په افغانستان کې د ملګرو ملتونو د مرستندویه پلاوي (یوناما) دفتر افغانستان انټرنشنل ته ویلي، چې د بدخشان وضعیت له نږدې څاري، خو تر اوسه د جګړې له سیمو د ملکیانو د وضعیت په اړه تایید شوي معلومات په واک کې نهلري.
د ۲۰۱۶میلادي کال د مې پر ۲۱مه د بلوچستان په دالبندین کې د امریکا د بې پیلوټه الوتکې په برید کې د طالبانو د مشر ملا اختر محمد منصور ژوند پای ته ورسېد، خو د پېښې له ځایه ترلاسه شویو اسنادو د یوه وژل شوي طالب مشر د ژوند هغه اړخ ته لاره پرانیسته چې تر دې مهاله پټ پاتې و.
دجمهوري نظام پر مهال د عامه او ستراتیژیکو اړیکو مسوول او په ایټالیا کې پخوانی افغان سفیر وحید عمر وايي، د ۲۰۲۱ کال د اګست پر ۱۴مه په ارګ کې د سیاسي مشرانو په وروستۍ غونډه کې د کابل د جګړې د مخنیوي خبرې وشوې خو د غونډې اصلي پیغام دا و چې ولسمشر غني دې له واک نه څنګ ته شي.
د اګست پر اوومه په سعودي عرب کې د مکې په ښار کې د ترکیې، پاکستان او سعودي عربستان تر منځ د دغو هېوادونو مشرانو د ګډې دفاع یو تړون لاسلیک کړ، نو ځکه دا د مکې تړون بلل کېږي. په تېره یوه اونۍ کې پرې په رسنیو کې پراخې تبصرې او تحلیلونه وشول او دا لړۍ لا هم روانه ده.
په ټولنه کې ځينې وګړي یا اقشار تر نورو زیات له ګواښ و زیان سره مخ وي. د دې لپاره چې دوی په ټولنه کې ځان له ګواښ سره مخ ونه ویني ، رواني امنیت ته اړتیا ده. د رواني امنیت بحث د یوې ټولنې له فرهنګي، اقتصادي او مدني وضعیت سره تړلی دی.
د بدخشان ولایت د شکي ولسوالۍ سیمه ییزو سرچینو افغانستان انټرنشنل ته وویل چې طالبانو په دې ولسوالۍ کې یو پخوانی پوځي افسر جلیل نیولی. د سرچینو په وینا، پرون د طالبانو استخباراتو دغه پخوانی پوځي د شکي ولسوالۍ له یو شمېر نورو اوسېدونکو سره یوځای نیولی او له ځان سره یې بیولی.
د اروپایې پارلمان غړې هانا نیومن د کابل د سقوط د پنځمې کلیزې په درشل کې ویلي، پنځه کاله مخکې د نړیوالې ټولنې تمرکز له طالبانو څخه د افغانانو پر ساتنې و، خو اوس ډېر دولتونه له طالبانو سره د افغان کډوالو د بېرته ستنولو لپاره د همکارۍ په لټه کې دي.
د «لومړی د ښځو حقونه» په نوم د ښځو د حقونو یوه بنسټ تازه څېړنه ښيي چې په افغانستان کې د نجونو پر زدهکړو بندیز له زدهکړو د میلیونونو نجونو د محرومېدو ترڅنګ ددې لامل هم ګرځېدلی، چې په کم عمر او جبري ډول د ودونو پر وړاندې د هغوی د خوندیتوب ډال مات کړی.
د طالبانو د ۲۰۹ الفتح قولاردو اعلان وکړ چې په بلخ کې د دې ډلې د دوولسمې سرحدي لوا قوماندان نورمحمد روحاني د یوه پلاوي په مشرۍ د ازبکستان په بلنه دغه هېواد ته تللی او په ترمذ ښار کې یې له ازبکستاني سرحدي ځواکونو سره لیدلي دي.
د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر امیرخان متقي بي بي سي -پښتو ته ویلي، سره له دې چې کابل د کړکېچ کمولو لپاره خپلې هڅې کړې دي، لا هم نه پوهېږي چې پاکستان له افغانستان نه څه غواړي. متقي وايي، بریدونه، د ترانزیټي لارو تړل او په نړیواله کچه له افغانستان نه شکایتونه د پاکستان له لوري شوي.
بریتانیايۍ مجله «ایکانومېسټ» وايي، افغانستان د طالبانو له واکمنېدو پنځه کاله وروسته له نسبي امنیت او ثبات برخمن دی، خو لوږه، بېوزلي، د نجونو پر زده کړو بندیز، د ښځو د ازادیو محدودول، د کار نشتوالی او نړیواله انزوا لا هم د افغانانو جدي ستونزې دي.
دهند «ټایمز اف انډیا» ورځپاڼې ویلي چې ښايي د هند لوړپوړي چارواکي په نوي ډیلي کې د طالبانو تر ولکې لاندې د افغانستان په سفارت کې د طالبانو د واکمنۍ د پنځمې کالیزې په مراسمو کې ګډون وکړي. په مراسمو کې د ګډون بلنه د طالبانو سفارت ورکړې ده.
د طالبانو امنیتي سرچینو افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې مولوي هبت الله د خپل ناراضي قوماندان جمعه خان فاتح د له منځه وړو امر کړی دی. د سرچینو په وینا، د فاتح د له منځه وړو لپاره د طالبانو استخباراتو خپل ځانګړي ځواکونه درواز ته لېږلي او جګړه روانه ده.
ازبکستان وايي، افغانستان ته به د برېښنا صادرات هغه مهال کوي، چې لومړی یې خپلې کورنۍ اړتیاوې په بشپړه توګه پوره شي. د ازبکستان د انرژۍ وزیر شیرزاد خوجایف ویلي، چې افغانستان ته د صادرېدونکې برېښنا اندازه به د هېواد له داخلي اړتیاوو وروسته له پاتې ظرفیت څخه ټاکل کېږي.
امریکا په هرمز تنګي کې پر دوو نورو سوداګریزو بېړیو له بریدونو وروسته، پر ایران د اقتصادي فشارونو د زیاتولو خبرداری ورکړی دی. دغه بریدونه د ابوظبۍ د ملي تېلو د شرکت پر بېړیو شوي، چې له امله یې په دې ستره سمندري لاره کې د بېړیو تګ راتګ نږدې په ټپه درېدلی دی.
د طالبانو د کلیو بیارغونې او پراختیا وزیر عبداللطیف منصور وايي، افغانان باید د هېواد د خپلواکۍ او اسلامي نظام د ساتنې لپاره هرې قربانۍ ته چمتو وي او د هغو کورنیو او بهرنیو عواملو د تکرار مخه ونیسي چې په تېر کې یې د افغانستان خپلواکي او ځمکنۍ بشپړتیا ګواښلې ده.
د ملګرو ملتونو د بشري مرستو همغږي کوونکي وايي، چې د تورخم له لارې افغانستان ته د بشري مرستو ۷۲۴ لارۍ اوښتې او اړو کورنیو ته رسېدلې دي. په ورته وخت کې د پاکستان د بهرنیو چارو وزیر اسحاق ډار وايي، خوښ دی چې ددې مهم بهیر د اسانتیا زمینه یې برابره کړې ده.
د افغانستان د پخوانۍ ولسي جرګې غړی او د ابراهیمزاده شرکتونو څښتن عباس ابراهیمزاده په ازبکستان کې له شاوخوا ۱۱ میاشتو توقیف وروسته له زندان نه خوشې شوی دی. د هغه زوی، محمد ابراهیمزاده له افغانستان انټرنشنل سره په خبرو کې د خپل پلار خوشې کېدل تایید کړل.
د پاکستان ولسمشر اصف علي زرداري د دغه هېواد د جوړېدو ورځې په مناسبت په خپل پیغام کې ویلي، چې هېواد یې تل د افغانستان د ملي حاکمیت درناوی کړی دی. هغه ویلي، چې افغان طالبان یو شمېر وسله والو ډلو ته اجازه ورکوي او ملاتړ یې کوي چې افغان خاوره د پاکستان خلاف وکاروي.
د جرمني د زرغون ګوند سیاستوالو د طالبانو له ادارې سره د جرمني د فدرالي حکومت پر وروستیو اړیکو او همکاریو سختې نیوکې کړې دي. د دوی په وینا، د حکومت د دې تګلارې یوازینۍ موخه «په هر قیمت د افغانانو ایستل» دي.
د پاکستان د کورنیو چارو وزیر محسن نقوي په اسلاماباد کې د ناروې له بهرنیو چارو وزیر سره پّ کتنه کې ادعا کړې، چې افغان خاوره د پاکستان خلاف د بریدونو لپاره کاریږي.