د غازي امان الله خان لور شهزادګۍ هندیه د ۹۴ کلونو په عمر په ایټالیا کې مړه شوه

د ایراني رسنیو د راپور له مخې، د خراسان رضوي ولایت د اقتصادي چارو همغږي کوونکي مرستیال ابوالفضل چمندي د شنبې په ورځ -د تلې ۲۲ مه- وویل، د طالبانو له خوا د اوسپنې د استخراج په بولیو کې تر ټولو زیاتې بولۍ ایراني شرکتونو ګټلې دي.

ښاغلي چمندي دغه راز افغانستان ته د ايراني درملو د صادراتو يادونه هم وکړه او ويې ويل، په دې اړه او په دې برخه کې د صادراتو پر وړاندې د پرتو خنډونو د لرې کولو په اړه د طالبانو روغتيا وزارت له ايراني چارواکو سره خبرې کړې دي.

له بلې خوا دغه ایراني چارواکي په بېلابېلو هېوادونو کې د ناروغانو درملنې ته په اشارې سره اټکل کړی چې افغان ناروغان په پاکستان او هند کې د درملنې لپاره یو میلیارد ډالر لګوي او په دې برخه کې د ایران ونډه لږ ده.

هغه وویل، د افغان ناروغانو د درملنې په برخه کې د ایران د مرستو د زیاتولو لپاره د طالبانو د روغتیا ادارې موافقه کړې ده.

ښاغلی چمندي افغانستان ته د ایران د اقتصادي څانګې د چارواکو وروستي سفر او له طالب چارواکو سره خبرو ته په اشارې سره ویلي چې د طالبانو د کرنې او مالدارۍ له وزیر سره په لیدنه کې د ایران د اړتیا په اساس د چغندر، اوربشو او جوارو په څېر د فصلونو د کرکیلې د تړون په اړه خبرې اترې شوي.

هغه وويل، ايران په دې برخه کې دوه ميليارده ډالره صادرات او شل میلیونه ډالره واردات لري او غواړي په دې برخو کې پرمختګ وکړي.

د خراسان رضوي تجارتي او اقتصادي پلاوی او د خراسان رضوي والي له افغانستان سره د اقتصادي تعاملاتو د زياتولو په موخه تېره اونۍ افغانستان ته سفر وکړ.

بېجینګ کې دا اقتصادي غونډه راتلونې سې شنبه او چارنشنبه د یوه لار یو کمربند د جوړېدو د لسمې کلیزې په مناسبت جوړېي.

د طالبانو د تجارت او صنعت وزارت ویاند عبدالسلام جواد وايي، وزیر حاجي نورالدین عزیزي دې غونډې ته ځي او لویو پانګولو ته به افغانستان کې د پانګونې بلنه ور کړي.

نوموړی وايي، ښاغلی عزیزي به د بدخشان د واخان له لارې د افغانستان او چین د مخامخ نښلولو لپاره د سړک جوړولو پر پلانونو هم له چینايي چارواکو سره خبرې وکړي.

چینايي چارواکو د طالبانو د دې څرګندونو په هکله لا څه نه دي ویلي، خو په تېره مې میاشت کې د طالبانو، چین او پاکستان درې اړخیزه غونډه کې چارواکو وویل، دوی غواړي افغانستان په یوه لار یو کمربند کې ور ګډ شي او همدارنګه افغانستان ته هم د چین او پاکستان اقتصادي کورېډور غځول غواړي.

چین له طالبانو سره نږدې اړیکي لري او لومړنی هېواد دی چې په کابل کې سفیر خپل باورلیک د طالبانو ریاست الوزرا ته وړاندې کړ.

دغه هېواد د افغانستان په کانونو په تېره تېلو او مسو کې هم پانګونه کړې ده.

د ښاغلي حکمتیار دا څرګندونې د ګارډین ورځپانې د هغه راپور په غبرګون کې دي چې وايي تېره دوشنبه د درې بریتانوي پوځیانو له خوا د ۸۰ افغانانو د عام وژنې د تورونو په هکله څېړنې پیل شوې دي.

حکمتیار خپل اېکس کې زیاتوي: «ګارډین لیکلي، د ۳ بریتانوي پوځیانو له لوري د ۸۰ افغانانو عام وژنه څیړل کیږي. پوښتنه کوو: ایا هدف یې له دې پرته بل څه دی چې وښیي، د اشغال په شلو کلونو کې یې یوازې همدغو دریو تنو دا جنایت کړی؟ او ګواکې په دې مسخره محاکمې سره به دوی خپل ټول جنایات پټ او ټول پوځ ته برائت ورکړی وي».

هغه د خپل یادښت په دوام کې لیکلي: « لومړی باید شهزاده هري محاکمه شي چې د پنځویشت افغانانو د وژلو اعتراف یې کړی؛ چې د خپلې نښې پخولو لپاره به یې له هیلکوپټر څخه پرې ډزې کولې».

رسنیو د شهزاده هري د کتاب خپرېدو په درشل کې د روان کال لومړیو کې ویلي و چې نوموړي په افغانستان کې د پیلوټۍ پر مهال ۲۵ طالبان وژلي وو.

هغه مهال پر شهزاده هري په کور او بهر سختې نیوکې وشوې او بیا نوموړي رسنۍ په درواغو تورنې کړې او ویې ویل، انګریزي رسنیو له اصلي متن خبرې ناسمې را اخیستې دي.

خو حکمتیار وايي، «د بریتانیا هر سرتېري د وحشي شهزاده هري په څېر وژنې کړي، دا درې بریتانوي سرتېرو چې اتیا افغانان وژلي دا یې یوازینې بیلګه نه ده.»

ګارډین ورځپانې د دوشنبې په ورځ د -اکټوبر په نهمه- لیکلي و، د هغو ادعاوو په اړه پلټنه پیل شوه، چې اتیا افغانان د دریو بریتانوي پوځیانو له خوا وژل شوي دي.

دا پلټنه د دوشنبې په ورځ د قربانیانو د کورنیو په غوښتنه د دې وژنو د حقیقت د څرګندولو لپاره پیل شوې ده.

ویل کېږي دغه وژنې د ۲۰۱۰ او ۲۰۱۳ ترمنځ د افغانستان په هلمند ولایت کې شوې دي.

طالبانو د سرپل ولایت دغه پخوانی استازی په ۱۳۷۶لمریز کال کې د «جلال الدین» په نوم د یوه کس په قصدي قتل تورن کړی دی.

د سرچينو د معلوماتو له مخې، د «اسحاق زي» قوم ځینې کسانو ادعا کړې، چې ښاغلي پاينده په سرپل کې د دوى ځمکې غصب کړې دي.

دوی دا هم ویلي چې د پارلمان دغه پخواني غړي د دوی یو خپلوان وژلی دی.

افغانستان انټرنشنل ته د رسېدلو اسنادو له مخې، د طالبانو په حکم کې راغلي: «حاجي پاینده نومی د قصدي قتل په سزا محکوم شوی دی».

د ولسي جرګې د دغه پخواني غړي کورنۍ ته نږدې سرچینو ویلي چې ښاغلی پاینده دا مهال په جوزجان ولایت کې د طالبانو په زندان کې بندي دی.

طالبان ادعا کوي چې «ټولبښنه یا عمومي عفوه»یې اعلان کړې او دا ډله په دوامداره توګه له پخوانیو حکومتي چارواکو غواړي چې افغانستان ستانه شي.

طالبانو له افغان شخصیتونو سره د اړیکو کمیسیون، کابل ته د پخوانیو حکومتي چارواکو د بلنې لپاره جوړ کړی دی. دغه کمیسبون د ۱۴۰۱ لمریز کال د سرطان په ۲۳مه نېټه د ښاغلي پاینده د ستنیدو اعلان وکړ.

سرچینو د ښاغلي پاینده «د خوندیتوب کارت» افغانستان انټرنشنل ته استولی، چې افغانستان ته له ستنېدو وروسته طالبانو ور کړی دی.

تر دې وړاندې هم داسې راپورونه خپاره شوي، چې ښیي طالبان «عمومي بښنې» ته ژمن نه دي او د «خوندیتوب کارت» لرونکي کسان یې هم نیولي دي.

همداراز هغو سرچینو چې له افغانستان انټرنشنل سره یې اړیکه نیولې، د طالبانو د محاکمو د پریکړو مشروعیت تر پوښتنې لاندې راوستلی او ویلي یې دي، چې د طالبانو په محاکمو کې «عادلانه پریکړې» نه کیږي.

دغو سرچینو ویلي، چې طالبانو د پارلمان دغه پخوانی غړی د «سیاسي انګیزو» له مخې په «قصاص» محکوم کړی دی.

عدالت وايي، د زینت بېګم مېړه دې د پاکستاني وګړتوب لپاره د کورنیو چارو وزارت ته درخواست وکړي.

دا پرمختیا په داسې مهال ده چې د پاکستان کورنیو چارو وزارت د روانې اکتوبر میاشتې په لومړیو کې په دغه هېواد کې بې قانونه کډوالو ته د اکتوبر تر وروستۍ نېټې د وتلو لپاره وخت ور کړی دی.

د پاکستان حکومت وايي، په دغه هېواد کې ۴.۴ میلیونه افغان کډوال اوسېږي چې ۱.۷ میلیونه یې بې قانونه دي.

د ملګرو ملتونو او بښنې نړیوال سازمان په ګډون مختلفو ادارو له اسلام اباد غوښتي چې د افغان کډواول په هکله وروستۍ فیصله بېرته واخلي.