د ایران پوځ: په کویټ کې مو د امریکا د عریفجان پوځي اډه په توغندیو ویشتلې

د امریکا د بهرنیو چارو وزارت د ایران د امنیتي وضعیت په اړه په یوه تازه خبرداري کې ویلي، په سیمه کې امنیتي وضعیت لا هم پېچلی دی او د ترینګلتیاوو د ناڅاپي زیاتېدو احتمال شته. دغه وزارت په سیمه کې له مېشتو امریکايي اتباعو غوښتي چې احتیاط ته دوام ورکړي او د وروستیو بدلونونو لپاره خبرونه په دوامداره توګه تعقیب کړي.

د امریکا حکومت هغو امریکايي وګړو ته چې منځني ختیځ ته سفر کوي یا له دې سیمې تېرېږي، سپارښتنه کړې چې له خپلو هوايي شرکتونو سره اړیکه ونیسي او د الوتنو د دوام په اړه ډاډ ترلاسه کړي.

د امریکا د بهرنیو چارو وزارت ویلي: «امریکايي وګړي باید ایران ته سفر ونه کړي او منځني ختیځ ته د سفر یا له دې سیمې څخه د تېرېدو په اړه له سره غور وکړي.»

دغه وزارت له هغو امریکايي اتباعو چې لا هم په ایران کې دي، غوښتي چې «هرڅومره ژر چې امکان لري» له دغه هېواده ووځي او د احتمالي شخړې په صورت کې د نږدې پناه‌ځای له موقعیت څخه ځان خبر کړي.

د قطر د بهرنيو چارو وزارت د دوشنبې په ورځ خپره کړې خبرپاڼه کې ټینګار وکړ چې د دغو بریدونو دوام یو جدي تاوتریخوالی دی چې د تاوتریخوالي د قابو کولو هڅې پېچلې کوي او په سیمه کې د امنیت او ثبات د ټینګښت لپاره سیاسي او ډیپلوماټیکې هڅې کمزورې کوي.

وزارت پر ټولو هغو نظامي اقداماتو او بریدونو چې د سیمې امنیت او ثبات ګواښي، د سمدستي او بشپړ بندولو ترڅنګ، له هر هغه څه څخه چې د تاوتریخوالي د زیاتوالي لامل کېږي د ډډه کولو، د خبرو اترو او مذاکراتو جدي بهیر ته د راستنېدو او د ډیپلوماټیکو هڅو له لارې پر ترلاسه شویو هوکړو د عمل کولو پر اړتیا هم ټینګار کړی دی.

په خبرپاڼه کې دوحې له کوېت او بحرین سره د قطر هېواد بشپړ پیوستون او د خپل حاکمیت او امنیت د ساتلو لپاره د هغوی د هر ډول اقداماتو ملاتړهم څرګند کړی دی.

امریکایي رسنۍ «فوکس نیوز» د پنټاګون له قوله ویلي، په وژل شویو سرتېرو کې ۱۹کلنه سرتېرې ایزابیلا ګونزالس او ۲۵کلن لومړی بریدمن ټایلر جېمز فیهن شامل دي.

د معلوماتو له مخې، لومړی بریدمن ټایلر جېمز فیهن د امریکا د پوځ د هوايي دفاع د توپخانې د ۵۵م غنډ د دویم کنډک غړی و او د شمالي کارولینا ایالت په فورټ براګ کې یې دنده ترسره کوله.

همدارنګه، سرتېرې ایزابیلا ګونزالس د هوايي دفاع د توپخانې د ۵۷م غنډ د لومړي کنډک غړې وه او د جرمني په انسباخ ښار کې د امریکا د پوځ د هوايي دفاع له قطعې سره یې دنده ترسره کوله.

دا پېښه داسې مهال رامنځته شوې چې په منځني ختیځ کې کړکېچ ورځ تر بلې پراخېږي. د راپورونو له مخې، امریکا او ایران د هرمز تنګي او د ایران د اټومي پروګرام پر سر له زیاتېدونکو تاوتریخوالو سره مخ دي، چې د سیمې امنیتي وضعیت یې لا پسې ترینګلی کړی دی.

 بلخوا اقتصادي شنونکي خبرداری ورکوي، که جګړه نوره هم پراخه شي د انرژۍ نړۍوال بازارونه به له لا ډېرو فشارونو سره مخ شي. رویټرز د دوشنبې په ورځ (د چنګاښ ۲۹مه) راپور ورکړی، چې د امریکا له‌خوا پر ایران د پرله‌پسې نهمې ورځې بریدونو او د ایران له غبرګون وروسته د خلیج په سیمه کې کړکېچ زیات شوی او ورسره په نړۍوالو مالي بازارونو کې هم اندېښنې ډېرې شوې دي.

د راپور له مخې؛ د برېنټ خامو تېلو بیه ۲.۴ سلنه لوړه شوې او ۹۰.۱۸ ډالرو ته رسېدلې ده. همداراز د امریکا د خامو تېلو بیه هم ۲.۱ سلنه لوړه شوې او ۸۴.۱۸ ډالرو ته رسېدلې ده.

رویټرز د پانګونې د ستراتېژۍ شنونکی شېن اولیور په حواله لیکلي، که د هرمز تنګی د اوږدې مودې لپاره وتړل شي او جګړه پراخه شي؛ د تېلو بیه ښايي په هر بېرل کې تر ۱۵۰ ډالرو لوړه شي.

بلخوا اقتصادي کارپوهان وایي، د انرژۍ د بیو لوړېدو د انفلاسیون د بیا زیاتېدو اندېښنې راپارولې دي. د دوی په باور؛ که د تېلو بیې همداسې لوړې پاتې شي، د امریکا مرکزي بانک ښايي د سود کچه لوړه کړي څو بیې کنټرول کړي.

سفارت په یوه خبرپاڼه کې ویلي، د احتمالي ګواښ په اړه یې استخباراتي معلومات ترلاسه کړي، خو د دغه ګواښ د څرنګوالي، د احتمالي برید د وخت او یا هم د نښه کېدونکو سیمو په اړه یې نور جزئیات نه دي خپاره کړي.

د امریکا سفارت له خپلو اتباعو غوښتي چې امنیتي سپارښتنې په پام کې ونیسي او د سیمه‌ییزو چارواکو لارښوونې تعقیب کړي.

دا خبرداری په داسې حال کې خپرېږي چې د امریکا او ایران ترمنځ په سیمه کې پوځي او امنیتي ترینګلتیا زیاته شوې ده.

په وروستیو ورځو کې امریکا او یو شمېر سیمه‌ییزو هېوادونو خپل امنیتي تدابیر سخت کړي او تر دې وړاندې هم د منځني ختیځ په بېلابېلو سیمو کې د امریکا د ګټو او پوځي اډو پر وړاندې د احتمالي بریدونو په اړه خبرداری ورکړل شوی و.

تر اوسه ایراني چارواکو د امریکا د سفارت د دې خبرداري په اړه کوم رسمي غبرګون نه دی ښودلی.