاته کړې، چې غوښتل یې جعلي تذکرې او پاسپورټونه جوړ او بیا اېټالیا او فرانسې ته ولاړ شي. دغه کسان وایي، قاچاق کوونکو له دوی څخه ۱۷ زره امریکايي ډالر غوښتي.
د طالبانو د جنایي جرمونو په وړاندې د مبارزې ریاست مرستیال نوراحمد شاهد بیا وايي: «دغه کسانو غوښتل د جعلي تذکرو پر بنسټ پاسپورټونه جوړ او په ناقانونه توګه بهرنیو هېوادونو ته سفر وکړي؛ خو د امنیتي شرطې له لوري ونیول شول».
دا په داسې حال کې ده، چې د اقتصادي ستونزو، بېکارۍ او د ژوند د سختو شرایطو له امله لاهم ګڼ افغانان هڅه کوي د قانوني او یا هم ناقانونه لارو له هېواده ووځي او په بهرنیو هېوادونو کې د ښه ژوند او کار فرصتونه ومومي.
په هرات کې د طالبانو د صنایعو او کانونو خونې مشر محمدناصر امین وایي، د ډبرو صنعت یې د ځان بساینې پړاو ته رسېدلی. د هغه په خبره؛ په دغه ولایت کې د ۴۵ فابریکو د ډبرو تولیدات ترکمنستان، ایران، یوشمېر عربي هېوادونو او د سیمې بازارونو ته صادرېږي.
نوموړي ویلي، دامهال د دغه ولایت په صنعتي ښارګوټي کې شاوخوا ۴۵ فابریکې د ډبرو د تولید او پروسس په برخه کې فعالیت لري. د هغه په خبره؛ په یادو فابریکو کې د هېواد له بېلابېلو ولایتونو اېستل شوې ډبرې پروسس کېږي او د کورني بازار د اړتیاوو تر پوره کولو وروسته یې بهرنیو بازارونو ته هم صادروي.
محمدناصر امین ویلي، په هرات کې د ډبرو د استخراج، تولید او پروسس په برخو کې مېلیونونه ډالر پانګونه شوې. هغه زیاته کړې: «په هرات کې د ډبرو د استخراج، تولید او پروسس په برخه کې مېلیونونه ډالر پانګونه شوې، چې دغه پانګونې د صنعت په پراختیا، د صادراتو په زیاتوالي او د کاري فرصتونو په رامنځته کولو کې مهم رول لوبولی دی».
د ډبرو فابریکو یوشمېر مسوولان وايي، د دغه ولایت تولیدېدونکې زینتي ډبرې لوړ کیفیت او د سیمې د نورو هېوادونو له تولیداتو سره د سیالۍ وړتیا لري.
د یوه خصوصي شرکت مشر اکرم نجیبي په دې اړه وايي: «په دغه فابریکو کې د بېلابېلو طرحو او اندازو زینتي، د ساختمان د ښایست او ساختماني ډبرې تولیدېږي او کیفیت یې د اروپايي او امریکايي معیارونو له کچې سره برابر دی».
نوموړي د دغه ډبرو د استخراج په اړه زیاته کړې: «له کانونو څخه اېستل شوې ډبرې فابریکې ته لېږدول کېږي، وروسته صفا، ډیزاین، پروسس او بستهبندۍ پړاوونه تېروي او بیا د کورني بازار او صادراتو لپاره چمتو کېږي».
په هرات کې طالب مسوولانو له پانګهوالو غوښتي، چې د ډبرو د تولید او پروسس په برخه کې لا ډېره پانګونه وکړي؛ څو د ځوانانو لپاره نور کاري فرصتونه رامنځته او د هېواد اقتصادي وده نوره هم پیاوړې شي.
د پاکستان په بهاولپور کې د قاعد اعظم طبي پوهنتون افغان محصلان وایي، د پنجاب حکومت له دغه هېواده د وتلو خبرداری ورکړی او که یې ستونزې حل نهشي نو د کلونو خوارۍ یې په اوبو لاهو کېږي. دوی زیاتوي، چې د یادې ستونزې د حل لپاره یې ټولې دروازې ټکولې او هیڅوک یې غږ نه اوري.
په پنجاب کې د یاد طبي پوهنتون افغان کډوالو محصلانو افغانستان انټرنشنل-پښتو ته ویلي، چې د اېستلو له ګواښ سره مخ دي او د کلونو خوراۍ یې ضایع کېږي. د دوی په خبره؛ د کال وروستۍ ازموینې دي او د پنجاب حکومت ورته د پاتې کېدو موده نه غځوي.
دغه افغان محصلان چې د امنیتي ستونزو له کبله نه غواړي نومونه یې واخیستل شي زیاتوي: «موږ نن دوشنبه غوښتل شوي یو او خبرداری راکړل شوی، چې ژر تر ژر به و اېستل شو. بدبختي دا ده، چې زموږ ازموینې هم دي خوارۍ مو ګاللې او یو کال مو ضایع کېږي».
د یادو محصلانو په خبره؛ د کډوالۍ کارټونو د مودې ختمېدو سره هممهاله یې افغان پاسپورټونو او ویزو ته هم درخواستونه کړي او میاشتې کېږي، چې په دې اړه یې هیڅ ځواب نهدی ترلاسه کړی.
دوی ویلي: «موږ د پاکستان او طالبانو استازولۍ ته درخواستونه کړي، زنګونه او پیغامونه مو ورته کړي او ان ورغلي یو، چې ستونزه مو حل کړي خو هیڅ لوری موږ ته ځواب نه وايي». یادو محصلانو دا هم ویلي، چې له پنجاب حکومت څخه یې بلوچستان او خېبرپښتونخوا ته د تبدیلۍ وړاندیزونه هم لېږلي؛ خو بیا یې هم له پاکستان نه د اېستلو خبرداری ترلاسه کړی.
دوی وایي، چې تر دې وړاندې هم دوه ځلې د پاکستان پولیسو د ازموینو پرمهال نیولي او زنداني کړي دي او ازموینې یې ګډوډۍ شوې دي. دغه محصلانو غوښتنه کړې، چې د کلنۍ ازموینو تر پایه دې وخت ورکړل شي او ستونزې دې حل شي.
د پاکستان حکومت او د طالبانو سفارت لاتراوسه د دغه محصلانو د ستونزو د حل په اړه څه نهدي ویلي.
د بشري حقونو سازمان هانا په یوه راپور کې ویلي، چې په ایران کې ډېری افغانان په ځانګړې توګه ښځې او ماشومان له سختو حقوقي محرومیتونو، د مدني مسایلو د ثبت په برخه کې له پراخو خنډونو او عدالت ته د لاسرسي په برخه کې له قضايي ستونزو سره مخ دي.
په دغه راپور کې چې د یکشنبې په ورځ (د چنګاښ ۱۴مه) خپور شوی راغلي، چې تر وروستیو پوځي نښتو وروسته د اداري او امنیتي فشارونو زیاتوالی، د انټرنېټ پرې کېدل او په عامه خدمتونو کې ګډوډۍ په ایران کې د مېشتو افغانانو حقوقي ناورین لا ژور کړی.
دغه سازمان ویلي، چې د مهمو مدني پېښو لکه واده، طلاق، زېږون، نسب، حضانت او میراث نه ثبتېدل، افغانان له خپلو بنسټیزو حقونو بېبرخې کړي او د اداري او قضايي ادارو په وړاندې یې د کورنیو اړیکو او مدني حقونو د څار وړتیا سخته محدوده کړې ده.
د هانا په وینا؛ دغه وضعیت تر ټولو ډېرې ستونزې افغان ښځو ته جوړوي، ځکه د کورني تاوتریخوالي، نارسمي طلاقونو او د نفقې نه ورکړې په قضیو کې د رسمي مدني اسنادو د نشتوالي له امله نهشي کولای په محکمو کې خپلې کورنۍ اړیکې ثابتې کړي.
دارنګه افغان ماشومان هم د زېږون د نه ثبتېدو او د هویت معتبرو اسنادو د نشتوالي له امله له زدهکړو او روغتیايي خدمتونو بېبرخې کېږي او د بېتابعیته کېدو، استثمار او جبري کار له ګواښ سره مخ دي.
د ایران د کورنیو قوانینو له مخې؛ د مدني قانون د پنځمې مادې پر بنسټ د ایران ټول اوسېدونکي که د هېواد وګړي وي او که بهرني وګړي د دغه هېواد د قوانینو تابع دي.
دغه سازمان زیاته کړې، چې د مدني، سیاسي او اقتصادي حقونو د نړۍوالو میثاقونو او د ماشومانو د حقونو د کنوانسیون له مخې د ایران نړۍوال مکلفیتونه دا ایجابوي، چې د خپلې سیمې ټولو اوسېدونکو ته له تبعیض پرته عدالت ته د لاسرسي او د زېږون د ثبت حق تضمین کړي او دغه حقونه باید د استوګنې د وضعیت له امله تر پښو لاندې نهشي.
د بشري حقونو دغه سازمان په پای کې له ایراني چارواکو غوښتي، چې د افغانانو د مهمو مدني مسایلو د ثبت لپاره رڼې او چټکې کړنلارې رامنځته کړي. دغه سازمان همدارنګه د هغو نیونو، اېستلو او امنیتي اقداماتو د درولو غوښتنه هم کړې، چې کډوال د مرستندویه، روغتیايي او قضايي بنسټونو له خدمتونو محروموي او ټینګار یې کړی چې د بهرنیو وګړو اړوند قوانین باید د انساني کرامت پر بنسټ بیا له سره وارزول شي.
د امریکا او افغانستان د ۲۵۰ کلن سیاسي بهیر پرتله. په دغه شننه کې استدلال شوی چې د امریکا پرمختګ د قانون، پیاوړو بنسټونو، د واک وېش او تدریجي اصلاحاتو پایله ده، خو افغانستان د اشخاص محورۍ، کمزورو بنسټونو او ناسمې رهبرۍ له امله له پرلهپسې بحرانونو سره مخ شوی دی.
دوه سوه او پنځوس کاله د مخه د ۱۷۷۶زکال د جولاې په څلورمه نېټه امریکایانو د انګلیسانو نه خپله ازادي واخستله. د امریکا د ازادې نه لږ د مخه (۱۷۴۷-۱۷۷۲ز) کلونو کې احمدشاه بابا د افغانستان په نوم لویه امپراطوري جوړه کړه. د افغانستان امپراطوري د ولسواکۍ په اساس رامنځته شوه، ځکه لوی جرګې د ولسواکۍ په اساس احمدشاه بابا د مشر په توګه وټاکه. د امریکا نوې هیواد هم د ولسواکۍ په اساس رامنځته او جارج واشنګتن د لومړي جمهور رئیس په توګه وټاکل شو.
له دې وړاندې پادشاهۍ او امپراطورۍ وې. پادشاهانو او امپراطورانو به په زور یا په میراثي ډول قدرت نیوه او هر پادشاه او امپراطور به د خپل قدرت په تناسب خپل قلمرو پراخوو. د پادشاهانو او امپراطورانو د ناتوانیو له امله به پادشاهۍ او امپراطورې وړې کیدلې او له منځه تللې. تر دغه وخته په نړۍ کې د ملت جوړونې یا (نیشن سټیټ) مفکورې وجود نه درلود. پادشاهیانې او امپراطوریانې به د سیمو، قوم او اشخاصو په نوم یادیدلې. د دې نه د مخه په صدر اسلام کې د مدني میثاق او خلفای راشدینو ټاکنې هم د ولسواکۍ په اساس وې. البته اسلامي امپراطورې د عقیدې او دین په نوم رامنځتهشوې وې.
سوال دا دی چې ولې د امریکا هیواد رشد وکړ، ولسواکي پکې نهادینه شوله او د افغانستان په شمول ټولې اسلامي امپراطورۍ په تدریجې ډول کمزورې او سقوط شوې؟
غواړم چې دلته د یو څو مهمو ټکو یادونه وکړم.ځکه تاریخ تل د عبرت لپاره لیکل کیږي چې راتلونکې نسلونه د تیر تاریخ څخه مثبته ګټه واخلي.
که څه هم ۵۹ کسو د امریکا د ازادې مسوده امضا کړله او هغه وخت یوازې دیارلس کالونیو یا اوسني ایالتونو په شریکه د ازادې پریکړه وکړله، خو اوه کسه د امریکا د بنست ایښودونکو په نوم پېژندل کیږي. د دغه اوه کسانو نه په نوبت پنځه کسه یې جمهور رئیسان شول، ځکه د امریکا د ازادۍ په وخت کې اکثره دغه مشران ځوانان و چې عمرونه یې د ۱۸ او ۴۴ کلونو تر منځ و. یوازې د فرانکلن بنجامین عمر اویا کاله و. د جارج واشنګتن عمر ۴۴ کاله او د نورو عمرونهله دی څخه ښکته و. جیمز مونرو ۱۸ کلن و. احمدشاه بابا هم ۲۵ کلن و چې د مشر یا د پادشاه په توګه وټاکل شو. یعنې د امریکا په ازادې کې مشرانو، ځوانانو او د منځ عمر لرونکو کسانو ونډه درلوده. په هره ټولنه کې ځوان او زوړ، ټول مهم رول لوبوي. نه ځوانان مشران او نه مشران ځوانان نفې کولې شي. ټولنه په طبقو، قومونو، سمتونو او سیمو ویشل د ټولنې د ثبات لپاره ګټه نه لري. په امریکا کې هم د ډیرو ملکونو، سیمو، نژادونو او مذهبونو کسان اوسیدل خو ټول یې د امریکایانو په نوم یاد کړل. د امریکا د اساسي قانون مسوده د جیمس مډسن لخوا تیاره شوه او هغه اوس د امریکا د اساسيقانون د باني په نوم یادیږي چې وروسته د دوه دورو لپاره جمهور رئيس هم وټاکل شو.د امریکا اساسي قانون یوه صفحه دی او وروسته نور ضمایم وراضافه شوي دي. د امریکا په اساسي قانون کې مهمه برخه دا ده چې قدرت د خپلو پورې تعلق لري. یعنې قدرت د یوې ډلې او یا یو شخص پورې تعلق نه لري. د قدرت ویش یا د قواو توازن رامنځته شو او د قدرت صلاحیتونه د فدرالي او ایالتي برخوترمنځ وویشل شول، ځکه قدرت د فساد سبب ګرځي او مطلق قدرت، مطلق فساد رامنځته کوي. د بیان ازادي، او ټول خلک چې په دغه هیواد کې اوسیږي، د قانون په وړاندې یو قسم مسووله او همداشان مساوي وجایب لري.
د امریکا د ازادې په وخت کې د دوی بنسټ ایښودونکي د خپل وخت پوځي جنګسالاران، د جایدادونو خاوندان یعنې فیوډالان، تجاران او حقوق دانان و.غلامي په امریکا کې شتون درلود او فیوډالانو د غلامانو نه د سؤ استفاده کوله. بیا هم دوی په خپلو منځو کې داسې توافق ته ورسیدل چې د قدرت په سر به جنګونه نه کوي او ټول به د قانون په چوکاټ کې مساوي حقوق ولري. هیڅوک به د قانون څخه لوړ نه وي. هغه وخت رایه ورکول یوازې د هغه چا حق و چې سپین پوستې او د جایدادونو خاوندان و. عام سپین پوستو، تور پوستو او ښځو د رای حق نه درلود. ښځو ته د رای حق په ۱۹۲۰زکال کې یعنې ۱۴۴ کاله وروسته ورکړل شو. غلامي په ۱۸۹۵زکال کې د قانون په اساس له منځه یوړل شوله یعنی د دوی د ازادې نه ۸۹ کاله وروسته. ډیر نور مسایل هم شته چې بحث پرې وشي، خو دوه مسایل ډیر مهم دي چې؛ اول د دوی پرمختګ او د اساسي قانون ضمایم په تدریجي توګه رامنځته شول. د دوی د مشرانو بحث دا و چې یو نسل بل نسل ته کار کوي. د ماضي نه زده کړه، د حال نه استفاده او د راتلونکې لپاره باید کار وشي. د قدرت انحصار او د نفې سیاست له منځه یوړل شو. خپلو استعدادونو او هم د نورې دنیا استعدادونه یې جذب کړل او وویل چې امریکا د مهاجرو خاوره ده او ټول مساوي حقوق د قانون په چوکاټ کې لري. دویمه مهمه مسله د افرادو په عوض دوی د موسساتو یعنې Institutions په تقویه کیدلو کار وکړ او د امریکا و نړۍ په کچه په تیرو ۲۵۰ کلونو کې د بحرانونو نه د فرصت په توګه استفاده وکړله. د موسساتو د تقویه کیدو سره هر قسم ښه او خراب جمهور رئيسان، مشران او د دولتي ادارو مشراندوی درلودل. ښو به کار کوه او د موسساتو د قوت له امله به خرابو مشرانو انحراف نشو کولې او کوم یو نیم به لکه د اوسني جمهور رئيس غوندې راپیدا شو، موسساتو به د هغه د سرتمبګې او یا انحراف مخه نیوله. اوس هم سیاسي، قضایي او اقتصادي موسسات قوي دي چې د اوسني جمهور رئيس د سرتمبه ګې مخه ونیسي او دوی دا فکر کوي چې د امریکا اوسنې بحران به د دوی راتلونکی نور هم قوي کړي.
د افغانستان ستونزه د موسساتو د تقویه کیدو په عوض زیات فکر په اشخاصو و. په لومړي سر کې د اشخاصو رول مهم دی چې د موسساتو د تقویه کیدو لپاره رول ولوبوي، خو وروسته بیا د اشخاصو رول کمیږي او د موسساتو رول قوي کیږي. له بده مرغه د احمدشاه بابا نه نیولې تر اوسه د افغانستان د مشرانو تګلارې په ځان محورې یا کورنۍ او قبیلې په محور ولاړې وې او ویې نشو کړې چې د لنډمهال، منځمهال او اوږدمهال لپاره ستراتیژيک فکر وکړي او موسسات په تدریجي توګه تقویه کړي. همدا علت دی چې افغانانو او د دوی مشرانو ونشو کړې چې بحرانونه په فرصت بدل کړي بلکې همیشه یې فرصتونه په بحرانونو بدل کړیدي. که د امریکا د هغه وخت شرایط د افغانستان سره پرتله شي، افغانستان په هر لحاظ په ښه موقف کې و چې موسسات دلته باید تقویه شوي وې او د ستراتیژیک فکر له امله به نن لوی افغانستان موجود وې او افغانستان به د بدو ګاونډیانو په منځ کې راګیر نه وې او بحر ته به یې هم لارې درلودلې.
د ځآن محورې نه برسیره د افغانانو لوی مشکل دا دی چې یا ایډیل حالت غواړي چې هغه په یو دم او یا په یوه دوره کې ممکنه نه ده بلکې د نظامونو جوړونه لکه د ودانۍ جوړونه ده چې اول یې نقشه جوړیږي، بیا ورته د جوړولو شرایط په مالي او تخنیکي لحاظ برابریږي او بیا تهداب اېښودل کیږي. په هر دوره کې زاړه کارونه تکمیلیږي، نوې کارونه پيلیږي او دا سلسه همداسې دوام پیدا کوي چې په تدریجي توګه یو هیواد پرمختګ او ترقي په خوا روانیږي. افغانانو همیشه د نظامونو جوړونې ته لکه د شګو د کوټنې په توګه کتلي دي چې یوې دوره کې یو څه جوړ شوياو بلې دورې هغه خراب او د بیخه نړولې دي او بیا یې د شګو نورو کوټنې جوړې کړیدي. که ایډیل حالت نه وي، بیا افغانان په بدو حالتونو کې ژوند کوي او ملامتیا په خدای ور اچوي چې د الله تعالی به همدا خوښه او رضا وي. حال دا چې الله فرمایي چې د هغه قوم په حالت کې تغیر نه راولي تر څو هغه قوم په خپل حالت کې پخپله تغیر رانه ولي.
اوسنې حالت د افغانانو په داخل او بهر کې د دوی د خپل فکرد ایډیالیزم په خپل تصور ولاړ دی او داسې ایډیل فکر پایلې به د پخوا په شان اوس او په هم راتلونکې کې خرابې او منفي وي. د اسلامي نړۍ هیوادونه هم د اسلامي اصولو نه انحراف وکړ او پایلې یې دا شولې چې نن پرمخ تللي اسلامي هیوادونه لکه عربان د ځان نه دفاع نشي کولې او یا نورو تهد خپلې دفاع په اړه محتاج دي. په اسلام کې د قدرت میراثي کیدل، د بیت المال نه د ځان په ګټه استفاده او د حاکمانوظلم د دې باعث شو چې د دې هیوادونو خلک وځپل شول، استعدادونه ووژل شول او یا د خپلو هیوادونو نه فرار ته مجبور کړې شول. د حجته الوداع خطبه د بشري قوانینو د ټولو نه مهمه خطبه وه چې عرب په عجم، عجم په عرب، تور په سپين او سپین په تور برتري نه لري او هغه څوک د الله تعالی په وړاندې نږدې دی چې د ټولو نه زیات تقوی ولري. خو نن په افغانستان کې د دوه زره کاله پخوا په شان په قوم، سمت او ژبه بحثونه دي او افغانان سره ویشل شويدي. د افغانانو د اکثره فکرونه د ۲۵۰ کاله خو څه کوي د ۲۵۰۰ کلونو پخوا د قرون اوسطا فکرونه دي. ځکه فکري مثبت تغیر د بل هر څه نه افغانانو ته زیات مهم دی.
دا لنډ معلومات مې د امریکا د ۲۵۰ کلیزې په هکله او هم د افغانستان د ۲۵۰ کلونو سره په لنډ ډول پرتله کړل چې دنیا چیرته لاړه او مونږ کومه خوا روان و او روان یو. عاقبت بخیر.