د ماشومانو د ژغورنې بنسټ «Save the Children» وايي، په افغانستان کې په سختې خوارځواکۍ د اخته ماشومانو شمېر مخ په زیاتېدو دی او نږدې له هرو لسو له پنځو کلونو کم عمره ماشومانو یو یې له سختې خوارځواکۍ سره مخ دی.
د طالبانو ویاند ذبیح الله مجاهد وايي، د طالبانو د مخالفینو ټلوالې او جبهې چې وړاندې یې د بېلابېلو ډلو او تنظیمونو په چوکاټ کې فعالیت کاوه «یو ګډ چتر» نهلري او د هغوی ترمنځ هم یووالی نهشته. نوموړي زیاته کړې، د بدخشان وضعیت ارام دی او کومه ستونزه نهشته.
د پښتونخوا نشنل عوامي ګوند شریک مشر مختار خان یوسفزي افغانستان انټرنشنل پښتو سره په ځانګړې مرکه کې ویلي، افغان ملت یو ملت او یو وجود دی او په افغانستان کې هر ډول سیاسي او امنیتي بدلون د کوزې پښتونخوا پر خلکو هم اغېز کوي.
د طالبانو ویاند ذبیح الله مجاهد د ایران اېراف رسنۍ سره په مرکه کې د پاکستان او افغانستان د اړیکو په اړه ویلي: «اوس یوه کوچنۍ پوځي ډله واکمنه ده، چې د پاکستان ټولې ګټې یې یرغمل کړې او له افغانستان سره هم د کړکېچ غوښتنه کوي».
د اوکراین ولسمشر ولادیمیر زېلېنسکي له امریکا غوښتي، چې د پاټریوټ توغنديو د زېرمو له پنځو تر لس سلنه پورې پر کیف وپلوري. هغه د روسیې د توغندیزو بریدونو له سختې څپې سره د مقابلې لپاره د خپل هېواد پر بېړنۍ اړتیا ټینګار کړی دی.
په افغانستان کې د طالبانو له بیا واکمنېدو پنځه کاله وروسته د ښځو او نجونو د حقونو وضعیت لا هم د خرابېدو په حال کې دی او د ملګرو ملتونو او بشري حقونو د فعالانو په وینا؛ ښځې له عامه ژوند څخه نږدې په بشپړه توګه اېستل شوې دي.
د بلوچستان د چاغي ولسوالۍ په ماهیان کور سیمه کې پر یوې خصوصي کانکېندنې کمپنۍ وسلهوالو برید کړی، چې پرمهال یې اووه کارکوونکي تښتول شوي او د کان د مېلیونونه روپیو په ارزښت سامان یې له ځان سره وړی دی.
په افغانستان کې د روغتیايي خدمتونو د کمښت، خوارځواکۍ او اقتصادي ستونزو له امله د مېندوارۍ او زېږون پرمهال د مېندو د مړینې لوړه کچه لاهم جدي اندېښنه بلل کېږي. د ملګرو ملتونو د ۲۰۲۳کال د شمېرو له مخې؛ په افغانستان کې د هرو ۱۰۰زره زېږونونو پرمهال لږترلږه ۵۲۱ مېندې مري.
د غزني ولایت د مالستان ولسوالۍ سیمهییزې سرچینې وايي، طالبانو د سیمې له مشرانو سره په یوه غونډه کې د ناامنۍ د احتمال په اړه خبرداری ورکړی او له هغوی یې غوښتي چې د پېښو د مخنیوي لپاره ورسره همکاري وکړي.
اروز ماسپښین ناوخته له کوره ووتله او غوښتل یې د کور لپاره څو اړین توکي واخلي او بېرته ستنه شي؛ خو د کندهار په واټونو کې هغه څو کیلومتره واټن چې پخوا به د ډېرو ښځو لپاره عادي ورځنۍ چاره وه، اوس د هغې لپاره له وېرې، انتظار او کړاو سره مل مزل و.
د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ وايي، ایران نور هوايي او سمندري ځواک نهلري، پاتې سرتېرو ته یې تنخواوې نهدي ورکړې، د سپاه پاسداران وضعیت ګډوډ دی او ځواکونه یې د تېښتې په حال کې دي.
د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور وزارت د خپرونو چارو مرستیال مهاجر فراهي ویلي، هغه کسان چې د دوی پر خلاف «تبلیغات» کوي، باید پر خپلو کړنو بیا کتنه وکړي. دا په داسې حال کې ده، چې د طالبانو له مخالفینو سربېره د دوی یوه ناراضي قومندان جمعه فاتح هم د دغې ډلې پر وړاندې جګړه پیل کړې ده.
په بدخشان کې د طالب ځواکونو او د دغه ډلې د ناراضي قوماندان جمعهخان فاتح ترمنځ نښته دویمې ورځې ته غځېدلې ده. که څه هم د طالبانو رسمي ادارو تر اوسه په دې اړه څرګند دریځ نه دی اعلان کړی، خو د دې ډلې نږدې رسنیو او څېرو د نښتو رامنځته کېدل تایید کړي او په اړه یې غبرګونونه ښودلي دي.
د طالبانو مخالفې وسلهوالې ډلې «سپاهي میهن» ویلي چې د دوی «سپېځلې مبارزه» به د افغانستان تر بشپړې «پاکسازۍ» او د طالبانو د رژیم تر نسکورېدو پورې دوام وکړي.
نیو هیومنیټرین ادارې په یوه راپور کې لیکي، په افغانستان کې د طالبانو له بیا واکمنېدو پنځه کاله تېرېږي ، خو لا هم له نړیوالو مالي او سیاسي فشارونو سره مخ دی. له بلې خوا، د مرستو کمښت او د طالبانو تګلارو پر افغان ولس، په ځانګړي ډول پر زیانمنو او بېوزلو کورنیو، دروند بار اچولی دی.
د امریکا د سپینې ماڼۍ ویاندې کارولین لویټ اعلان کړی چې د شخصي دلایلو او خپلو ماشومانو ته د ډېر وخت ورکولو لپاره له خپلې دندې استعفا کوي.
د افغانستان د ازادۍ جبهې مشر یاسین ضیا وایي چې دا جبهه د وسله والې مبارزې تر څنګ د طالبانو له واکمنۍ له ړنګېدو وروسته وضعیت لپاره هم تیاری نیسي.
عبدالغفار فراهي هغه افغان سیاستوال او ډېپلومات و چې د افغانستان د شاهي نظام وروستي کلونه، د ډیموکراسۍ او پارلماني تجربې دوره، د محمد داود خان جمهوریت، د هېواد د بهرني سیاست حساسې مرحلې او د افغانستان د وروستیو لسیزو له لویو بدلونونو سره له نږدې مخامخ شوی و.
د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ وزیر نورالدین عزیزي له یو شمېر شنونکو سره په کتنه کې وویل، افغانستان په سلګونه قلمه توکو کې ځان بسیاینې ته رسېدلی او په وینا یې، ډېر ژر به د فولاد او سمنټ په برخو کې هم په «مطلق» ډول ځان بسیاینې ته ورسېږي.
په داسې حال کې چې پر طالبانو تور دی، چې د مرستندویانو په چارو کې لاسوهنې کوي او له همدې امله یو شمېر مرستندویانو خپلې چارې په افغانستان درولي، خو د طالبانو له پېښو سره د مبارزې ادارې رييس له پاتې مرستندویانو غوښتي، چې د مرستو د راجلبولو په هر پړاو کې باید له دوی سره مشوره وکړي.
د اسوشیټډ پرېس خبري اژانس د راپور له مخې، د امریکا پوځ پلان لري چې له عراق څخه د خپلو ټولو ځواکونو وتل د روان کال تر سپټمبر ۳۰مې پورې بشپړ کړي او په دې هېواد کې هغه پوځي حضور پای ته ورسوي چې په ۲۰۰۳ کال کې د امریکا له برید سره پیل شوی و.