له جګړې وروسته د تورخم دروازې تړل؛ طالبانو له پاکستان سره د ډیپلوماټیکو خبرو غوښتنه وکړه

جلیل عباس جیلاني د شنبې ورځ په یوه خبري غونډه کې وویل، اسلام اباد تمه لري چې طالبان به د پاکستاني طالبانو غورځنګ په ګډون ټولې یاغي ډلې وځپي.

د چهارشنبې په ورځ (د وږي په ۱۵ مه)، د پاکستاني طالبانو غورځنګ اعلان وکړ چې د خیبر پښتونخوا ایالت په چترال سیمه کې یې د پوځ دوه پوستې نیولې او د پوځ نهه سرتېري یې وژلي دي.

له دې پېښې وروسته د پاکستان پوځ وویل چې په دغه جګړه کې ښکېل وسلوال د افغانستان د نورستان او کونړ ولایتونو له نږدې سیمو را اوښتي و.

له هغه وروسته د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت په اسلام اباد کې د افغانستان په سفارت کې د طالبانو استازی ور وغوښت، د چترال او تورخم فرضي کرښې په اوږدو کې د رامنځته شوې جګړې په اړه يې احتجاج ورته وکړ.

په دې خبري غونډه کې د پاکستان د بهرنیو چارو موقت وزیر په اسلام اباد کې د طالبانو د چارواکي احضارولو پخلی وکړ او ويې ويل چې پاکستان په دې پېښه خپل کلک اعتراض څرګند کړى او دغه طالب چارواکي ته يې يو احتجاجي ليک هم سپارلى دى.

جيلاني د چترال پېښه خواشینونکي وبلله او زياته يې کړه چې پاکستان په دې ورستیو کې د ترهګریزو فعالیتونو ډیروالی په جدي توګه اخلي.

د پاکستان د بهرنیو چارو لنډمهالي وزیر ټینګار وکړ چې دغه هیواد له طالبانو سره خبرو ته دوام ورکوي.

جيلاني زياته کړه چې اسلام اباد له طالبانو غواړي چې ډاډه شي دا ډول پېښې به بيا نه رامنځته کيږي.

تېره ورځ د پاکستان د کورنیو چارو وزیر ویلي وو چې هېواد او نړۍ له افغان طالب چارواکو تمه لري چې د دوحې تړون ته درناوی وکړي او پرېنږدي چې د افغانستان خاوره د نورو هېوادونو پر ضد وکارول شي.

ټي ټي پي له افغان طالبانو سره نږدې اړیکې لري. طالبانو د افغانستان واک تر لاسه کولو وروسته د پاکستان د پوځ او ټي ټي پي ترمنځ د سولې څو پړاوه خبرې اترې وکړې. خو دغه خبرې بې پایلې شوې.

وروسته له هغه چې طالبانو د افغانستان واک تر لاسه کړ، د پاکستاني طالبانو غورځنګ د دغه هېواد د پوځ پر وړاندې خپلو بریدونو ته زور ورکړی دی. په وروستیو میاشتو کې پاکستاني چارواکو ویلي چې د طالبانو تر واک لاندې افغانستان د ټي ټي پي په ګډون د ترهګرو په پټنځای بدل شوی دی.

د تمنا پریاني خور افغانستان انټرنشنل ته وویل چې دوی ترې د اعتصاب پای ته رسولو غوښتنه کړې او اغلې پریاني ته یې بلنه ورکړې چې همدلته دې ایالتي پارلمان ته وینا وکړي.

جرمني چارواکو د اغلې پریاني د پرلت ځای ته په داسې حال کې ورغلي، چې نوموړې او نظام جلالي د شنبې په ورځ د وږي په ۱۸ مه د روغتیايي حالت د خرابوالي له امله روغتون ته وړل شوي وو.

تمنا زریاب پریانۍ او نظام جلالي نهه ورځې وړاندې د جرمني په کولن ښار کې د طالبانو د ښځو ضد سیاستونو او په افغانستان کې د جنسیتي توپير د رسمیت پېژندلو په اعتراض کې د نه خوړلو اعتصاب وکړ. ښاغلی جلالي ایرانی دی.

د تمنا زرياب پريانې خور زرمينې پریاني افغانستان انټرنېشنل ته وويل چې د نوردراین- وستفالن ایالت د پارلمان مرستيالې تمنا پریاني ته بلنه ورکړې چې د دغه ايالت په پارلمان کې دې وينا وکړي.

تمنا زریاب پریاني یوه له هغو افغان ښځينه لاریون کوونکو څخه ده چې د طالبانو له واکمنۍ وروسته یې په کابل کې له یو شمېر نورو نجونو سره د دغې ډلې پر ضد لاریون وکړ. طالبانو هغه ونیوله، اغلې پریاني د دغې ډلې له بند تر خلاصیدو وروسته له افغانستانه ووتله او په جرمني کې کډواله شوه.

په ورته وخت کې په ناورې او پاکستان کې یو شمېر نورو افغان ښځینه فعالانو هم له ورته غوښتنو سره د نه خوړو اعتصاب کړی دی.

د طالبانو له لوري د سالنګونو ساتنې ادارې مشر عبدالحلیم اغا وايي: د یکشنبې ورځې څخه به دغه لویه لاره تر ناڅرګند وخته پورې د ټولو بار وړونکو او مسافر وړونکو موټرو پر مخ تړلې وي.

تردې وړاندې به دغه لاره د شپې له لوري د موترو د تګ راتګ پر مخ تړل کېده، خو اوس د طالب چارواکو په وینا دغه لویه لاره د کار د چټکتیا له امله په بشپړه توګه وتړل شوه.

د سالنګ لویه لاره په افغانستان کې یوازینۍ لویه لاره ده چې د هیواد شمالي ولایتونه له مرکز سره نښلوي.

د یادولو وړ ده چې تېر ژمی د سالنګ په تونل کې د تیلو د ټانکرونو د اور اخیستې له امله لسګونه کسانو ته مرګژوبله اوښتې وه.

د راپور ونو له مخې، د طالبانو کورنیو چارو وزیر سراج الدین حقاني د وردګو ولایت ته د خپل سفر پر مهال څرګنده کړه: «د نړیوالو قوانینو پر بنسټ او اسلامي- ملی ارزښتونو او اصولو په نظر کې نیولو سره، زموږ دروازې د نړۍ سره د جوړجاړي لپاره خلاصې دي.»

حقاني د دغه ولايت له چارواکو او ولس له بیلابیلو پرګنو سره په کتنه کې ټينګار وکړ: «د هېواد ابادي خو زموږ خپل مسووليت دى او بايد له انتظار پرته يې په ګډه ترسره کړو.»

د طالبانو حکومت د کورنیو چارو وزارت له خوا په خپره شوې خبرپاڼه کې راغلي، چې په دې غونډه کې یو شمېر قومي مشرانو د دغه ولایت د خلکو ستونزې مطرح کړې او دغه ولایت ته یې د طالب چارواکو د پاملرنې غوښتنه وکړه، خو د دغو غوښتنو په اړه یې جزئیات نه دي ورکړل شوي.

تر دې وړاندې هم سراج الدين حقاني د افغانستان نورو ولايتونو ته سفرونه کړي و چې ظاهرآ له قومونو سره د اړیکو او یووالي په جوړو شويو غونډو کې ګډون وي، خو شنوونکي وايي چې دغه طالب چارواکی پر کابل تر واکمنۍ مخکې د طالبانو د مشر ملا هبت الله مرستیال و، او اوس د مشرۍ په لټه کې دی.

ښاغلی سیاف چې د افغانستان ژغورنې لپاره د ملي مقاومت شورا جګپوړی غړی هم دی د شنبې په ورځ (د وږي ۱۸مه) د احمد شاه مسعود د وژل کېدو د ۲۲م تلین په مناسبت یوې مجازي غوڼډې ته وویل، طالبان پر افغانستان تر واکمنۍ وروسته «مغرور» شوي دي.

ښاغلي سیاف زیاته کړه، ټول ولس، طالبان او نړۍ پوهېږي چې طالبان د پوځي ځواک له لارې نه دي بریالي شوي، بلکې دغې ډلې ته افغانستان سپارل شوی دی.

هغه وویل، طالبان اوس د یوه کمیسیون په جوړولو خپلو مخالفانو ته افغانستان ته د ستنیدو بلنه ورکوي.

د ښاغلي سیاف په وینا،د افغانستان ستونزه د کمیسیون په جوړولو نه شي حل کېدای.

د شنبې په ورځ د احمد شاه مسعود د وژل کېدو د تلین په مناسبت یو شمېر سیاسي مشرانو په مجازي غونډه کې ویناوې وکړې. ښاغلي سیاف په دې ناسته کې وویل، چې د افغانستان خلک له تسلیمېدو ښه خاطره نه لري او تسلیمېدو ته چمتو نه دي.

هغه له طالبانو وغوښتل چې د افغانستان د ستونزې د هواري لپاره دې مذاکراتي کمېټه وټاکي او له مخالفینو سره دې د خبرو اترو اعلان وکړي.

عبدالرب رسول سیاف یو له مشهورو پخوانیو جهادي مشرانو څخه دی چې په وروستیو کلونو کې یې د طالبانو پر ضد قوي دریځ درلود. د طالبانو له واکمنۍ وروسته ښاغلی سیاف د نورو ګوندونو د مشرانو په څېر له افغانستانه ووت.

دغه جهادي مشر د خپلو خبرو په دوام وویل، چې اوس توپ د طالبانو په واک کې دی او دا ډله باید د افغانستان مسله له مخالفینو سره د خبرو او پخلاینې له لارې حل کړي. نوموړي طالبانو ته خبرداری ورکړ، که دا چانس له لاسه ورکړي، نو سبا به ډېر ناوخته وي.