د قره باغ کشاله؛ امریکايي چارواکي ارمنستان ته ځي

په ایران کې د بشري حقونو د فعالانو خبري ټولګې (هرانا) د یکشنبې په ورځ (د تلې دویمه) لیکلي دي: «د ایوین په زندان کې بندي هغه یهودي تبعه چې دوه ګونی ایراني الاصله امریکايي تابعیت یې درلود، د مناسبې درملنې د نشتوالي او په زندان کې د ځنډېدو له امله خپل ژوند له لاسه ورکړ".

د دغه راپور له مخې؛ فرامز جاویدزاد د جمعې په ماښام (د وږي ۳۱مه) د ایوین زندان د څارنې څانګې ته ولېږدول شو او له لنډې مودې وروسته له مناسبې درملنې پرته د زندان عمومي خونې ته ولیږل شو.

فرامرز جاویدزاد چې ۶۳ کلن و، د ۱۴۰۰ کال د حوت په میاشت کې ایران ته د سفر پر مهال د ایران د اسلامي جمهوریت د اطلاعاتو د وزارت د استازو له خوا ونیول شوی و.

د فایننشل ټایمز د راپور له مخې په، اولاف شولتز د هغو راپورونو په اړه د څېړنو غوښتنه وکړه چې د پولنډ قونسلګرۍ د نغدو پیسو په بدل کې ویزې ورکړې دي.

د پولنډ د بهرنیو چارو وزیر د جرمني له لومړي زیر څخه و غوښتل چې له داسې څرګندونو ډډه وکړي چې د دواړو هیوادونو اړیکو ته زیان رسوي.

د پولنډ رسنیو څو ورځي وړاندې خبر ورکړ چې د دغه هیواد قونسلګرۍ له ۲۰۲۱ کال راهیسې د څو زره ډالرو د ترلاسه کولو په بدل کې شاخوا ۲۵۰ زره اسیايي او افریقايي کډوالو ته ویزې ورکړې دي.

د پولنډ عمومي څارنوالۍ دفتر اعلان وکړ چې په دې تړاو يې درې تنه نیولي دي.

پولنډ، د شینګین هیوادونو له ډلې څخه یو دی.

د پولنډ د بهرنیو چارو وزارت د جمعې په ورځ، د وږي په ۲۴مه اعلان وکړ چې د ویزې په بهیر کې د اوسنیو موندنو په تړاو یې یو چارواکی له دندې ګوښه کړی دی.

دا په داسې حال کې ده چې اروپايي کمیسیون د پولنډ د بهرنیو چارو وزارت ته د یوه مکتوب په استولو سره د فساد د قضیې په اړه وضاحت غوښتی دی.

له بایډن څخه ناخوښۍ د اقتصاد، د کډوالۍ چارو موضوع او د هغه د ډیر عمر له امله راپورته شوې ده.

واشنګټن پوسټ وايي چې د دوی نظرپوښتنه د نورو رسنیو له هغې سره خورا توپیر لري، په هغې سروې کې چې د عامه ملاتړ په برخه کې شوې، د بایډن او ټرمپ ترمنځ توپیر په منځنۍ کچه له دوه سلنې څخه لږ دی.

ښايي دا سروې د اوس لپاره یوه استثناء وګڼل شي.

که څه هم تر اوسه د جمهوري غوښتونکو ګوند داخلي ټاکنې د ۲۰۲۴ کال ولسمشرۍ ټاکنو ته د وروستي نوماند د ټاکلو لپاره نه دي شوې، خو تمه ده چې ډونالډ ټرمپ به یو ځل بیا د دغه ګوند نوماند وي چې له جوبایډن سره سیالي وکړي.

که څه هم ټرمپ د امریکا په محکمو کې لږ تر لږه له دریو لویو قضیو سره مخامخ دی، چې د ۲۰۲۰ کال د ټاکنو د پایلو د لغوه کولو هڅې هم پکې شاملې دي، خو شاوخوا ۵۴ سلنه جمهوريت غوښتونکي د هغه ملاتړ کوي.

د واشنګټن پوسټ او اې بي سي ټلویزیون نظرپوښتنې پایلې ښیي چې د جمهوريت غوښتونکو سربېره، د ډیموکراتانو تر منځ هم د بایډن محبوبیت کم شوی دی.

له پنځو رایه ورکوونکو څخه درې ډیموکراټیک پلوه رایه ورکوونکي غوره ګڼي چې د بایډن پر ځای بل کس د جمهوريت غوښتونکو پروړاندې ودریږي.

که څه هم د وزګارتیا کچه تر څلور سلنې پورې پام وړ ټیټه شوې، خو د ورځنیو توکو د بیو لوړوالي او د تېلو د بیې لوړېدو خلک په غوسه کړي او یوازې ۲۵ سلنه کسان ددې هېواد د ولسمشر اقتصادي مدیریت مثبت ارزوي.

له هغې جملې څخه ۵۷ سلنه کسان فکر کوي چې د کار حالت ښه نه دی او د عمومي ګمارنو او د دغه هیواد اقتصادي حالت پرتله د بایډن په اړه نظرونه منفي دي.

د دې پوښتنې په ځواب کې چې ایا د بایډن له واکمنیدو وروسته د دوی مالي حالت ښه دی، ۴۴ سلنه وګړو ویلي چې دوی په ډیر ښه حالت کې نه دي.

له اقتصاد سربېره، امریکا ته د لاتینې امریکا هیوادونو څخه د کډوالو پراخ راتګ او د مکسیکو او امریکا په مرکز کې د دوی راټولیدل د جو بایډن لپاره یوه مهمه سیاسي ستونزه ګرځیدلې ده.

د دې سروې پر بنسټ، شاوخوا ۶۲ سلنه ځواب ورکوونکي د امریکا په سویلي پولو کې د بایډن له چلنده ناخوښ دي.

دریمه ننګونه چې بایډن ورسره مخ دی د هغه عمر دی.

بایډن به د خپلې دویمې دورې په پیل کې ۸۲ کلن وي.

شاوخوا ۴۸ سلنه امریکایان وايي چې هغه د بلې دورې لپاره ډیر زوړ دی.

د واشنګټن پوسټ ورځپاڼې او اې بي سي ټلویزیون نظرپوښتنه د سپټمبر له ۱۵ تر ۲۰ پورې د ۱۰۰۶ امریکایي لویانو ترمنځ شوې.

هغه ټینګار وکړ چې هیواد به یې له دغې لارې د کډوالو د راتګ د مخنیوي په برخه کې خپلې چارې نورې هم ګړندۍ کړي.

د جرمني د بهرنیو چارو وزارت ویاند ویلي چې برلین په سمندري او ځمکنیو لارو کې د ملکي وګړو د ژغورلو لپاره د مالي ملاتړ پلان پلی کوي.

نوموړي رویټرز ته وویل: «موږ د ملاتړ لپاره ډیرې غوښتنې ترلاسه کړې، د غوښتنلیکونو بیاکتنه په دوو برخو کې بشپړه شوې ده.»

د کډوالو ملاتړي خیریه بنسټ «اس‌،او‌،اس، یو،منټي» په یوه بیان کې ویلي چې، د جرمني له حکومت څخه به شاوخوا ۷۹۰ زره یورو ترلاسه کړي.

د ایټالیا دفاع وزیر همداراز وايي چې د جرمني«دا ګام "ډیر جدي" دی او "برلین داسې څرګندوي چې نه پوهیږي په دې کار سره ایټالیا ته ستونزې جوړوي.»

دغه ايټاليوي چارواکی وايي، د ايټاليا حکومت د انساني قاچاق وړونکو پر وړاندې مبارزې ته ژمن دی او له انساني قاچاق وړونکو سره بايد د "نړيوالو مجرمينو" په توګه چلند وشي.

له دې سره، د جرمني د بهرنیو چارو وزارت ویلي دي چې په سمندر کې د ډوبېدو څخه د کډوالو ژغورل يې «قانوني، بشري او اخلاقي دنده» ده.

د وروستیو شمېرو له مخې، سږ کال تر ۱۳۲ زره ډېر کډوال د کښتیو له لارې ایټالیا ته رسېدلي دي.

ایټالیا چې د "ناقانونه" کډوالۍ په وړاندې سخت دریځ لري، روانه اونۍ اعلان وکړ چې د پناه غوښتونکو د ساتلو لپاره به د بندخونو شمېر زیات کړي او د دوی د ساتلو موده به هم وغځوي.

د ایټالیا حکومت دا حکم هم کړی چې پناه غوښتونکي بایدد پناه غوښتنې د غوښتنلیکونو تر څیړلو پورې دغه هیواد ته شاوخوا پنځه زره ډالر ورکړي چې و نه نیول شي.

د ايټاليا د حکومت په دغه نوې پرېکړه د بشري حقونو ډلو سختې نيوکې وکړې.

رویټرز راپور ورکړی چې د فرانسې دا ګام په نایجیریا کې د پوځي حکومت په غوښتنه او ددغه هیواد د شتون په وړاندې د څو لاریونونو وروسته کیږي.

فرانسه او لویدیځ ملګري یې اندېښمن دي چې روسیه په دغه هیواد کې د خپل اغېز د پراخولو پلان لري.

اوسمهال د واګنر جنګیالي د نایجیریا په ګاونډ، مالي کې پراته دي.

د فرانسې ولسمشر د یکشنبې په ورځ وویل، سره له دې چې د نایجیریا پوځي حکومت په رسمیت نه پېژني، خو له دغه هیواد سره په همغږۍ کې خپل پوځیان باسي.

مکرون وویل، د فرانسې سفیر چې د نایجیریا د پوځیانو له لوري د سفارت په انګړ کې بندي و، له دغه هېواده وتلی دی.

شنوونکي له نایجیریا څخه د فرانسوي ځواکونو وتل په خپلو پخوانیو مستعمرو کې د فرانسې د سیاسي اغېز د کمولو د بهير یوه برخه بولي.

د نایجيریا له ګاونډیو هیوادونو مالي او بورکینافاسو څخه هم ددې هیواد پوځيان ایستل شوي دي.

د زمري د پنځمې نیټې له پوځي کودتا وروسته لاریون کوونکو په پرله پسې ډول د نایجیریا په پلازمینې نیامي کې د فرانسې د پوځي اډې مخې ته راغونډ شول او له فرانسوي ځواکونو یې وغوښتل چې له دغه هیواده ووځي.

په دغه لاریون کې د روسیې بیرغ هم لیدل شوی و.

د واګنر ملیشو پخوانی قوماندان یوګیني پریګوژین، چې د روسیې له حکومت سره تړلې ملېشې دي، په افریقايي هېوادونو کې یې د فرانسې د شتون پر ضد د پوځي کودتا او اعتراضونو د څپو ملاتړ کړی و.